Ουκρανός πρέσβης: Οι εξελίξεις σχετικά με το Τσέρνομπιλ

Σε ανακοίνωση προέβη ο Ουκρανός πρέσβης στην Ελλάδα, Βολοδιμίρ Σκουρώφ, με αφορμή την επέτειο από το ατύχημα στον πυρηνικό σταθμό του Τσέρνομπιλ πριν από 29 χρόνια:

"Στις 26 Απριλίου 2015 εκπληρώνεται 29η τραγική επέτειος του ατυχήματος στον  πυρηνικό σταθμό παραγωγής ενέργειας του Τσερνόμπιλ – τραγωδίας, που έγινε στην ουκρανική γη και είχε βλαβερά οικολογικά συνέπεια για όλο τον κόσμο.

Το ατύχημα, που έλαβε χώρο την νύχτα 25 με 26 Απριλίου του 1986 στον 4ο αντιδραστήρα του  πυρηνικού σταθμού του Τσερνόμπιλ, ήταν το αποτέλεσμα των ελαττωμάτων σχεδιασμού του ίδιου αντιδραστήρα επίσης και της παραμέλησης των κανόνων ασφάλειας κατά την πραγματοποίησης από το προσωπικό του σταθμού της σειράς προγραμματισμένων  δοκιμών. Η ραδιενεργή έκρηξη, που έγινε εξ αιτίας του ατυχήματος του Τσερνομπίλ, ήταν 300 φορές πιο ισχυρή από την ατομική έκρηξη στην Χιροσίμα (το 1945). Το ραδιενεργό σύννεφο από το ατύχημα πέρασε πάνω από το ευρωπαϊκό μέρος της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης και το ανατολικό μέρος  των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ο αποκλεισμός της εκροής των ραδιούργων ουσιών από το καταστραμμένο αντιδραστήρα του σταθμού έγινε δυνατός μόνο σε ένα μήνα – στο τέλος Μάιου του 1986 – και με τον τρόπο κινητοποίησης σημαντικών πόρων και, δυστυχώς, με το κόστος της μαζικής ακτινοβολίας χιλιάδων ανθρώπων.  Σε ραδιενεργή μόλυνση υπέστησαν περίπου 600 000 άτομα, γύρω από το Τσερνομπίλ ιδρύθηκε η λεγόμενη ζώνη εκκένωσης με ακτίνα 30 χιλιομέτρων, από την όποια εκκενώθηκαν πάνω από 200 000 άνθρωποι.

Το ατύχημα του Τσερνομπίλ προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές και κοινωνικές καταστροφές του 20ουαιώνα. Με τις ραδιενεργές ουσίες μολύνθηκαν πάνω από 200 χιλιάδες τετραγωνικά χλμ. γης, εκ των οποίων περίπου το 70% - βρίσκονται στα εδάφη της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Ρωσίας. Από συνέπειες της καταστροφής του Τσερνομπίλ επηρεάστηκαν πάνω από 5 εκατομμύρια άνθρωποι.

Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, αυτό το τραγικό γεγονός άλλαξε τη μοίρα της ανθρωπότητας για 24 000 χρόνια μπροστά - όσο διαρκεί ημισεία διάλυση του ραδιενεργού πλουτώνιου, και τη ζωή των εκατοντάδων χιλιάδων εσωτερικά εκτοπισμένων ανθρώπων, που κατοικούσαν πριν σε περιοχές, μολυσμένες από τις ραδιενεργές ουσίες.

Κατά την γνώμη πολλών μαρτύρων εκείνων των γεγονότων αυτό το τραγικό γεγονός και επίσημη αντίδραση σε αυτήν της τότε ηγεσίας τέως Σοβιετικής Ένωσης -οι προσπάθειες της να αποκρύψει καταστροφικές συνέπειες του ατυχήματος - ήταν μία από τις αιτίες της διάλυσης της ΕΣΣΔ.

Οι άμεσες δαπάνες μόνο της Ουκρανίας για εξάλειψη συνεπειών  του ατυχήματος κατά την περίοδο 1986-1991 ανήλθαν σε ποσό πάνω από 6 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Μέσα στα επόμενα δεκαπέντε χρόνια το ποσόν δαπανών υπερέβη 10 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ και έφθασε σε επίπεδο 8-10% του κρατικού προϋπολογισμού της χώρας.

Η καταστροφή του Τσερνομπίλ έπληξε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Για την εξάλειψη των επιπτώσεων της σήμερα απαιτούνται κοινές προσπάθειες όλης της διεθνούς κοινότητας, διότι η παγκόσμια έκταση της καταστροφής του Τσερνομπίλ δεν γνωρίζει τα εθνικά σύνορα.

Για αυτό τις 20 Δεκεμβρίου του 1995 στην Οτάβα του Καναδά υπογράφθηκε το Μνημόνιο κατανόησης μεταξύ της Ουκρανίας, της Ομάδας του «G-7» και της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το οριστικό κλείσιμο του Πυρηνικού Σταθμού του Τσερνομπίλ. Εκπληρώνοντας τους όρους του Μνημονίου, η Ουκρανία σταμάτησε την λειτουργία του σταθμού του Τσερνομπίλ τις 15 Δεκεμβρίου του 2000.

Δεδομένου ότι για την υλοποίηση των συγκεκριμένων έργων στο σταθμό του Τσερνομπίλ - εξάλειψη των συνεπειών του ατυχήματος, οικοδομή του νέου «Containment» (Καταφύγιο) πάνω στον κατεστραμμένο 4ο αντιδραστήρα και μετατροπή της περιοχής γύρω του σε ένα οικολογικά ασφαλές σύστημα, - απαιτούνται μεγάλες οικονομικές δαπάνες, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξη άνοιξε τους λογαριασμούς για τη συγκέντρωση των εισφορών από δωρητές.

Νυν στον λογαριασμό του ιδρύματος «Containment» συγκεντρώθηκαν περίπου 740 εκατ. ευρώ. Η κατασκευή του νέου «Containment» πάνω από το κατεστραμμένο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού του Τσερνομπίλ ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2012 και πρόκειται να  ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2015. Αυτό το «Containment» έχει σχεδιαστεί για 100 χρόνια λειτουργίας. Σήμερα ο Πυρηνικός Σταθμός του Τσερνομπίλ περνά στη φάση απόλυτου κλείσιμου. Το πρώτο στάδιο σε αυτή την πορεία είναι – το οριστικό σταμάτημα λειτουργίας του σταθμού και η ασφαλής συντήρησή του. Για την πραγματοποίηση αυτού του σταδίου θα χρειαστούν 10 χρόνια. 

Στη φάση του απόλυτου κλείσιμου και της ασφαλής απομόνωσης του σταθμού, που θα διαρκέσει μέχρι το 2028, οι δραστηριότητες θα αφορούν κυρίως τους αντιδραστήρες, τα πολλαπλές κυκλώματα αναγκαστικής λειτουργίας (κυκλοφορίας) και συνδεδεμένες εγκαταστάσεις εξοπλισμού της 1ης , 2ης  και 3ης  μονάδων του Πυρηνικού Σταθμού του Τσερνομπίλ. Συγκεκριμένα - πρόκειται να μεταβιβαστούν οι πρώην αντιδραστήρες σε ποιοτικά νέα κατάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται με υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας και ελάχιστη κατανάλωση πόρων σε στάση μακροπρόθεσμου απόλυτου αποκλεισμού. Τον Φεβρουάριο του 2015, το Υπουργικό Συμβούλιο της Ουκρανίας ενέκρινε για το έτος 2015 το Πρόγραμμα της προετοιμασίας του οριστικού κλείσιμου του Πυρηνικού Σταθμού του Τσερνομπίλ και της μετατροπής του "Καταφύγιου" στο οικολογικά ασφαλές σύστημα.

Το ατύχημα στο Πυρηνικό Σταθμό του Τσερνομπίλ το 1986 και το ατύχημα στο ιαπωνικό Πυρηνικό Σταθμό «Φουκουσίμα» το 2011 κατέδειξαν την ανάγκη να βελτιωθεί η ασφάλεια της παραγωγής και χρήσης πυρηνικής ενέργειας. Συνέπειές τους κατέστησαν το τραγικό μάθημα για την ανθρωπότητα και μια αυστηρή προειδοποίηση σχετικά με την έκταση της ευθύνης, η οποία έχει αναλάβει πάνω της η επιστήμη σήμερα.

Το 2003 η μέρα του 26 Απριλίου – μέρα του ατυχήματος στον Πυρηνικό Σταθμό του Τσερνομπίλ – ανακηρύχτηκε ως Παγκόσμια ημέρα μνήμης για τα θύματα των ραδιενεργών ατυχημάτων και καταστροφών".