Αποκωδικοποιώντας την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ - Τι αποφασίστηκε τελικά για την ενέργεια

Με αρκετά σημεία να παραμένουν ασαφή και κάποια να υπόκεινται σε καθεστώς περαιτέρω διαπραγμάτευσης οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν σε ένα κοινό κείμενο, το οποίο διαμορφώνει το πλαίσιο «για μια συμφωνία για αμοιβαίο, δίκαιο και ισορροπημένο εμπόριο».

Βάσει της κοινής δήλωσης οι Βρυξέλλες σφραγίζουν επί της ουσίας τη δέσμευσή τους για αγορά ενέργειας από τις ΗΠΑ ύψους έως και 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων έως το 2028, ενώ παράλληλα περιορίζει τους περισσότερους δασμούς στο 15%. Επιπλέον η συγκεκριμένη συμφωνία αναβαθμίζει το αμερικανικό LNG, το πετρέλαιο και τα διυλισμένα καύσιμα στο διαφοροποιημένο μείγμα εφοδιασμού της Ευρώπης.

Το πλαίσιο για τις συμβάσεις

Οι διαπραγματευτές της ΕΕ συμφώνησαν να διευκολύνουν τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμβάσεων με τους Αμερικανούς εξαγωγείς, ώστε οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και οι έμποροι να μπορούν να εξασφαλίσουν ποσότητες βάσει των εθνικών κανόνων προμηθειών. Σε αντάλλαγμα, η Ουάσινγκτον θα χορηγήσει πρόσβαση χωρίς δασμούς σε ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών αγαθών, συμπεριλαμβανομένων μηχανημάτων, χημικών ουσιών και ενεργειακού εξοπλισμού. Γεωργικές κατηγορίες όπως τα γαλακτοκομικά, το χοιρινό κρέας και οι ξηροί καρποί έλαβαν επίσης απαλλαγή από δασμούς.

Αναπάντητα ερωτήματα

Ωστόσο, το έγγραφο αφήνει αναπάντητα σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το πώς η ΕΕ θα μπορούσε να εκπληρώσει την υπόσχεσή της να επενδύσει 600 δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ ή να αγοράσει περίπου 750 δισεκατομμύρια δολάρια σε ενεργειακούς πόρους των ΗΠΑ - συμπεριλαμβανομένων υγροποιημένου φυσικού αερίου, πετρελαίου και προϊόντων πυρηνικής ενέργειας - έως το 2028.

Η ρωσική ενέργεια

Για τους αγοραστές ενέργειας της Ευρώπης, η δέσμευση έχει σχεδιαστεί για να μειώσει την έκθεση στις ροές των ρωσικών αγωγών μετά τις διακοπές του Nord Stream και να παράσχει εμπιστοσύνη για πολυετείς συμβάσεις LNG. Η συμφωνία παρέχει επίσης ανακούφιση στις φαρμακευτικές εταιρείες και τους ημιαγωγούς, ενώ τα αυτοκίνητα εμπίπτουν πλέον στο όριο του 15% αντί για υψηλότερους δασμούς που απειλήθηκαν νωρίτερα φέτος, σύμφωνα με το Reuters .

Παράλληλα, βασικοί τομείς παραμένουν ανεπίλυτοι. Οι δασμοί στα μέταλλα και το κρασί εξαιρέθηκαν από το πλαίσιο, αφήνοντας τους εξαγωγείς αβέβαιους σχετικά με τους μελλοντικούς συντελεστές. Αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες δήλωσαν ότι οι συνομιλίες για τον χάλυβα και το αλουμίνιο θα συνεχιστούν παράλληλα με την εφαρμογή, με το κρασί να εξετάζεται σε ξεχωριστό πλαίσιο. Οι διαπραγματευτές σχεδιάζουν να επανεξετάσουν αυτές τις κατηγορίες πριν από το τέλος του έτους, μόλις καταρτιστούν τα τεχνικά χρονοδιαγράμματα, ανέφερε το AP .

Το πλαίσιο προχωρά τώρα στη νομοθετική φάση στην Ουάσινγκτον και τις Βρυξέλλες, όπου το νομικό κείμενο πρέπει να οριστικοποιηθεί για επικύρωση. Μέχρι τότε, η δέσμευση για αγορά ενέργειας και το ανώτατο όριο δασμών αποτελούν τα λειτουργικά στοιχεία που καθοδηγούν τον σχεδιασμό για τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, τα διυλιστήρια, τους εμπόρους και τους βιομηχανικούς μεταφορείς, ενώ οι διαπραγματεύσεις ανά τομέα προχωρούν με παράλληλο χρονοδιάγραμμα.

Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι όγκοι θα μπορούσαν να σταθεροποιηθούν μέσω πολυετών συμβάσεων που συνδέονται με νέα δυναμικότητα επαναεριοποίησης LNG στο Wilhelmshaven και το Brunsbüttel στη Γερμανία, με πρόσθετες θέσεις στον τερματικό σταθμό Eemshaven στην Ολλανδία. Αυτές οι εγκαταστάσεις, που κατασκευάστηκαν μετά το κλείσιμο του Nord Stream, επιτρέπουν στις εταιρείες κοινής ωφέλειας να δεσμεύονται για φορτία των ΗΠΑ σε μακροπρόθεσμη βάση, ενώ παράλληλα ευθυγραμμίζουν τις παραδόσεις με τους κύκλους αντιστάθμισης κινδύνου και τις εποχιακές απαιτήσεις αποθήκευσης.

Ποσοστώσεις Μετάλλων

Το τελικό κείμενο, ανοίγει επίσης την προοπτική για μειωμένους συντελεστές σε ορισμένα προϊόντα χάλυβα, αλουμινίου και παράγωγων προϊόντων στο πλαίσιο ενός συστήματος ποσοστώσεων. Αυτή είναι μια μετατόπιση από τα δηλωμένα σχέδια του Λευκού Οίκου τον Ιούλιο, όταν η κυβέρνηση Τραμπ επέμεινε ότι οι δασμοί στα μέταλλα θα παρέμεναν στο 50%, συμβάλλοντας στη μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων με την ΕΕ και στην αύξηση των εσόδων στα αμερικανικά ταμεία.

Όσον αφορά τον χάλυβα και το αλουμίνιο, η ΕΕ και οι ΗΠΑ δηλώνουν τώρα ότι «προτίθενται να εξετάσουν την πιθανότητα συνεργασίας για την οριοθέτηση των αντίστοιχων εγχώριων αγορών τους από την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα ασφαλείς αλυσίδες εφοδιασμού μεταξύ τους», σύμφωνα με την κοινή δήλωση.

Εν τω μεταξύ, η ΕΕ σχεδιάζει να αυξήσει σημαντικά τις προμήθειες στρατιωτικού και αμυντικού εξοπλισμού από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη δήλωση, και σκοπεύει να αγοράσει αμερικανικά τσιπ τεχνητής νοημοσύνης αξίας τουλάχιστον 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η ενεργειακή συνεργασία ΗΠΑ-ΕΕ

Όπως αναφέρει η Κομισιόν σε προηγούμενο επεξηγηματικό της σημείωμα, οι ΗΠΑ είναι ήδη ένας από τους κορυφαίους ενεργειακούς εταίρους της ΕΕ και, μακράν, ο πρώτος προμηθευτής ΥΦΑ της ΕΕ , με το 55% της προμήθειας ΥΦΑ να προέρχεται από τις ΗΠΑ μέχρι στιγμής το 2025. Οι ΗΠΑ είναι επίσης ο πρώτος προμηθευτής πετρελαίου της ΕΕ (17% όλων των εισαγωγών της ΕΕ το 2024) και βασικός προμηθευτής πυρηνικών καυσίμων και υπηρεσιών καυσίμων, με εξαγωγές των ΗΠΑ προς την ΕΕ αξίας περίπου 700 εκατομμυρίων ευρώ το 2024.

Η συνολική δυναμικότητα εισαγωγής ΥΦΑ της ΕΕ ανέρχεται πλέον σε περίπου 250 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, υπερδιπλάσια από τις τρέχουσες ετήσιες εισαγωγές ΥΦΑ. Αξίζει να σημειωθεί ότι μεταξύ 2022 και 2024, τέθηκαν σε λειτουργία σε ολόκληρη την ΕΕ, αριθμός ρεκόρ, 12 νέων τερματικών σταθμών ΥΦΑ και 6 έργων επέκτασης , προσθέτοντας 70 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα δυναμικότητας εισαγωγής . Για λόγους σαφήνειας, η ΕΕ έχει εισάγει περίπου 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ΥΦΑ ετησίως από τις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια.

Επί του παρόντος, 13 κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή για την εισαγωγή ΥΦΑ. Η ΕΕ διαθέτει άφθονη πλεονάζουσα χωρητικότητα για να εξυπηρετήσει πρόσθετες εισαγωγές ΥΦΑ, μεταξύ άλλων από τις ΗΠΑ, για την αντικατάσταση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.

Πώς θα «βγουν» τα νούμερα

• Η Κομισιόν αναφέρει ότι το ποσό των 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως για τα επόμενα 3 χρόνια είναι ο εκτιμώμενος μέσος όρος των συνολικών εισαγωγών ενέργειας της ΕΕ από τις ΗΠΑ, βάσει μιας διεξοδικής και εμπεριστατωμένης αξιολόγησης , η οποία έλαβε υπόψη τα ακόλουθα:
• Οι τρέχοντες όγκοι εισαγωγών αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), πετρελαίου, πυρηνικών καυσίμων και υπηρεσιών καυσίμων στην ΕΕ, οι οποίοι ανέρχονται ήδη σε περίπου 90-100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. 
• Εκτιμώμενοι πρόσθετοι όγκοι πετρελαίου, φυσικού αερίου και πυρηνικών καυσίμων, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της εγκατάλειψης των ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Το 2024, η ΕΕ εξακολουθούσε να εισάγει ορυκτά καύσιμα αξίας περίπου 22 δισεκατομμυρίων ευρώ από τη Ρωσία και πυρηνικά εφόδια αξίας περίπου 700 εκατομμυρίων ευρώ.
• Βασικές επενδύσεις, υπηρεσίες και εξαγωγές των ΗΠΑ στην ενεργειακή τεχνολογία προς την ΕΕ , ιδίως στον πυρηνικό τομέα για συμβατικούς και μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMR).
• Ενώ έχουν αναπτυχθεί αξιόπιστες προβλέψεις, οι τελικοί όγκοι και η κατανομή μεταξύ πετρελαίου, LNG και πυρηνικών καυσίμων και υπηρεσιών καυσίμων θα εξαρτηθούν από διάφορους παράγοντες, όπως οι τιμές των βασικών προϊόντων, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, οι αποφάσεις FID που λαμβάνονται από τους φορείς υλοποίησης έργων κ.λπ. Αυτοί θα καθοριστούν από εμπορικές συναλλαγές.