Η Ε.Ε. ανάμεσα στις πιέσεις των ΗΠΑ για ταχύτερη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και τον κίνδυνο εκτίναξης των τιμών

Η ενεργειακή στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται σε κομβικό σημείο. Παρά τις πιέσεις που ασκεί η Ουάσινγκτον για επίσπευση της πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, οι Βρυξέλλες εμμένουν στον στόχο που έχει χαραχθεί: τερματισμός των εισαγωγών έως την 1η Ιανουαρίου 2028. Η επιλογή αυτή αντικατοπτρίζει την ανάγκη να ισορροπήσει η γεωπολιτική αποδέσμευση από τη Μόσχα με τη διασφάλιση σταθερών τιμών ενέργειας και την αποφυγή αναταράξεων στην αγορά.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η αμερικανική κυβέρνηση με αιχμή τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, πιέζει για άμεση διακοπή των ρωσικών ροών. Ο Τραμπ, με επιστολή προς τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, ζήτησε την ταχύτερη δυνατή απεξάρτηση, ενώ ο Ράιτ, από το βήμα του Gastech στο Μιλάνο, ανέλυσε τα σχέδια για εκτίναξη των εξαγωγών αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Η στρατηγική είναι σαφής: όσο πιο γρήγορα μειωθεί η εξάρτηση από τη Ρωσία, τόσο περισσότερο έδαφος θα κερδίσει το αμερικανικό LNG ως βασικός τροφοδότης της ευρωπαϊκής αγοράς.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πάντως, δεν δείχνει διατεθειμένη να αλλάξει ρότα. Η εκπρόσωπος Ενέργειας Άννα-Καΐσα Ίτκονεν υπογράμμισε ότι η πρόταση για πλήρη παύση μέχρι το τέλος του 2027 παραμένει αμετάβλητη, ενώ ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ξεκαθάρισε ότι η σταδιακή μετάβαση είναι ο μόνος τρόπος να αποφευχθούν απότομες ανατιμήσεις και πιθανές ελλείψεις.

Τις ευρωπαϊκές επιφυλάξεις ενισχύει και πρόσφατη ανάλυση του Oxford Institute for Energy Studies. Η μελέτη εκτιμά ότι αν η απεξάρτηση ολοκληρωθεί όπως έχει προγραμματιστεί, δηλαδή από 1/1/2028, η επίπτωση στις τιμές θα είναι αμελητέα. Μέχρι τότε προβλέπεται υπερπροσφορά LNG παγκοσμίως, ενώ θα έχουν ξεκινήσει και νέες παραγωγές στη Μαύρη Θάλασσα (Ρουμανία, Τουρκία). Σε αυτό το σενάριο, η αύξηση στο TTF περιορίζεται μόλις στα 0,20 δολ./MMBtu, δηλαδή περίπου 0,58 €/MWh.

Αντίθετα, σε περίπτωση επίσπευσης της απεξάρτησης για το 2026, όπως επιδιώκουν οι ΗΠΑ, η εικόνα αλλάζει δραματικά. Οι τιμές σε Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη θα μπορούσαν να υπερβούν τα 20 δολ./MMBtu (58 €/MWh), σχεδόν διπλάσιες από τα σημερινά επίπεδα των 32,15 €/MWh. Ακόμη και οι μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Ιταλία, θα αντιμετώπιζαν σοβαρή αύξηση κόστους, με τιμές άνω των 18 δολ./MMBtu.

Η εικόνα δεν θα είναι ενιαία σε όλη την ΕΕ. Χώρες με ανεπτυγμένη υποδομή LNG, όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα, ή με πρόσβαση σε νέες πηγές τροφοδοσίας, θα δουν μικρότερες αυξήσεις γύρω στα 11 δολ./MMBtu. Στον αντίποδα, κράτη με περιορισμένες εναλλακτικές, όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, θα βρεθούν υπό τεράστια πίεση. Αυτή η διαφοροποίηση προμηνύει και πιθανές εντάσεις στο εσωτερικό της Ένωσης, με χώρες να διεκδικούν εξαιρέσεις ή νέους μηχανισμούς στήριξης.

Ένα δύσκολο δίλημμα

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι: είτε θα επιλέξει την ταχεία απεξάρτηση, ρισκάροντας την εκτόξευση των τιμών και την υπονόμευση της ανταγωνιστικότητας, είτε θα επιμείνει στον σχεδιασμό της για το 2028, διασφαλίζοντας την ενεργειακή σταθερότητα αλλά καθυστερώντας τη γεωπολιτική αποδέσμευση από τη Μόσχα.

Μέχρι στιγμής, η απάντηση των Βρυξελλών είναι ξεκάθαρη: το 2028 παραμένει η αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή. Ωστόσο, η αμερικανική πίεση δεν δείχνει να κοπάζει, και το επόμενο διάστημα το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί ψηλά στην ατζέντα των διατλαντικών σχέσεων.