Win-win ή lose-lose στην Ουκρανία για το αέριο;

Η πρόσφατη κλιμάκωση είναι μια κοστοβόρα στρατηγική και για τις δύο πλευρές. Με τις τωρινές υποδομές, η Ουκρανία θα είναι σε θέση να καλύψει μόνο τα τρία τέταρτα της συνολικής της κατανάλωσης (περίπου 50 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) το 2013), χρησιμοποιώντας το εγχωρίως παραγόμενο αέριο (20 bcm) και εισαγωγές από τη Δύση (μέχρι και 15 bcm). Επομένως, εάν το ζήτημα δεν επιλυθεί πριν από τον χειμώνα, περίπου το ένα τέταρτο της κατανάλωσης θα πρέπει να περικοπεί.

Για τη Ρωσία, το να μην υπάρξει συμφωνία σημαίνει ότι το παλαιό χρέος (η Gazprom το τοποθετεί στα 4,5 δισ. δολάρια) δεν θα διευθετηθεί και ότι η Ρωσία θα χάσει «τη μόχλευση του φυσικού αερίου» που έχει στην ουκρανική πολιτική σκηνή. Επιπλέον, η ρωσική απόφαση να σταματήσει την προμήθεια φυσικού αερίου και να μην προχωρήσει σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων, υποδηλώνει έλλειψη προθυμίας από τη Ρωσία για να επιτευχθεί μια λύση μέσω διαπραγμάτευσης.

Αυτό μπορεί να ενισχύσει την εικόνα της Ρωσίας που χρησιμοποιεί το αέριο ως ένα πολιτικό εργαλείο και ως εκ τούτου να επιταχύνουν τις ευρωπαϊκές κινήσεις ώστε να διαφοροποιηθεί από την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο. Θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει την δέσμευση της Ευρώπης να υποστηρίξει την Ουκρανία –που συχνά θεωρείται ως ένας δύσκολος και όχι απολύτως έμπιστος εταίρος- σε μια κρίση του φυσικού αερίου.

Το επόμενο βήμα κλιμάκωσης είναι μια διακοπή της μεταφοράς. Ξανά, και οι δύο πλευρές θα χάσουν από αυτό. Χωρίς τη διαμετακόμιση, πιθανότατα δεν υπάρχει αρκετό αέριο στη Σλοβακία για να πουλήσει στην Ουκρανία, επομένως η χώρα θα μπορούσε να καλύψει το ήμισυ μόνο της κατανάλωσης. Επιπλέον, η Ευρώπη θα ήταν πολύ λιγότερο πρόθυμη να υποστηρίξει την Ουκρανία εάν ήταν υπεύθυνη για την περικοπή των προμηθειών.

Για τη Ρωσία, το να μην μπορεί να πουλήσει περί τα 40-50 bcm στην Ευρώπη (130 bcm μείον την ικανότητα διέλευσης από Nordstram και Λευκορωσία), θα μπορούσε να στοιχίσει στην Gazprom μέχρι και 14 δισ. δολάρια ετησίως και μια περικοπή της διέλευσης θα ενίσχυε περαιτέρω την αίσθηση ότι η Ρωσία δεν είναι ένας αξιόπιστος προμηθευτής. Κατά συνέπεια, καμία πλευρά δεν θα ήθελε να κατηγορηθεί για μια διαταραχή στον εφοδιασμό των προμηθειών, ενώ και οι δύο πλευρές θα ήθελαν να δουν να κατηγορείται η άλλη. Στο πλαίσιο αυτό, μια ουδέτερη εποπτεία της ροής του ρωσικού αερίου στην Ουκρανία –που αυτή τη στιγμή δεν συμβαίνει- είναι απαραίτητη για να μπορέσει η Ευρώπη να αποθαρρύνει και τις δύο πλευρές από το να προκαλέσουν μια αναστάτωση στη διέλευση.

Εάν αυτές οι διαπραγματεύσεις βασιζόταν μόνο σε οικονομικά δεδομένα, τότε μια αμοιβαίως επωφελής συμφωνία θα μπορούσε να έλθει σύντομα. Ιδιαίτερα καθώς οι θέσεις διαπραγμάτευσης δεν είναι ασυμβίβαστες -η Ρωσία προσφέρει περίπου 380 δολάρια/tcm με βάση μια ad hoc έκπτωση φόρου στις εξαγωγές, ενώ η Ουκρανία ζητάει 320 δολάρια/tcm, βασιζόμενη σε μια νομικά δεσμευτική αλλαγή στο συμβόλαιο.

Αλλά, όταν οι μεγαλύτεροι πολιτικοί μπαίνουν στις διαπραγματεύσεις, το αποτέλεσμα γίνεται αρκετά απρόβλεπτο.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ:http://www.bruegel.org/nc/blog/detail/article/1363-ukraine-gas-negotiations-from-win-win-win-to-lose-lose-lose/

(Bruegel, capital.gr)