«Πληγή» για τον ΕΛΑΠΕ η μονοκαλλιέργεια των φωτοβολταϊκών – Σε ιστορικό χαμηλό τον Αύγουστο η Ειδική Τιμή Αγοράς ηλιακών πάρκων – Παραγωγοί ζητούν έξτρα «ένεση» στον Λογαριασμό αν εμπλακεί στη στήριξη της βιομηχανίας 

Ο Αύγουστος ανέδειξε μία επιπλέον πτυχή των αρνητικών επιπτώσεων που έχει προκαλέσει στον ΕΛΑΠΕ η επέλαση των φωτοβολταϊκών τα τελευταία χρόνια, η οποία έχει πολλαπλασιάσει τα «κρούσματα» υπερπαραγωγής ΑΠΕ και, κατά συνέπεια, τις περιπτώσεις κατάρρευσης των χονδρεμπορικών τιμών. Κι αυτό γιατί ο προηγούμενος μήνας έφερε στο προσκήνιο το γεγονός ότι η μονοκαλλιέργεια της ηλιακής τεχνολογίας μεταξύ άλλων αυξάνει και τα ποσά που πρέπει να δαπανώνται από τον Ειδικό Λογαριασμό σε μηνιαία βάση, για να καλύπτεται το εγγυημένο έσοδο των ηλιακών έργων με ΣΕΔΠ (Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης). 

Η αρνητική αυτή επίδραση «χτύπησε ταβάνι» τον Αύγουστο, όταν η Ειδική Τιμή Αγοράς (ΕΤΑ) για τα φωτοβολταϊκά διαμορφώθηκε στα 25,2 ευρώ ανά Μεγαβατώρα – νούμερο που, όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, αποτελεί ιστορικό χαμηλό. Ενδεικτικό της βουτιάς είναι πως για τον ίδιο μήνα η ΕΤΑ των αιολικών ήταν στα 74,23 ευρώ ανά Μεγαβατώρα (και όλων των υπόλοιπων «πράσινων» τεχνολογιών σε παραπλήσια ή ανώτερα επίπεδα), ενώ η Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς ήταν 73,15 ευρώ ανά Μεγαβατώρα. 

Όπως είναι γνωστό, ο ΕΛΑΠΕ καλείται να καλύψει σε μηνιαία βάση τη διαφορά ανάμεσα στην Τιμή Αναφοράς κάθε έργου και στην Ειδική Τιμή Αγοράς (ΕΤΑ) της αντίστοιχης τεχνολογίας. Ως συνέπεια, η «επίδοση» του Αυγούστου σημαίνει ότι τον περασμένο μήνα ήταν ιδιαίτερα ενισχυμένες οι εκροές για την αποζημίωση των φωτοβολταϊκών με ΣΕΔΠ. 

Επίδραση στους Λογαριασμούς «παλιών» και «νέων» έργων 

Υπενθυμίζεται ότι η ΕΤΑ αντανακλά τα έσοδα που αποκομίζουν οι μονάδες ΑΠΕ κάθε τεχνολογίας από τη συμμετοχή τους στην DAM. Τα έσοδα αυτά, με τη σειρά τους, εξαρτώνται από το ύψος των χονδρεμπορικών τιμών, τις ώρες που οι μονάδες εγχέουν στο σύστημα. Ως συνέπεια, η ΕΤΑ των φωτοβολταϊκών σημείωσε τον περασμένο μήνα ιστορικό χαμηλό, επειδή τις ώρες παραγωγής των ηλιακών πάρκων (από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου) η DAM κινιόταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα – φτάνοντας σε αρκετές περιπτώσεις να πάρει μηδενική ή και αρνητική τιμή. 

Φωτοβολταϊκά με ΣΕΔΠ υπάρχουν στον ΕΛΑΠΕ Επικράτειας, αφού οι συμβάσεις ΣΕΔΠ θεσπίστηκαν το 2016, ενώ στον συγκεκριμένο λογαριασμό περιλαμβάνονται όλες οι ΑΠΕ που τέθηκαν σε λειτουργία μέχρι το τέλος του 2020. Επομένως, η βουτιά στην ΕΤΑ των φωτοβολταϊκών επηρέασε το ισοζύγιό του. Όπως είναι φυσικό, το ίδιο ισχύει για τον ΛΓ-3, με δεδομένο ότι σε αυτόν εντάχθηκαν όλα τα έργα που τέθηκαν σε λειτουργία από τις αρχές του 2021. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν η DAM πάρει για τουλάχιστον δύο ώρες μηδενική τιμή, ή περάσει σε αρνητικό έδαφος, τα έργα με ΣΕΔΠ δεν «παίρνουν την ταρίφα τους». Επομένως, σε αυτές τις περιπτώσεις, η παραγωγή τους δεν αποζημιώνεται. 

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, σε μήνες όπως ο Αύγουστος με συχνά υπερπαραγωγή ΑΠΕ, οι περιπτώσεις που «παγώνουν» οι εκροές του ΕΛΑΠΕ για έργα με ΣΕΔΠ, δεν αντισταθμίζουν τις ποσότητες ενέργειας που αμείβονται σε μηνιαία βάση (όταν η DAM είναι έστω 0,01 ευρώ ανά Μεγαβατώρα), δηλαδή τις ποσότητες για τις οποίες ο ΕΛΑΠΕ πρέπει να καλύψει τη διαφορά ανάμεσα στην (εξαιρετικά μειωμένη ΕΤΑ) και την Τιμή Αναφοράς των έργων. Κατά συνέπεια, βάζοντας σε μία ζυγαριά το «πάγωμα» των αποζημιώσεων, από τη μια μεριά, και τις διευρυμένες εκροές για τα φωτοβολταϊκά με ΣΕΔΠ, το «καθαρό» αποτέλεσμα είναι να προκύψει παθητικό για τον Ειδικό Λογαριασμό. 

Το «ιταλικό μοντέλο» για τη βιομηχανία 

Την ίδια ώρα, και καθώς βρίσκεται στο τραπέζι η προοπτική προσφοράς ρεύματος στη βιομηχανία στην ειδική τιμή των 55-60 ευρώ ανά Μεγαβατώρα από το χαρτοφυλάκιο «πράσινων» έργων που εκπροσωπεί στην αγορά ο ΔΑΠΕΕΠ (γνωστό ως Ιταλικό μοντέλο), παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν πως θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το ποιο είναι το μεσοσταθμικό έσοδο του ειδικού λογαριασμού (ΕΛΑΠΕ) από τα έργα αυτά σε ετήσια βάση.  Η τροφοδότηση δηλαδή της βιομηχανίας με φθηνό «πράσινο» ρεύμα από τον ΕΛΑΠΕ δεν θα πρέπει να γίνεται με ζημία του λογαριασμού, ή τουλάχιστον χωρίς η όποια διαφορά προκύπτει να καλύπτεται από άλλους πόρους που θα εισφέρει το Κράτος, όπως για παράδειγμα με την αύξηση του ποσοστού των δικαιωμάτων ρύπων που διατίθενται υπέρ του ειδικού λογαριασμού.

Όπως είναι γνωστό, ο ΔΑΠΕΕΠ έχει έσοδα από την χονδρεμπορική αγορά μόνο για τα ΑΠΕ που αυτός εκεί εκπροσωπεί, δηλαδή έργα με συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΠΗΕ), συμβάσεις ενίσχυσης σταθερής τιμής (ΣΕΣΤ) καθώς και από τα οικιακά φωτοβολταϊκά με πώληση ρεύματος σε ταρίφα μέσω των προμηθευτών (περιστασιακά έχουν υπάρξει και έσοδα επιστροφών από έργα με ΣΕΔΠ όταν η ΕΤΑ της τεχνολογίας υπερβαίνει την ΤΑ τους αλλά τέτοιες συνθήκες έχουν πλέον εκλείψει). 

Σύμφωνα με το τελευταίο μηνιαίο δελτίο του ΔΑΠΕΕΠ, τα έργα που εκπροσωπεί ο Διαχειριστής στην αγορά αθροίζουν ένα χαρτοφυλάκιο περί τα 6,2 Γιγαβάτ, του οποίου η παραγωγή σε ετήσια βάση κινείται πέριξ των 12 Τεραβατώρων.  Κοιτώντας ταυτόχρονα το τελευταίο αναλυτικό δελτίο ΕΛΑΠΕ του ΔΑΠΕΕΠ που αφορά το έτος 2024 (τα Μεγαβάτ στα έργα αυτά δεν αυξάνονται αφού οι αθρόες ηλεκτρίσεις νέων έργων ΑΠΕ το 2025 αφορούν σχεδόν αποκλειστικά έργα με ΣΕΔΠ ή με απευθείας συμμετοχή στην αγορά που δεν εκπροσωπεί ο ΔΑΠΕΕΠ ούτως ή άλλως), έφεραν ένα καθαρό έσοδο στον ΕΛΑΠΕ επικρατείας περί τα 950 εκατ. ευρώ.  Δηλαδή η καθαρή μεσοσταθμική αξία για το 2024 που ανέκτησε από τη χονδρεμπορική αγορά ο ΕΛΑΠΕ κινήθηκε στα 950 εκατ./12 Τεραβατώρες , δηλαδή 79,2 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.  

Ετήσια απώλεια 120-150 εκατ. για τον Ειδικό Λογαριασμό 

Τα ίδια στελέχη προσθέτουν ότι συνεπώς προκύπτει μια διαφορά από τα 55 – 60 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, που συζητείται ως τιμή για το πράσινο ρεύμα της βιομηχανίας της τάξης των 20 – 25 ευρώ ανά Μεγαβατώρα. Αν επιβεβαιωθεί η ποσότητα των 6 Τεραβατωρών που με βάση πληροφορίες εξετάζεται πως θα διατεθεί από τον ΕΛΑΠΕ, μεταφράζεται σε ετήσια απώλεια για τον ειδικό λογαριασμό της τάξης 120 έως 150 εκατ. ευρώ σύμφωνα με τα στοιχεία αξιών του 2024, η οποία και θα πρέπει να αναπληρωθεί.  

Αξίζει να υπογραμμιστεί πως το πράσινο φθηνό ρεύμα προς την βιομηχανία θα αφορά σε 24ωρη σταθερή βάση και όχι αποκλειστικά σε ώρες ημέρας, ώστε να δύναται κάποιος να ισχυριζόταν πως επειδή τις ώρες εκείνες λόγω της λειτουργίας των φωτοβολταϊκών η τιμή στη χονδρεμπορική αγορά είναι πολύ χαμηλή έως μηδενική, άρα πως θα μπορούσε τάχα ο ΕΛΑΠΕ να βγαίνει και ωφελημένος.

Η ΕΤΑ ακατάλληλος πλέον δείκτης 

Υπό μία άλλη διατύπωση το πράσινο φθηνό ρεύμα από τον ΕΛΑΠΕ προς την βιομηχανία, δεν θα μπορούσε, χωρίς ισόποση τουλάχιστον άμεση οικονομική αναπλήρωση από το Κράτος, να διατίθεται χαμηλότερα της μεσοσταθμικής ΕΤΑ (Ειδική Τιμή Αγοράς) που διαμορφώνουν οι ΑΠΕ συνολικά και επί τη βάση της οποίας γίνεται τελικώς η ανάκτηση εσόδων στον ΕΛΑΠΕ. Επειδή μάλιστα λόγω της αθρόας αύξησης της διείσδυσης των φωτοβολταϊκών η ΕΤΑ ένεκα των συχνών μηδενικών και αρνητικών τιμών στη χονδρική έχει πέσει σε εξωπραγματικά χαμηλά επίπεδα που δεν αντανακλούν το πραγματικό κόστος των ΑΠΕ, πυκνώνουν οι φωνές όσων ισχυρίζονται πως ούτε και αυτή είναι πλέον ο κατάλληλος δείκτης.  

Σε αντίστιξη προτείνεται, η αναπλήρωση από το Κράτος προς τον ΕΛΑΠΕ για τον όποιο μηχανισμό κρατικού «PPA» με την βιομηχανία ήθελε τελικώς δημιουργηθεί, να γίνεται επί τη βάσει του πραγματικού μεσοσταθμικού κόστους έργων ΑΠΕ που αφορά.  Παραπλεύρως, τίθεται μέσω του ΕΤΜΕΑΡ και ζήτημα ακόμη μεγαλύτερης απώλειας εσόδων για τον ΕΛΑΠΕ, αν δηλαδή το πράσινο ρεύμα που θα διατεθεί μέσω του μηχανισμού απωλέσει αυτή τη συνιστώσα εσόδου για τον λογαριασμό.  

Όλα αυτά την ώρα που ο ΕΛΑΠΕ και οι ΑΠΕ ασθμαίνουν κάτω από το βάρος των μηδενικών και αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών και που είναι οι μόνες που μειώνουν το ενεργειακό κόστος στη χώρα μας.  

φωτογραφία: freepik.com