Πάνω από 50% των περικοπών ΑΠΕ το 2024 οφείλονται σε παραβίαση των Προγραμμάτων Αγοράς – Τι δείχνει το εργαλείο της ΡΑΑΕΥ για το «εκτιμώμενο Πλεόνασμα Ενέργειας»

Μία ενδεικτική εικόνα της σαφώς πιο περιορισμένης έκτασης που θα είχαν οι περικοπές ΑΠΕ, στην περίπτωση που δεν παραβιάζονταν τα Προγράμματα Αγοράς από τους ΦΟΣΕ, δίνει το νέο ψηφιακό εργαλείο της ΡΑΑΕΥ  για «Το εκτιμώμενο Πλεόνασμα Ενέργειας». Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με το εργαλείο, για το σύνολο σχεδόν του 2024 το 56,5% των «πράσινων» Γιγαβατώρων που περικόπηκαν αφορούσαν ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που δεν είχαν διατεθεί μέσω της DAM και της IDM και, κατά συνέπεια, δεν θα έπρεπε να είχαν εγχυθεί στο ηλεκτρικό σύστημα. 

Το παραπάνω ποσοστό αφορά την περίοδο που ξεκινά από τις 18 Ιανουαρίου 2024 -όταν ο ΑΔΜΗΕ ξεκίνησε να δημοσιεύει το εκτιμώμενο Πλεόνασμα Ενέργειας στην επίλυση της ΔΕΠ- μέχρι και την Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου. Επίσης, το νούμερο είναι προσεγγιστικό κατ΄ αρχάς γιατί το εργαλείο της Ρυθμιστικής Αρχής βασίζεται στις επιλύσεις του ISP2 και ISP3 από τον ΑΔΜΗΕ, για τις δώδεκα πρώτες και τις δώδεκα τελευταίες ώρες κάθε ημέρας αντίστοιχα, κοντά στον πραγματικό χρόνο (real‐time), με δεδομένο ότι  δεν δημοσιεύονται στοιχεία από τον Διαχειριστή για την επίλυση της αγοράς εξισορρόπησης σε πραγματικό χρόνο.

Παράλληλα, έχουν ληφθεί υπόψη τα δεδομένα που προκύπτουν από το εργαλείο της ΡΑΑΕΥ για το σύνολο της παραπάνω περιόδου – και όχι υπολογίζοντας χειροκίνητα τα αντίστοιχα αθροίσματα, με βάση τα δεδομένα που προκύπτουν για κάθε 24ωρο ξεχωριστά. Ακόμη κι έτσι, ωστόσο, δίνεται μία χαρακτηριστική εικόνα για το πόσο θα περιορίζονταν οι περικοπές, αν οι spot χονδρεμπορικές αγορές λειτουργούσαν σαν «φίλτρο». 

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το εργαλείο, στη χρονική ζώνη 8:00 – 17:00 χρειάστηκε φέτος να εφαρμοστεί «ψαλίδι» σε 642 Γιγαβατώρες περίπου. Ωστόσο, σε αυτή την ποσότητα συμπεριλαμβάνονται 363 Γιγαβατώρες που δεν είχαν «περάσει» από την DAM και την IDM – νούμερο που αντιστοιχεί σε ποσοστό 56,5%. Επομένως, αν δεν παραβιάζονταν τα Προγράμματα Αγοράς από τους ΦΟΣΕ, ο ΑΔΜΗΕ θα χρειαζόταν να περικόψει 278 Γιγαβατώρες, δηλαδή 43,5% λιγότερες από όσες ήταν οι πραγματικές απορρίψεις. 

Υπενθυμίζεται ότι ένας σημαντικός λόγος για την έγχυση από τους ΦΟΣΕ όλης της παραγωγής του χαρτοφυλακίου τους, είναι το γεγονός ότι δεν έχουν τη δυνατότητα τηλεχειρισμού όλων των έργων που εκπροσωπούν – με δεδομένο ότι εξοπλισμό «set-point» διαθέτει προς ώρας ένα μικρό ποσοστό των φωτοβολταϊκών στο δίκτυο διανομής. Είναι ενδεικτικό ότι, σε έναν από τους μεγαλύτερους ΦΟΣΕ, αγγίζουν τα 2/3 του portfolio του τα «μικρά» φωτοβολταϊκά χωρίς δυνατότητα τηλεχειρισμού. 

Σε αυτό το πλαίσιο, μία από τις τρεις εισηγήσεις που παρέδωσε τον Αύγουστο στο ΥΠΕΝ η Ομάδα Διοίκησης Έργου αφορά την επέκταση της τηλεδιαχείρισης – όπως παρουσίασε στη σχετική ημερίδα της ΡΑΑΕΥ στη ΔΕΘ ο κ. Σταύρος Παπαθανασίου, Καθηγητής ΕΜΠ και Συντονιστής της Ομάδας. Ο καθολικός τηλεχειρισμός από τους Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης θα δώσει τη δυνατότητα να γίνουν πράξη οι παρεμβάσεις της δεύτερης εισήγησης, η οποία αφορά παρεμβάσεις στις αγορές, ώστε να δοθεί τέλος στην παραβίαση του Προγράμματος Αγοράς.   

Βασικό στοιχείο σε αυτή τη δεύτερη εισήγηση αποτελεί η πρόταση για επαναφορά των αρνητικών τιμών στην αγορά Εξισορρόπησης (αρχικά σε συντηρητικά επίπεδα), ώστε να υπάρχουν οικονομικά «σήματα» για την τήρηση του Προγράμματος Αγοράς, αλλά και κίνητρο στους ΦΟΣΕ για να προχωρούν σε περικοπές για τις οποίες θα αποζημιώνονται με όρους αγοράς. Έτερος πυλώνας των παρεμβάσεων είναι η επιβολή χρεώσεων µη συµµόρφωσης σε επίπεδο αντίστοιχο της κρατικής ενίσχυσης, σε περίπτωση υπερβάσεων του Προγράμματος Αγοράς, σε περιόδους που αναµένονται περικοπές ενέργειας ΑΠΕ. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΦΟΣΕ αντιδρούν για τη δεύτερη από τις παραπάνω προβλέψεις, επισημαίνοντας πως η ενεργοποίηση ενός ανάλογου «πέναλτι» θα συνιστούσε υπερρύθμιση της αγοράς. Μάλιστα, όπως τονίζουν στελέχη των Φορέων Σωρευτικής Εκπροσώπησης, οι ΦΟΣΕ δεν είναι καν υποχρεωμένοι να υποβάλλουν Προγράμματα Αγοράς στην DAM, αφού μπορούν να διαθέσουν το σύνολο της παραγωγής στην IDM ή την αγορά Εξισορρόπησης. 

Σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, η πλήρης «απελευθέρωση» των αρνητικών τιμών στην αγορά Εξισορρόπησης θα συνιστούσε επαρκές «αντίδοτο», ώστε να μην παραβιάζονται τα Προγράμματα Αγοράς. Κι αυτό γιατί η προοπτική διαμόρφωσης αρνητικών τιμών στην αγορά Εξισορρόπησης θα υποχρέωνε τους ΦΟΣΕ να διαμορφώνουν τον ημερήσιο προγραμματισμό τους στη βάση της πραγματικής παραγωγής του χαρτοφυλακίου τους, αφού σε περίπτωση υποδηλώσεων σε περιόδους χαμηλού φορτίου, θα υπήρχε ο κίνδυνος να χρειαστεί να αποζημιώσουν για τις αποκλίσεις.