Πώς συνδέεται η Ουκρανία με τις συζητήσεις στο Ιράν

Οι διαπραγματεύσεις των Ρ5+1 (ΗΠΑ, Ρωσία, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Κίνα, Γερμανία) με το Ιράν για την περικοπή του πυρηνικού προγράμματος της χώρας και τη διασφάλιση της διαφάνειάς του, έχουν εισέλθει στο τελικό στάδιο. Η ενδιάμεση συμφωνία του Νοεμβρίου 2013, που τιτλοφορείται «Κοινό Σχέδιο Δράσης», είναι προγραμματισμένο να αναβαθμιστεί σε ένα ολοκληρωμένο έγγραφο αυτόν τον Ιούλιο.

Στο μεταξύ, ένας αριθμός σύνθετων ερωτημάτων παραμένουν ανεπίλυτα. Ένα τέτοιο ερώτημα είναι αυτό των επιτρεπτών ορίων εμπλουτισμού ουρανίου (το Ιράν επιμένει στο δικαίωμά του να έχει 5.000 φυγόκεντρες συσκευές) –που υποτίθεται ότι τις χρησιμοποιεί για την παροχή καυσίμων στο εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας Bushehr. Υπάρχουν επίσης ζητήματα για τα επιτροπτά όρια του χαμηλού εμπλουτισμένου ουρανίου, καθώς και ερωτήματα για τις παρελθούσες πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν, το πυραυλικό πρόγραμμά του και άλλα θέματα. ορισμένες ισχυρές πολιτικές δυνάμεις και θεσμοί στο εσωτερικό του Ιράν, προσπαθούν ακόμη να μετακινηθούν πιο κοντά στο «πυρηνικό όριο», αξιοποιώντας τις διαφορές μεταξύ των μελών του Ρ1+5.

Αυτά τα γεγονότα εξελίσσονται στο μέσον της κρίσης στην Ουκρανία, η οποία προκάλεσε την επιβολή δυτικών κυρώσεων στη Ρωσία και έφερε τις σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών σε ένα καθεστώς αντίστοιχο με αυτό του Ψυχρού Πολέμου.

Το κύριο ερώτημα που προκύπτει σε αυτό το πλαίσιο είναι εάν η συνεργασία μεταξύ Ρωσίας και Δύσης στη διάρκεια των ιρανικών διαπραγματεύσεων θα συνεχίσει στο προηγούμενο επίπεδο. Ποια θέση θα υιοθετήσει η Μόσχα εάν σκεφτεί κανείς ότι υποβλήθηκε σε κυρώσεις και σε πρωτοφανή πολιτική πίεση, η οποία περιλαμβάνει το κλείσιμο πολλών οδών για συνεργασία από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ;

Σαφώς, η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας πρέπει πρώτα από όλα, να θεωρηθεί ως μια επιτυχία των ΗΠΑ και των συμμάχων τους και θα βελτιώσει τις σχέσεις τους με την Τεχεράνη. Η άρση των κυρώσεων θα τοποθετήσει το ιρανικό πετρέλαιο και αέριο στις παγκόσμιες αγορές, συνιστώντας μια σοβαρή πρόκληση για τις πωλήσεις του κύριου εξαγωγικού προϊόντος της Ρωσίας και την κύρια πηγή εσόδων του προϋπολογισμού της χώρας. Τέλος, η Ρωσία θα χάσει ένα σημαντικό ατού στο παιχνίδι της εκμετάλλευσης των διαφορών μεταξύ της Δύσης και του Ιράν στο πυρηνικό ζήτημα.

Από την άλλη πλευρά, η αποτυχία των διαπραγματεύσεων είναι πιθανό να προκαλέσει νέο πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, ο οποίος θα έχει καταστροφικές πολιτικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες για την περιοχή και για τον κόσμο γενικότερα, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας. Ακόμη και τώρα, τα ρωσικά οικονομικά συμφέροντα πλήττονται σοβαρά από τις κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών, ΗΠΑ και ΕΕ εναντίον της Τεχεράνης. Το 2013, το ποσοστό της ιρανικής συμμετοχής στο ρωσικό διεθνές εμπόριο, είχε αγγίξει ιστορικό χαμηλό (1%), στα περίπου 1,6 δισ. δολάρια.

Η ρωσό-ιρανική συνεργασία στην στρατιωτική τεχνολογία παίζει έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο για τη Μόσχα. Το ποσοστό της Ρωσίας στις ιρανικές στρατιωτικές εισαγωγές έχει αγγίξει το 60% μετά από την Ισλαμική Επανάσταση. Στη δεκαετία του ’90, το Ιράν έγινε ο κύριος αποδέκτης των εξαγωγών ρωσικών όπλων, μαζί με την Κίνα και την Ινδία. Οι κυρώσεις εναντίον του Ιράν έχουν οδηγήσει σε μια σημαντική μείωση των εξαγωγών ρωσικών όπλων σε αυτή τη χώρα.

Η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας και η άρση όλων των κυρώσεων εναντίον του Ιράν θα δημιουργήσει προοπτικές για την ταχεία ανάπτυξη της οικονομικής και στρατιωτικής-τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Οι ρωσικοί μεγάλοι επιχειρηματικοί και κυβερνητικοί οργανισμοί κάνουν μεγαλεπήβολα σχέδια για επενδύσεις στα ιρανικά πεδία φυσικού αερίου. Άλλα προγραμματισμένα μεγάλης κλίμακας έργα σχετίζονται με την ανάπτυξη της ιρανικής βιομηχανίας ατομικής ενέργειας (υπάρχουν εκεί σχέδια για συνολικά επτά κόμη αντιδραστήρες), την κατασκευή σταθμών υδροηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, διαστημικής συνεργασίας, εκσυγχρονισμός των ιρανικών σιδηροδρομικών υποδομών και αύξηση των εξαγωγών όπλων και τεχνολογίας.

Για αυτούς τους λόγους η Μόσχα πιθανότατα θα απέχει από το να περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις για την συνολική συμφωνία σχετικά με το ιρανικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς και την κρίση στις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Ενώ δεν πρόκειται να υποστηρίξει αυστηρότερες κυρώσεις στο Ιράν, θα προσπαθήσει να μεσολαβήσει μεταξύ Ιράν και Δύσης στην επίλυση των θεμάτων που απομένουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Για τη Ρωσία, εκτός από τα μελλοντικά οικονομικά μερίσματα, η ανάπτυξη των σχέσεων με το Ιράν κατευθύνεται προς έναν σημαντικό πολιτικό στόχο. Η Μόσχα βλέπει το Ιράν, αφού επιτευχθεί συμφωνία για τα πυρηνικά, και τη Συρία, μετά από την αποκατάσταση της ειρήνης εκεί, ως τους δύο βασικούς πυλώνες ρωσικής επιρροής στη Μέση Ανατολή. Αυτό θεωρείται ότι είναι μία από τις βασικές προϋποθέσεις για την αναβίωση της Ρωσίας ως παγκόσμιο κέντρο εξουσίας.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://www.carnegie.ru/eurasiaoutlook/?fa=55739

(του Alexei Arbatov, capital.gr)