South Stream: Όταν η περιφέρεια γίνεται πρώτη γραμμή

Έχουν περάσει λίγες ημέρες από τότε που ο Vladimir Putin ανακοίνωσε τον “θάνατο” του αγωγού South Stream και το εσωτερικό πολιτικό νέφος στην Βουλγαρία συνεχίζεται. Οι γνώμες ποικίλουν πολύ, χρωματισμένες επίσης από το γεγονός πως ο Putin ανέφερε ρητά ότι η Βουλγαρία έχει υποκύψει στις πιέσεις από τις Βρυξέλλες να μην υποστηρίξει το project.

Ορισμένοι χαιρέτισαν την κατάρρευση του South Stream εξαιτίας της έλλειψης διαφάνειας, των δυνατοτήτων διαφθοράς και της γεωπολιτικής διάστασης. Η μη συμμόρφωσή της με το Τρίτο Πακέτο Ενέργειας της ΕΕ ήταν ένα νομικό εμπόδιο. Το άλλο ήταν η οργάνωση των διαγωνισμών για την πραγματική κατασκευή του αγωγού στην Βουλγαρία. Η Κομισιόν διαμαρτυρήθηκε για τις διαδικασίες διαγωνισμού που χρησιμοποιήθηκαν και επέβαλε πρόστιμο στην Βουλγαρία. Πολλοί κατηγορούν αυτούς τους αποτυχημένους διαγωνισμούς για την κρίση ρευστότητας της Corporate Commercial Bank και την διάλυση της κυβέρνησης Oresharski το καλοκαίρι (που υποστηριζόταν από το φιλορωσικό Σοσιαλιστικό Κόμμα). Ακόμη κι αν αυτό ήταν απλή σύμπτωση, το γεγονός παραμένει ότι η διαφθορά που περικλείει τον South Stream ήταν ανήκουστη σε αυτό το μέρος της Ευρώπης. Η τιμή ανά χιλιόμετρο στην Βουλγαρία και στη Σερβία (3,5 εκατ. δολάρια) λέγεται ότι ήταν τουλάχιστον η διπλάσια από την αντίστοιχη τιμή κατασκευής του αγωγού στην Αυστρία, και η διαφορά απειλούσε να μολύνει όλο το βουλγαρικό πολιτικό τοπίο.

Άλλοι ωστόσο, μιλούν με θυμό για την κατάρρευση του project, ως το τέλος της βουλγαρικής οικονομικής ανάπτυξης για τις επόμενες δεκαετίες.  Αυτή η ομάδα, υπό το βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα και το ριζοσπαστικό εθνικιστικό (ωστόσο φιλορωσικό) Ataka, υποστηρίζει ότι η Βουλγαρία θα χάσει 600 εκατ. δολάρια ετησίως σε τέλη διέλευσης και ότι η Τουρκία έχει κερδίσει ακόμη μεγαλύτερη οικονομική επιρροή στην περιοχή. Κάνουν λάθος για το πρώτο -η συμφωνία δεν είναι διαθέσιμη δημοσίως, αλλά προφανώς το χρέος που συσσωρεύθηκε στη διάρκεια της αρχικής επένδυσης, επρόκειτο να απορροφήσει έτσι κι αλλιώς τα τέλη των πρώτων δέκα ετών. Αλλά έχουν πιθανώς δίκιο για το τελευταίο: η Τουρκία είναι ο μεγάλος νικητής στην τελευταία κίνηση του Putin.

Η ανακοίνωση του ξαφνικού θανάτου του South Stream συνέπεσε με δύο άλλες ειδήσεις: η Τουρκία θα αγοράζει ρωσικό αέριο με έκπτωση 6% και το υπουργείο Περιβάλλοντος της Τουρκίας έχει χορηγήσει άδεια στη ρωσική Rosatom να κατασκευάσει το εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας Akkuyu. Αυτή είναι η πρώτη τέτοια εγκατάσταση που θα κατασκευαστεί στην Τουρκία, που θα ανήκει και θα διαχειρίζεται από τη Rosatom. Στην απομόνωσή του από τη Δύση, ο Putin χρειάζεται την Τουρκία ως περιφερειακό σύμμαχο, κάτι που εξηγεί τις παραχωρήσεις του στην ενεργειακά πεινασμένη τουρκική οικονομία. Χωρίς τον Nabucco και τώρα χωρίς και τον South Stream, πολλοί στα Βαλκάνια βλέπουν την ότι η ενεργειακή εξάρτηση από μια χώρα (Ρωσία), απλώς έχει αντικατασταθεί από μία άλλη (Τουρκία).

Όλα αυτά έχουν αποδειχθεί ότι είναι μια δύσκολη κατάσταση για τον πρωθυπουργό Boyko Borissov. Δεν περίμενε να του καταλογιστεί όλη η ευθύνη ή η απειλή της νομικής δράσης εάν η Μόσχα αποφασίσει να πάει στο δικαστήριο. Ο Borissov συνειδητοποίησε ότι μια χώρα που για τόσο καιρό έζησε στην περιφέρεια της ΕΕ, έχει τώρα στραφεί στην πρώτη γραμμή επομένως χρειάζεται υποστήριξη από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. “Δεν θέλουμε να είμαστε ένα διαπραγματευτικό ατού μεταξύ της Ρωσίας και της Ευρώπης”, δήλωσε καθ οδόν για τις Βρυξέλλες, επισημαίνοντας πως οι Βούλγαροι φοβούνται μια εξασθένιση της αλληλεγγύης ως αποτέλεσμα μιας Ευρώπης πολλών ταχυτήτων. Ως εκ τούτου, η δήλωση του Jean-Claude Juncker αργότερα την ίδια ημέρα, ήταν μια σημαντική ένδειξη. “Ο South Stream μπορεί να κατασκευαστεί”, είπε, προσθέτοντας ότι δεν θα δεχθεί ότι η Βουλγαρία εκβιάζεται από τη Ρωσία. Για μια χώρα που αισθάνεται ότι πιέζεται από την γεωπολιτική, αυτό είναι μια ένδειξη υποστήριξης. Η επόμενη (κίνηση) θα πρέπει να είναι μια πραγματική ώθηση για την κατασκευή διασυνδέσεων και για την αναβίωση του South Corridor, αυτή τη φορά με τους όρους της Ευρώπης.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://www.ecfr.eu/article/commentary_south_stream_when_the_periphery_be...

(της Vessela Tcherneva, capital.gr)