Ανοίγει ο δρόμος για το market test στο Πρίνο που ξεκινά αρχές του 2026 - Το σενάριο για κατανομή του capacity 50% ρυθμιζόμενα και 50% με διαγωνισμό - Τα τέσσερα ορόσημα

09 12 2025 | 07:29

Τον δρόμο για έναρξη του market test στο Πρίνο στο πρώτο δίμηνο του 2026 «στρώνει» η ολοκλήρωση εντός του έτους του θεσμικού πλαισίου, τόσο του νόμου του ΥΠΕΝ που ψηφίζεται μεθαύριο στη Βουλή, όσο και η αμέσως μετά έκδοση μιας σειράς κρίσιμων αποφάσεων, που επίσης αποτελούν προαπαιτούμενα του Ταμείου Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με πήγες του υπουργείου, η ρυθμιστική αρχή έχει ήδη έτοιμες και πρόκειται να εκδώσει στις τρεις εβδομάδες που απομένουν ως τα τέλη Δεκεμβρίου, τρεις βασικές αποφάσεις, τον «Κανονισμό Τιμολόγησης» για την υπόγεια αποθήκη, τον «Κώδικα Χωρητικότητας» και τις «Κατευθυντήριες Γραμμές για το market test», που όπως και η ψήφιση του νόμου εντάσσονται στο ίδιο ορόσημο του RRF, που χρηματοδοτεί το έργο με 150 εκατ ευρώ.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι το project της υπόγειας αποθήκης CO2 στο Πρίνο, μπάτζετ άνω του 1 δισ ευρώ, μπαίνει στη κρίσιμη τελική ευθεία, καθώς πλησιάζει η ώρα που θα φανεί το πραγματικό ενδιαφέρον της εγχώριας και ξένης αγοράς, το οποίο φυσικά θα εξαρτηθεί και από τις αποφάσεις του ΥΠΕΝ για το ακανθώδες θέμα της κατανομής του capacity.

Το περίγραμμα με τα ορόσημα του έργου που αποτελεί το «κλειδί» για να ενεργοποιηθούν συνολικές επενδύσεις 4 δισ στη συγκεκριμένη αλυσίδα, έδωσε χθες από το 5ο Forum Βιομηχανικής Διαχείρισης Άνθρακα (ICM Forum), τον ετήσιο θεσμό της Κομισιόν που φέτος διεξάγεται στην Αθήνα, ο Νικόλαος Ρήγας, επικεφαλής Αποθήκευσης Άνθρακα στην EnEarth, θυγατρική της Energean.

Market Test. Στο πρώτο δίμηνο της νέας χρονιάς θα ξεκινήσει μια διαδικασία διάρκειας 9 περίπου μηνών, πρώτα η μη δεσμευτική φάση του market test και μετά οι δεσμευτικές προσφορές που θα δείξουν και το πραγματικό ενδιαφέρον της αγοράς.

Γεωτρήσεις. Το καλοκαίρι πρόκειται να διεξαχθούν οι δύο πρώτες πιλοτικές γεωτρήσεις στο Πρίνο, η πρώτη για την άντληση νερού και η δεύτερη για εισπίεση του διοξειδίου του άνθρακα.

Περιβαλλοντικοί όροι για τη 1η γεώτρηση. Η EnEarth, έχει ήδη προκηρύξει το διαγωνισμό για την επιλογή του γεωτρύπανου, ενώ πριν μια εβδομάδα κατέθεσε τα έγγραφα για τους περιβαλλοντικούς όρους της γεώτρησης που αφορά τη πρώτη φάση του έργου, δυναμικότητας 1 εκατ. τόνων CO2 (σσ: σε πλήρη ανάπτυξη θα μπορεί να χωρέσει 2,8 εκατ τόνους).

Δεσμευτικές συμφωνίες - Τελική επενδυτική απόφαση. Οταν η Energean κλείσει τις πρώτες δεσμευτικές συμφωνίες με πελάτες, τότε θα λάβει και τη τελική επενδυτική απόφαση (FID), η οποία τοποθετείται στα τέλη του 2026, με την εκτιμώμενη ημερομηνία έναρξης του έργου στο πρώτο τρίμηνο του 2030.

Το σενάριο του 50%-50%

Στο κρίσιμο ερώτημα για το τι θα γίνει με το capacity, παρ’ ότι το υπουργείο δεν έχει ακόμη καταλήξει στα οριστικά ποσοστά, εντούτοις το βασικό σενάριο συνεχίζει να μιλά για κατανομή της χωρητικότητας, κατά 50% με ρυθμιζόμενο τρόπο και ισόποσα (pro rata), δηλαδή όχι αναλογικά με βάση τις εκπομπές CO2 της κάθε επιχείρησης, και κατά 50% μέσω διαγωνισμών, κάτι με το οποίο διαφωνούν κατηγορηματικά οι emitters, όπως έδειξε και η πρόσφατη ακρόαση των φορέων.

Στη πράξη αυτό σημαίνει ότι από τη συνολική δυναμικότητα των 2,8 εκατ τόνων διοξειδίου του άνθρακα που θα χωράει σε πλήρη ανάπτυξη ο Πρίνος, το ΥΠΕΝ θα μοιράσει χωρητικότητα 1,4 εκατομμυρίων τόνων στις ενδιαφερόμενες βιομηχανίες, βγάζοντας σε διαγωνισμό το υπόλοιπο capacity των 1,4 εκατομμυρίων.

Στο σενάριο αυτό και επειδή, οι emitters με τα πιο ώριμα έργα είναι τρεις (Τιτάνας, Ηρακλής, Motor Oil), η κατανομή για το ρυθμιζόμενο σκέλος ισόποσα σημαίνει ότι καθένας θα πάρει γύρω στους 460.000 τόνους. Και για να διεκδικήσουν την υπόλοιπη χωρητικότητα που τους λείπει προκειμένου να αποθηκεύσουν τις εκπομπές τους στο Πρίνο, το πιθανότερο είναι ότι θα «χτυπήσουν» με όσο το δυνατόν πιο υψηλές προσφορές το εναπομείναν capacity που θα βγει σε διαγωνισμό.

Στα κριτήρια που θα λάβει υπόψιν το ΥΠΕΝ στο διαγωνισμό, πέραν της υψηλότερης προσφοράς του καθενός, θα προσμετρούν έκτος από τα οικονομικά, και ποιοτικές παράμετροι, όπως ο βαθμός ωρίμανσης του κάθε έργου, πόσο πιο κοντά βρίσκεται στη λήψη επενδυτικής απόφασης (FID), κ.ό.κ.

Τα παραπάνω πάντως ακόμη δεν έχουν «κλειδώσει», με την αγορά να επιμένει ότι το μοντέλο είναι άκρως προβληματικό και να αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να εγείρει ζητήματα ανταγωνισμού στις Βρυξέλλες, στη λογική ότι δεν εξασφαλίζει ίδιες τιμές, διαφάνεια και ισότιμη πρόσβαση σε όλους.

Τούτων δοθέντων, στο ακανθώδες ζήτημα που αφορά τα ποσοστά για τη κατανομή του capacity τα οποία θα περιγράφονται στον «Κώδικα Χωρητικότητας», η διαβούλευση του ΥΠΕΝ με την αγορά συνεχίζεται, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για αλλαγές στο παρά πέντε.

Σε κάθε περίπτωση είναι σαφές ότι ο Πρίνος των 2,8 εκατ τόνων δεν αρκεί για να καλύψει τις εκπομπές των παραπάνω βιομηχανιών που φτάνουν τα 4 εκατομμύρια τόνους CO2 το χρόνο, ενώ συνολικά στην Ελλάδα ανέρχονται σε 10 εκατομμύρια.

Το πρόβλημα αναγνώρισε χθες και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, που μιλώντας στο ICM Forum, παραδέχθηκε ότι απαιτείται συνεργασία με τρίτες χώρες, όχι μόνο ευρωπαικές, λέγοντας ότι για το λόγο αυτό η Ελλάδα έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την Αίγυπτο, όπου το δυναμικό αποθήκευσης φθάνει τους 580 εκατ. τόνους.

Ποια είναι τα μεγάλα έργα που δρομολογούνται

Στο ίδιο συνέδριο ο Αρης Στεφάτος, επικεφαλής της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), που συνδιοργανώνει το συνέδριο με τη Κομισιόν, ανέδειξε το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες αυτή τη στιγμή ευρωπαϊκές χώρες με τέτοιου μπατζετ υπό ανάπτυξη έργα - μόνο οι ενισχύσεις από τα κοινοτικά ταμεία αγγίζουν το 1 δισ ευρώ - παραθέτοντας αναλυτικά τις επενδύσεις όλων των κρίκων της αλυσίδας.

Τα χρονοδιαγράμματα δείχνουν ότι το μεγάλο στοίχημα για την νέα αυτή αγορά είναι ο ταυτόχρονος χρονισμός τους. Οταν δηλαδή θα είναι έτοιμη στις αρχές του 2030 η μονάδα δέσμευσης άνθρακα του Ηρακλή («OLYMPUS», Μηλάκι Αλιβερίου), για το οποίο ο όμιλος θα πάρει τη τελική επενδυτική απόφαση μέσα στο επόμενο εξάμηνο, πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και η δεύτερη φάση του project των 1,2 δισ. ευρώ για την αποθήκευση CO2 στο Πρίνο. Εκεί δηλαδή όπου θα μεταφέρεται και θα αποθηκεύεται η ποσότητα του 1 εκατ. τόνων από το Αλιβέρι.

IFESTOS του Τιτάνα στο Καμάρι Βοιωτίας, συνολικού μπάτζετ 583 εκατ ευρώ. Εχει χρηματοδότηση 234 εκατ από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) και στόχο την αποφυγή 10 εκατ. τόνων CO2 σε βάθος 10ετίας. Εκτιμώμενη λειτουργία το 1ο τρίμηνο του 2030.
IRIS της Motor Oil στους Αγ.Θεοδώρους στη Κόρινθο, συνολικού μπάτζετ 211 εκατ ευρώ. Εχει χρηματοδότηση 127 εκατ από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) και στόχο την αποφυγή 8,6 εκατ τόνων CO2 σε βάθος 10ετίας. Εκτιμώμενη λειτουργία το 4ο τρίμηνο του 2029.
OLYMPUS του Ηρακλή (Holcim) στο Μηλάκι Αλιβερίου, συνολικού μπάτζετ 400 εκατ ευρώ. Εχει χρηματοδότηση 124,5 εκατ από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) και στόχο την αποφυγή 7 εκατ τόνων CO2 σε βάθος 10ετίας. Εκτιμώμενη λειτουργία το 1ο τρίμηνο του 2030.
APOLLOCO2 του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα, ύψους έως 800 εκατ ευρώ για τη δημιουργία μονάδας υγροποίησης, προσωρινής αποθήκευσης και εξαγωγής CO2, η οποία θα συνδέεται με τις ενεργοβόρες βεομηχανίες μέσω ενός αγωγού 35 χιλιομέτρων. Η χρηματοδότηση είναι 169,3 εκατ από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) και κατά την α’ φάση θα μεταφέρονται 3 εκατ τόνοι, ενώ κατά τη β’ φάση 5 εκατ τόνοι. Εκτιμώμενη λήψη της επενδυτικής απόφασης το 2ο τρίμηνο του 2026 και εκτιμώμενη λειτουργία το 1ο τρίμηνο του 2030.