Η διπλωματία για το Ιράν συνεχίζεται

Για την περιγραφή της ενδιάμεσης συμφωνίας του Ιράν για τα πυρηνικά που υπεγράφη στις 24 Νοεμβρίου μπορεί να χρησιμοποιηθεί πλέον, ο ενεστώτας χρόνος. Με τη συμφωνία να τίθεται σε ισχύ στις 20 Ιανουαρίου, στις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν έχει επιβληθεί όριο για τους επόμενους έξι μήνες και το απόθεμα του 20% του αερίου εμπλουτισμένου ουρανίου βρίσκεται καθ οδόν προς την καταστροφή του. Εν τω μεταξύ, τώρα το Ιράν αισθάνεται την πρώτη ανακούφιση από τις κυρώσεις, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αναστέλλει την απαγόρευσή της σχετικά με την ασφάλιση και τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου, και τις συναλλαγές στα ιρανικά πετροχημικά, το χρυσό και άλλα πολύτιμα μέταλλα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, επίσης, αναστέλλουν κάποιες κυρώσεις και η πρώτη δόση ύψους 550 εκατομμυρίων δολαρίων για την παραλαβή Ιρανικού πετρελαίου που είχε παγώσει σε τραπεζικούς λογαριασμούς στο εξωτερικό θα επιστραφεί την 1η Φεβρουαρίου.

Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας εφαρμογής, για τις οποίες οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν αρκετές εβδομάδες, δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί. Όπως είναι σύνηθες στις διπλωματικές διαπραγματεύσεις, οι λεπτομέρειες παρουσιάζονται σε ένα non paper τριάντα σελίδων, το οποίο δεν πρόκειται να δημοσιευθεί  μέχρι να συμφωνήσουν όλες οι πλευρές. Όπως ήταν αναμενόμενο, κυβερνητικές πηγές δήλωσαν στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων ότι το Ιράν υποχώρησε στα κύρια σημεία, όπως είναι οι συνθήκες υπό τις οποίες χαλασμένες συσκευές φυγοκέντρησης μπορούν να αντικατασταθούν. Ο Λευκός Οίκος κυκλοφόρησε επίσης μια σύνοψη των τεχνικών κατανοήσεων.

Η συμφωνία επί των εν λόγω λεπτομερειών, η οποία επιτεύχθηκε στις 12 Ιανουαρίου, απέτρεψε μια ολέθρια κίνηση στη Γερουσία των ΗΠΑ για την επιβολή νέων εξοντωτικών κυρώσεων. Με 59 (από τους 100) γερουσιαστές, μεταξύ των οποίων 16 Δημοκρατικοί, να υποστηρίζουν δημοσίως το νομοσχέδιο, το οποίο εισήχθη από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, Robert Menendez και το Δημοκρατικό γερουσιαστή Mark Kirk, η κυβέρνηση Obama φοβόταν πως η διπλωματία θα έχανε για λόγους μικροπολιτικής. Το νομοσχέδιο στοχεύει να μειώσει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν σχεδόν στο μηδέν μέσα σε δύο χρόνια, να επιβάλει κυρώσεις σε άλλες βιομηχανίες και να περιορίσει την προεδρική εξουσία ακυρώσεων.

Οι γερουσιαστές που υποστήριζαν το νομοσχέδιο Menendez-Kirk μπορεί πραγματικά να πίστευαν ότι το να παίξουν το ρόλο του «κακού μπάτσου», θα ενισχύσει τη θέση της κυβέρνησης έναντι του Ιράν, αλλά ο Barack Obama φοβόταν το αντίθετο. Το Ιράν θα θεωρούσε  φυσικά τη νομοθεσία για τις νέες κυρώσεις ως παραβίαση της ενδιάμεσης συμφωνίας, η οποία στηρίζεται στην αρχή για «πάγωμα» των κυρώσεων με αντάλλαγμα ένα «πάγωμα» των πυρηνικών δυνατοτήτων. Αν και οι προβλεπόμενες στο νομοσχέδιο νέες κυρώσεις δεν επρόκειτο να τεθούν σε εφαρμογή άμεσα, το νομοσχέδιο θα μετακινούσε τα τέρματα, προσθέτοντας νέους όρους σχετικά με τις δοκιμές πυραύλων, για παράδειγμα, και καθορίζοντας μια απίθανη απαίτηση, ότι η όποια τελική συμφωνία θα πρέπει να εξαλείψει όλες τις δυνατότητες εμπλουτισμού. Οι Ιρανοί βουλευτές ετοιμάζουν, ήδη, ένα αντίμετρο, απαιτώντας το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου της χώρας να αυξηθεί στο 60%, δήθεν ως καύσιμο για τα ανύπαρκτα πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Μια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου μόνο που δεν αποκάλεσε το νομοσχέδιο Menendez-Kirk ψήφο για τον πόλεμο.

Αφού ο Obama συγκάλεσε τους Δημοκρατικούς της Γερουσίας στο Λευκό Οίκο στις 16 Ιανουαρίου για να εξηγήσει τις επιπτώσεις του νομοσχεδίου, κάποιοι γερουσιαστές που το είχαν υπογράψει εξέφρασαν επιφυλάξεις. Εν τω μεταξύ, ο Ηγέτης της Πλειοψηφίας της Γερουσίας Harry Reid καθυστερεί το νομοσχέδιο, χωρίς να έχει την πρόθεση να το φέρει προς ψήφιση. Εάν η υπό την ηγεσία των Ρεπουμπλικανών, Βουλή των Αντιπροσώπων προσπαθήσει να ασκήσει πιέσεις στη Γερουσία επιχειρώντας εκ νέου να περάσει δικές της κυρώσεις, ο Reid, που φημίζεται για το πείσμα του, θα αντισταθεί ακόμη περισσότερο.

Οι Δημοκρατικοί γερουσιαστές που υπέγραψαν το νομοσχέδιο Menendez-Kirk μπορεί να το έκαναν από αντανακλαστική υποστήριξη για το Ισραήλ και το λόμπυ του. Η λήψη θέσεων κατά του Ιράν είναι πολιτικά δημοφιλής. Αν και οι περισσότερες μεγάλες αμερικανικές εφημερίδες, ακόμα και κάποια αξιόλογα γεράκια του Ιράν, έχουν αρθρογραφήσει υπέρ του να δοθεί στη διπλωματία μια ευκαιρία, πολλοί νομοθέτες δεν το πιστεύουν και τόσο. Είχα απογοητευθεί πριν από μερικά χρόνια, όταν αφού έδωσα μία από τις προκαθορισμένες διαλέξεις μου σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν σε μια ομάδα μελών του Κογκρέσου των ΗΠΑ, όταν μια εξ αυτών, την οποία θεωρούσα φιλελεύθερη, με πλησίασε, για να συνοψίσει τα συμπεράσματά της από την ομιλία μου: «οπότε το βασικό σας σημείο είναι ότι το Ιράν δεν είναι άξιο εμπιστοσύνης;»  Λοιπόν, ναι, αλλά γι αυτό υπάρχουν τα μέτρα ελέγχου. Και η ιστορία δεν είναι μόνον αυτή. Συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να βελτιώσω τα επιχειρήματά μου.

Οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί κακοί μπάτσοι δεν είναι οι μόνες πιθανές απειλές για την ενδιάμεση συμφωνία. Ο αντικατοπτρισμός στο Ιρανικό Majles (κοινοβούλιο) θα μπορούσε να ξεκινήσει μια καθοδική πορεία που θα βυθίσει τη διπλωματία. Επίσης, προβληματική θα μπορούσε να αποδειχθεί και η Μόσχα. Για παράδειγμα, εάν η Ρωσία και το Ιράν προχωρήσουν με το σχέδιο  «πετρέλαιο αντί εμπορευμάτων», με το οποίο η Μόσχα θα καταλήξει να φέρει Ιρανικό πετρέλαιο στην αγορά, κάτι τέτοιο θα ασκούσε πολιτική πίεση στην Ουάσιγκτον, για να θέσει τέλος στην άρση των κυρώσεων. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος ότι, εάν οι επικείμενες διαπραγματεύσεις για μια συνολική συμφωνία δεν σημειώσουν πρόοδο, η πολιτική πίεση και στις δύο πλευρές για την άσκηση ισχυρότερων πιέσεων θα μπορούσε να γίνει ακαταμάχητη.

Όταν ο Obama απέδωσε όχι περισσότερο από 50-50 πιθανότητες για την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας, ήταν αισιόδοξος. Για τους Αμερικανούς, Βρετανούς και Γάλλους για να επιτευχθεί μια τελική συμφωνία, θα πρέπει να περιλαμβάνει μια σημαντική περικοπή στις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν. Τουλάχιστον, η Τεχεράνη θα έπρεπε να μειώσει τον αριθμό των φυγοκεντρητών της σε περίπου 3.000-4.000 (από 19.000 που είναι σήμερα), να παροπλίσει το εργοστάσιο εμπλουτισμού Fordow και είτε να αντικαταστήσει τον αντιδραστήρα του Αράκ με ένα διαφορετικό μέσο για την παραγωγή ιατρικών ισοτόπων ή να τον αναθεωρήσει  έτσι ώστε να μην έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην διάδοση των πυρηνικών. Η Δύση θέλει τέτοιου είδους περιορισμοί να έχουν διάρκεια μια δεκαετία ή και περισσότερο. Το Ιράν, από την άλλη πλευρά, μέχρι στιγμής έχει αντισταθεί σθεναρά στο κλείσιμο των όποιων εγκαταστάσεων ή την αποσυναρμολόγηση των όποιων συσκευών φυγοκέντρησης. Για να επαναφέρει το πυρηνικό της πρόγραμμα οπουδήποτε κοντά σ’ αυτές τις συνθήκες, η Τεχεράνη θα απαιτούσε την άρση όλων των κυρώσεων, κάτι που το σημερινό Κογκρέσο των ΗΠΑ είναι μάλλον απίθανο να δεχτεί.

Το καλύτερο προβλεπόμενο αποτέλεσμα είναι μια επαναλαμβανόμενη επέκταση της ενδιάμεσης συμφωνίας, όπως ο πρώην πυρηνικός τσάρος του Λευκού Οίκου Gary Samore προέβλεψε κατά τη διάρκεια του διαλόγου Μανάμα του IISS τον Δεκέμβριο. Οι παρατάσεις αυτές θα συνεπάγονται πιθανόν ότι θα συνεχιστεί η σταδιακή μείωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και ταυτόχρονα περαιτέρω χαλάρωση των κυρώσεων. Ακόμη και αν δεν επιτευχθεί μια ολοκληρωμένη συμφωνία, η διπλωματία θα συνεχίσει να επιβιώνει.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο εδώ http://www.iiss.org/en/politics%20and%20strategy/blogsections/2014-d2de/...

(capital.gr)