Ελληνική Ενέργεια: Τώρα δεν είναι η στιγμή για ρητορική

Η πρώτη ομιλία του νέου Έλληνα Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Παναγιώτη Λαφαζάνη, μπροστά σε διεθνείς φορείς και στη βιομηχανία έλαβε χώρα στο Athens Energy Forum στις 11 Μαρτίου, προκαλώντας ανάμεικτη αντίδραση στο ακροατήριο.

Κατά την ομιλία του, ο υπουργός επανέλαβε τις σταθερές θέσεις της Ευρωπαϊκής Αριστεράς σχετικά με την ενεργειακή πολιτική, στις οποίες η κοινωνική πτυχή της ενέργειας προέχει  των εμπορικών συμφερόντων. Επανέλαβε τον ισχυρό κρατικιστικό άξονα που προβλέπει για το σύνολο του ενεργειακού τομέα της Ελλάδος, με την εδραίωση μιας μονομερούς ενεργειακής πολιτικής, η οποία θα είναι απελευθερωμένη από τους «περιορισμούς» του Ευρωπαϊκού πλαισίου για την ενέργεια. Σε αυτό το πλαίσιο, διατήρησε την σκληρή γραμμή σχετικά με τις ιδιωτικοποιήσεις της κρατικής περιουσίας και αμφισβήτησε τη νεοφιλελεύθερη λογική όπου εξισώνει τις μεταρρυύθμίσεις με τις ιδιωτικοποιήσεις.

Σχετικά με τον σχηματισμό των ενεργειακών διαδρόμων,  ο κύριος Λαφαζάνης υπογράμμισε ότι τα οφέλη τους δεν περιορίζονται στην χρηστικότητα τους ως έργα υποδομής. Τόνισε ότι πρέπει να χρησιμοποιούνται ως εργαλεία για την προώθηση ειρήνης και ευημερίας, συμβάλλοντας και στην αειφόρο ανάπτυξη.

Ενώ ο υπουργός επιβεβαίωσε την υποστήριξη της ελληνικής κυβέρνησης στον Trans Adriatic Pipeline (TAP) και τον αγωγό Interconnector Greece-Bulgaria (IGB), αναγνωρίζοντας τα ως κεντρικά έργα για την ανάπτυξη του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, τόνισε ότι είναι επιθυμία της κυβέρνησης να εξασφαλίσει επιπλέον αντισταθμιστικά οφέλη για την Ελλάδα, μέσα από την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας με τον ΤΑΡ. Επιπλέον, ο κύριος Λαφαζάνης τόνισε τη θέση της Ελλάδας ως μια στρατηγική χώρα διέλευσης φυσικού αερίου, όπως και ως σημαντικός μελλοντικός κόμβος για τις ενεργειακές διασυνδέσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Με άκρως πολεμικό τόνο, ο υπουργός υπογράμμισε την πλήρη ανεξαρτησία της Ελλάδας από τυχόν «ηγεμονικές επιρροές» αλλά και «υπερδυνάμεις» που παίζουν στη διεθνή ενεργειακή σκακιέρα. Μια προκλητική δήλωση η οποία δεν αγνοήθηκε από το διεθνές κοινό και εντείνει τον διχασμό μεταξύ της ευρωπαϊκής ενεργειακής κοινότητας και της ελληνικής κυβέρνησης.

Τέτοιες παρατηρήσεις ευθυγραμμίζονται πλήρως με τη ρητορική της άκρας αριστερής πτέρυγας του ΣΥΡΙΖΑ, της οποίας ηγείται ο κύριος Λαφαζάνης, και κατά κύριο λόγο προορίζονται για το εγχώριο ακροατήριο. Παρ’ όλα αυτά η κυβέρνηση θα πρέπει να είναι περισσότερο προσεκτική με τέτοιου είδους δηλώσεις, καθότι η Ελλάδα είναι κάτω από έντονη διεθνή παρακολούθηση, όχι μόνο λόγω των οικονομικών δυσχερειών, αλλά επίσης και λόγο της στροφής της προς την Ευρασία, και συγκεκριμένα λόγο της αναθερμόμενης σχέσης με τη Ρωσία.

Πέρα από τη ρητορική κατά του κατεστημένου, ο κύριος Λαφαζάνης, όπως και πολλοί από τους συναδέλφους του από την ΕΕ, εξέφρασε ισχυρή αντίσταση στην πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μεγαλύτερη εποπτεία στις συμβάσεις ενέργειας με τρίτους, εξωτερικούς παράγοντες, μέρος του ευρύτερου πλαισίου για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης. Ο στόχος είναι να περιοριστεί η δυνατότητα μόχλευσης των αγορών από εταιρείες, όπως για παράδειγμα αυτή της Ρώσικης κρατικής εταιρίας φυσικού αερίου Gazprom στις προμήθειες / αγορές φυσικού αερίου των κρατών μελών της ΕΕ. Πολιτική, η οποία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με της ανοικτή ενεργειακή προσέγγιση της Ελληνικής κυβέρνησης με τη Ρωσία.

Δεν χρειάζεται να υπενθυμίσουμε ότι η Ελλάδα μέχρι πρόσφατα πλήρωνε τις υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Αυτό δεν ήταν το προϊόν «σκακιστικής κίνησης»  ή παρεμβολή από «Υπερδυνάμεις της Δύσης», αλλά καθαρά αποτέλεσμα της εξάρτισης από έναν και μόνο προμηθευτή για περισσότερο από το 70% της ζήτησης φυσικού αερίου.  Μονοπώλιο, το οποίο στήριζε τις επίμονα υψηλές τιμές του φυσικού αερίου στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Εν συνεχεία, ο υπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συμμετέχει στην ασφάλεια και δίκαιη εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της περιοχής, χωρίς προηγουμένως να εξασφαλίσει την οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο – μία ελληνική θέση που έχει εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέσω του Ενεργειακού Χάρτη Πορείας για το 2050, τον Μάρτιο του 2013. Παρατήρηση η οποία πηγάζει από το σχόλιο του σχετικά με το γεγονός ότι η ενέργεια έχει γίνει πρόσχημα για έντονες αντιπαραθέσεις, ενώ η χρήση της θα έπρεπε να επικεντρώνεται στη ένωση μεταξύ λαών.

Στο σημερινό απρόβλεπτο γεωπολιτικό τοπίο στην Νοτιοανατολική Ευρώπη και την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο, η Ελλάδα βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να μπορεί ν’ αναπτύξει μια ανταγωνιστική και ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας.

Από τη μια μεριά, η Ελλάδα έχει καταφέρει να εξασφαλίσει μία μακροπρόθεσμη πηγή φυσικού αερίου από την Κασπία μέσω του TAP, ένα έργο που θα συμβάλλει στη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου του φυσικού αερίου της χώρας. Η επιδίωξη μιας επαναδιαπραγμάτευσης των όρων στην καλύτερη περίπτωση θα αποφέρει ελάχιστα ωφέλη για την Ελλάδα, ενώ υπονομεύει την θέση της ως εταίρος σε ένα από τα μεγαλύτερα έργα ενεργειακής υποδομής στην Ευρώπη.

Η Ελληνική κυβέρνηση πρέπει να συνεχίσει την ενεργή συνεργασία με τον TAP για να διασφαλίσει την ομαλή και έγκαιρη υλοποίηση του έργου, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να εργαστεί  στενά με τους διεθνείς εταίρους της για να εξασφαλιστεί την ανάπτυξη του IGB, ενός ακόμα Έργου Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) το οποίο χρήζει προτεραιότητας για χρηματοδότηση από την ΕΕ.

Από την άλλη πλευρά, τα σχέδια ανάπτυξης δυναμικότητας  Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ/ LNG ) δεν πρέπει να παραμεληθούν. Η επέκταση της μονάδας της Ρεβυθούσας καθώς και τα προτεινόμενα έργα για την κατασκευή πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης ΥΦΑ στη Βόρεια Ελλάδα, θα προσθέσουν σημαντική διαφοροποίηση των πόρων Φυσικού Αέριου στην Ελλάδα αλλά και στην ευρύτερη περιοχή.

Πέρα από τα οφέλη της Ελλάδας από την εκπλήρωση των στόχων της ΕΕ σχετικά με την ενεργειακή ασφάλεια (ιδιαίτερα όσων εκφράζονται στο πλαίσιο της Στρατηγικής για την Ενεργειακή Ασφάλεια, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2014 απο την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), επενδύσεις για την ανάπτυξη της δυναμικότητας ΥΦΑ ταιριάζουν με τη μελλοντική στρατηγική της ΕΕ, ενώ δημιουργούν ενδιαφέρουσες ευκαιρίες για την ελληνική ναυτιλία, διεθνείς επενδυτές, αλλά και βασικούς παίκτες στην παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένων και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι θετικές νότες της ομιλίας του υπουργού, ήταν η επιβεβαίωση της, έστω και υπό όρους, μίας σειράς έργων τα οποία θα είναι ζωτικής σημασίας για το ενεργειακό μέλλον τόσο της Ελλάδας όσο και της ΕΕ, καθώς και η ανάδειξη ζητημάτων, τα οποία θα είναι κεντρικά στην την ανάπτυξη της βιομηχανίας Ελλάδα.

Ωστόσο, η Ελλάδα οφείλει στον εαυτό της και μία πιο δεκτική πολιτική σχετικά με τις ιδιωτικοποιήσεις και τις μεταρρυθμίσεις στον χώρο της ενέργειας που θα επιτρέψουν μία πιο συνδεδεμένη και καλύτερα ενσωματομένη ενεργειακή κοινότητα. Μια ενεργειακή πολιτική απαλλαγμένη από πολεμική ιδεολογική ρητορική, που θα επιτρέψει στην Ελλάδα να μην αποξενωθεί από την διεθνή και ειδικά απο την Ευρωπαϊκή ενεργειακή σκηνή και να είναι σε θέση να προσελκύσει επενδύσεις οι οποίες θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη στον τομέα της ενέργειας. Σχέδια, τα οποία μπορούν να υποστηρίξουν μια κοινωνική ατζέντα, αλλά μόνο και εάν υλοποιηθούν.

Τώρα, δεν είναι απαραίτητα η στιγμή για ιδεολογία. Τώρα δεν είναι η στιγμή για ρητορική.

* Ο Κωνσταντίνος Λεβογιάννης είναι αναπληρωτής επικεφαλής του Greek Energy Forum στις Βρυξέλλες, ο Δρ. Άγγελος Γκανούτας-Λεβέντης είναι Αντιπρόεδρος του Greek Energy Forum, και η Μαρίνα Πετρολέκα είναι μέλος του Greek Energy Forum, του συνδέσμου Ελλήνων και Κυπρίων επαγγελματιών στο χώρο της ενέργειας. Οι απόψεις που εκφράζονται είναι αποκλειστικά προσωπικές και δεν αντανακλούν τις απόψεις του συνόλου του Forum ή τις επιχειρήσεις που τους απασχολούν.