Horizon Europe: 188,6 εκατ. ευρώ διαθέσιμα για ερευνητικά έργα αειφόρου ενεργειακού εφοδιασμού και χρήσης ενέργειας – Άνοιξαν οι αιτήσεις

Δύο νέες προσκλήσεις για ενεργειακά έργα στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας του Horizon Europe για το Cluster 5 2023-2024 δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στο πλαίσιο των προσκλήσεων αυτών διατίθενται συνολικά 188,6 εκατομμύρια ευρώ σε χρηματοδότηση από την ΕΕ με προθεσμία υποβολής αίτησης στις 4 Φεβρουαρίου 2025. 

Οι προσκλήσεις καλύπτουν τους ακόλουθους θεματικούς τομείς ή «προορισμούς»:

• Βιώσιμος, ασφαλής και ανταγωνιστικός ενεργειακός εφοδιασμός (HORIZON-CL5-2024-D3-02)
• Αποτελεσματική, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς χρήση ενέργειας (HORIZON-CL5-2024-D4-02) 

Το Horizon Europe είναι το βασικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία με συνολικό προϋπολογισμό 95,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Στο πλαίσιο του Horizon Europe, οι ερευνητικές δράσεις για την ενέργεια, τη δράση για το κλίμα και την κινητικότητα ομαδοποιούνται στο Cluster 5.

Ο κύριος μοχλός για αυτό το σύμπλεγμα είναι η επιτάχυνση της δίδυμης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης και του σχετικού μετασχηματισμού της οικονομίας, της βιομηχανίας και της κοινωνίας μας, με σκοπό τη συμβολή στην επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ και την αύξηση της ενεργειακής ανθεκτικότητας.

Οι υποβληθείσες προτάσεις αξιολογούνται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που προέρχονται από  τη βάση δεδομένων εξωτερικών αξιολογητών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής . Οι υποψήφιοι θα λάβουν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης το αργότερο πέντε μήνες μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής. Οι συμφωνίες επιχορήγησης θα υπογραφούν με τους επιτυχόντες υποψήφιους εντός οκτώ μηνών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής.

Προβλεπόμενα έργα ανά τομέα

Για τον πρώτο θεματικό τομέα για τον βιώσιμο, ασφαλή και ανταγωνιστικό ενεργειακό εφοδιασμό, θα διατεθούν συνολικά 138,6 εκατ. ευρώ και αφορά συνολικά 13 υποκατηγορίες.

Οι προτάσεις χρηματοδότησης περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων έργα: 
 

1. CU για την παραγωγή καυσίμων

Οι προτάσεις θα στοχεύουν στην ανάπτυξη ενεργειακά αποδοτικών και οικονομικά και περιβαλλοντικά βιώσιμων τεχνολογιών μετατροπής CO2, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης ενέργειας ή/και της μετατόπισης ορυκτών καυσίμων που επιτρέπουν την αναβάθμιση βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα. Οι προτάσεις πρέπει να ορίζουν φιλόδοξους αλλά εφικτούς στόχους για τις ενεργειακές απαιτήσεις της διαδικασίας μετατροπής (συμπεριλαμβανομένης της καταλυτικής μετατροπής), το κόστος παραγωγής και τις αποδόσεις προϊόντων που θα χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της υλοποίησης του έργου. 
 

2. Ανάπτυξη έξυπνων ιδεών ολοκληρωμένων βιοδιυλιστηρίων με γνώμονα την ενέργεια για συμπαραγωγή προηγμένων βιοκαυσίμων, βιοχημικών και βιοϋλικών

Ανάπτυξη αντιλήψεων βιοδιυλιστηρίων μηδενικών αποβλήτων και ουδέτερων ή αρνητικών εκπομπών άνθρακα ενεργειακά αποδοτικών για τη διευκόλυνση της παραγωγής προηγμένων βιοκαυσίμων χαμηλού κόστους μέσω της συμπαραγωγής προϊόντων προστιθέμενης αξίας με βάση τα βιοδιυλιστήρια και τη βιοενέργεια.
 

3. Εφαρμογές ηλεκτροκίνησης ενσωματωμένες σε φωτοβολταϊκά

Επίδειξη ιδεών για ολοκληρωμένα φωτοβολταϊκά οχήματα (VIPV), συμπεριλαμβανομένων διαφορετικών τεχνολογιών κυψελών, διασύνδεσης και ενθυλάκωσης (με υψηλή απόδοση σε χαμηλότερες και ποικίλες συνθήκες φωτισμού) με ευέλικτη σχεδίαση (μέγεθος, σχήμα/καμπυλότητα, ελαφρύ, αισθητική) και αντιρρυπαντική ιδιότητα, με τα φωτοβολταϊκά να παρέχουν σημαντικό μέρος της κατανάλωσης ενέργειας του οχήματος διάφορες κλιματολογικές συνθήκες.
 

4. Μέτρα υιοθέτησης της αγοράς συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Η πρόταση αναμένεται να αναπτύξει λύσεις που θα αντιμετωπίζουν τουλάχιστον 2 από τα αναμενόμενα αποτελέσματα είτε για ολόκληρη την αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είτε εστιάζοντας σε συγκεκριμένο ενεργειακό τομέα, όπως η ηλεκτρική ενέργεια, η θέρμανση, η ψύξη ή τα ανανεώσιμα καύσιμα.
 

5. DACCS και BECCS για αφαίρεση/αρνητικές εκπομπές CO2

Το έργο αναμένεται να αναπτύξει εξαιρετικά καινοτόμες τεχνολογίες CCUS/αρνητικού άνθρακα που θα οδηγήσουν στην απομάκρυνση του CO2. Θα πρέπει να επιτρέπει την οικονομικά αποδοτική ανάπτυξη τεχνολογιών όπως το DACCS ή/και το BECCS συνδέοντάς τα ιδανικά με βιομηχανικά clusters με ιδιαίτερη έμφαση σε αυτές τις τεχνολογίες στην ασφαλή υπόγεια αποθήκευση CO2 και χρήση CO2.
 

6. Αποδοτικότητα πόρων Φ/Β στην Παραγωγή, Χρήση και Διάθεση

Στόχος των έργων είναι μειώσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που σχετίζεται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας φωτοβολταϊκών σε όλες τις φάσεις της διάρκειας ζωής του συστήματος (παραγωγή, μεταφορά, εγκατάσταση και τέλος ζωής). Επίσης να καθοριστούν κατευθυντήριες γραμμές σχεδιασμού και επεξεργασίας για την βέλτιστη αντιμετώπιση της κυκλικότητας των φωτοβολταϊκών συστημάτων για μία ή περισσότερες τεχνολογίες φωτοβολταϊκών (πυρίτιο, λεπτή μεμβράνη, οργανική Φ/Β, Φ/Β περοβσκίτη, κ.λπ.).
 

7. Καινοτόμα, ολοκληρωμένα στην Κοινότητα Φ/Β συστήματα

Οι προτάσεις αναμένεται να επιδείξουν ένα συγκεντρωτικό σύστημα στην κοινότητα για τη διευκόλυνση της ενεργειακής μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Μέσω αυτής της προσέγγισης, οι λύσεις μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την ανάγκη για υπέρβαση της ενεργειακής φτώχειας, να υποστηρίξουν την ενεργειακή δημοκρατία και να επεκτείνουν τις συνεργατικές λύσεις προς συλλογικό όφελος των παρόχων και των χρηστών.
 

8. Υποστήριξη των δραστηριοτήτων του Σχεδίου SET Τομέας Βασικής Δράσης Ανανεώσιμα καύσιμα και βιοενέργεια

Εδραίωση ισχυρών και βιώσιμων δικτύων στον τεχνολογικό τομέα των ανανεώσιμων καυσίμων και της βιοενέργειας που καλύπτεται από το Σχέδιο Στρατηγικής Ενεργειακής Τεχνολογίας (SET) και τον ολοκληρωμένο οδικό χάρτη του.
 

9. Κρίσιμες τεχνολογίες για τα μελλοντικά ωκεάνια ενεργειακά πάρκα

Αυξημένη απόδοση των τεχνολογιών ωκεάνιας ενέργειας με έμφαση στη βιωσιμότητα, τη λειτουργία και τη συντήρηση συσκευών ωκεάνιας ενέργειας. Βελτιωμένες γνώσεις σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των συσκευών ωκεάνιας ενέργειας, τη διαθεσιμότητά τους, τη συντηρησιμότητα, την αξιοπιστία, τη δυνατότητα επιβίωσης και τη βιωσιμότητά τους.
 

10. Ψηφιακά εργαλεία για CSP και ηλιακές θερμικές εγκαταστάσεις

Θα δοθεί υποστήριξη στην καινοτόμο εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων στους ακόλουθους τομείς: (i) CSP και/ή (ii) ηλιακή θερμική θερμότητα ή/και κρύο. 
 

11. Ανάπτυξη τεχνολογιών συνθετικών ανανεώσιμων καυσίμων επόμενης γενιάς

Ανάπτυξη τεχνολογιών επόμενης γενιάς για την παραγωγή νέων συνθετικών ανανεώσιμων υγρών και αερίων καυσίμων από CO2 ή/και ανανεώσιμο άνθρακα, άζωτο, υδρογόνο ή τις ενώσεις τους και από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μπορούν να διερευνηθούν συνέργειες με άλλες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η εστίαση πρέπει να είναι στην υψηλή απόδοση μετατροπής από πηγή σε προϊόν, στην ενεργειακή απόδοση διεργασιών και στην ουδετερότητα των εκπομπών άνθρακα από τη συνολική παραγωγή.
 

12. Επιδείξεις καινοτόμων ιδεών πλωτών αιολικών

Ο γενικός στόχος είναι να επιταχυνθεί η οικονομικά αποδοτική κατασκευή και ανάπτυξη πλωτών αιολικών πάρκων, διευκολύνοντας την ταχεία και βιώσιμη ανάπτυξή τους σε όλη την Ευρώπη και μειώνοντας το συνολικό τους κόστος.
 

13. Ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και βελτιστοποίηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων στην ανάπτυξη, λειτουργία και παροπλισμό υπεράκτιων αιολικών πάρκων

Ο στόχος είναι να αναπτυχθεί και να προωθηθεί η χρήση εργαλείων μοντελοποίησης και αντικειμενικών μετρήσεων ολιστικής αξιολόγησης για ρεαλιστική σε βάθος ανάλυση των (αθροιστικών) επιπτώσεων των αιολικών εγκαταστάσεων στο περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες και η ενσωμάτωσή τους σε εργαλεία σχεδιασμού για την ανάπτυξη και τον παροπλισμό των υπεράκτιων αιολικών πάρκων.
 

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

Για τον δεύτερο θεματικό τομέα για την αποτελεσματική, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς χρήση ενέργειας, θα διατεθούν συνολικά 50 εκατ. ευρώ και αφορά συνολικά 5 υποκατηγορίες.

1. Ψηφιακές λύσεις για την προώθηση του συμμετοχικού σχεδιασμού, σχεδιασμού και διαχείρισης κτιρίων, γειτονιών και αστικών περιοχών 
2. Βιομηχανοποίηση βιώσιμων και κυκλικών ροών εργασιών βαθιάς ανακαίνισης 
3. Σχεδιασμός προσαρμοστικότητας, επαναχρησιμοποίησης και αποδόμησης κτιρίων, σύμφωνα με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας
4. Διαδικασίες που βασίζονται σε BIM και ψηφιακά δίδυμα για τη διευκόλυνση και τη βελτιστοποίηση της κυκλικής ενεργειακής ανακαίνισης 
5. Ρομποτική και άλλες αυτοματοποιημένες λύσεις για την κατασκευή, την ανακαίνιση και τη συντήρηση σε βιώσιμο δομημένο περιβάλλον 

Το Horizon Europe είναι το 9ο κατά σειρά πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για την έρευνα και την καινοτομία για την περίοδο 2021-2027, με προϋπολογισμό 95,5 δισ. ευρώ.

Έχει ως στόχο να συμβάλει στην ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης της ΕΕ, στην αναμόρφωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ) και στην βελτίωση της ικανότητας της ΕΕ να καινοτομεί.

Αποσκοπεί στη σύνδεση της έρευνας και καινοτομίας με έξι βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, που αφορούν  στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, στον ψηφιακό μετασχηματισμό των κοινωνιών και της οικονομίας, στην ευημερία και ασφάλεια των πολιτών, καθώς και στην προστασία της ευρωπαϊκής δημοκρατίας.