Γιατί η Ευρώπη φοβάται νέα ενεργειακή κρίση – Το εσωτερικό έγγραφο που κυκλοφορεί στις Βρυξέλλες – Συμβούλιο υπουργών ενέργειας σήμερα με συμμετοχή Σδούκου

Την ανησυχία τους ότι η Ευρώπη δεν έχει ξεπεράσει τον κίνδυνο της ενεργειακής κρίσης, παρά τις γεμάτες αποθήκες φυσικού αερίου και τον ήπιο σχετικά χειμώνα, εκφράζουν ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Οι φόβοι πηγάζουν από μία συμφωνία μεταξύ Κιέβου και Μόσχας η οποία εκπνέει στο τέλος του έτους. Υπενθυμίζεται ότι το 2019, τρία χρόνια πριν η Ρωσία εισβάλλει στην Ουκρανία, οι δύο χώρες υπέγραψαν μια πενταετή συμφωνία διαμετακόμισης μέσω αγωγών, η οποία συνέχισε να προμηθεύει φυσικό αέριο σε χώρες της ΕΕ παρά τον πόλεμο.

Στις Βρυξέλλες μάλιστα, κυκλοφορεί ήδη ένα εσωτερικό έγγραφο, το οποίο αποκαλύπτει το Politico και στο οποίο, αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η ΕΕ κινδυνεύει με υψηλότερες τιμές ενέργειας, λόγω της λήξης αυτής της συμφωνίας.

Η διμερής σύμβασης έχει ισχύ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου, και η Ουκρανία έχει δηλώσει ότι δεν θα επιδιώξει να ανανεώσει το σύμφωνο. Η επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ Κάντρι Σίμσον συμφώνησε, υποστηρίζοντας ότι η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ «δεν έχει συμφέρον» να πιέσει για ανανέωση της συμφωνίας.

Η απώλεια

Σύμφωνα με το εσωτερικό έγγραφο, που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα χάσει σύντομα περίπου το 5%  των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της, κυρίως προς την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Εάν αυτή η απώλεια συνδυαστεί με ένα παρατεταμένο κρύο, προσθέτει το σημείωμα, θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα σενάριο «χειρότερης περίπτωσης» για τις χώρες που βασίζονται στη διέλευση φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας.

Η προοπτική δημιουργεί άγχος σε ολόκληρη την περιοχή, με την Αυστρία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να αντιμετωπίζουν πιθανώς τις μεγαλύτερες επιπτώσεις, σύμφωνα με την Aura Sabadus, ανώτερη αναλύτρια στην εταιρεία πληροφοριών αγοράς ICIS.

Όλες θα μπορούσαν τελικά να ανταλλάξουν τις ρωσικές εισαγωγές με προμήθειες που έρχονται μέσω Γερμανίας, Ιταλίας ή Τουρκίας, αλλά μια πρόσφατη κίνηση του Βερολίνου να φορολογήσει μονομερώς τις εξαγωγές φυσικού αερίου περιπλέκει αυτήν την πιθανότητα. Η Sabadus υπογράμμισε ότι ο φόρος μειώνει τα κίνητρα για τις ενεργειακές εταιρείες στην κεντρική Ευρώπη να επενδύσουν σε μη ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου.

Το σημερινό Συμβούλιο Υπουργών

Οι γείτονες της Γερμανίας ασκούν πιέσεις ώστε να συζητηθεί το μέτρο αυτό κατά τη διάρκεια της συνάντησης των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ σήμερα Δευτέρα στις Βρυξέλλες. Στο σημερινό Συμβούλιο των Υπουργών Ενέργειας, στο οποίο από ελληνικής πλευράς συμμετέχει η υφυπουργός Αλεξάνδρα Σδούκου, τα κεντρικά θέματα είναι η διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού των χωρών μελών της ΕΕ για τον επόμενο χειμώνα 2024-2025 με μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου κατά 15% σε σύγκριση με τη μέση ζήτηση μεταξύ Απριλίου 2017 και Μαρτίου 2022, αλλά και η διατήρηση της υποχρέωσης πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών σε ποσοστό 90% έως τον επόμενο Οκτώβριο.

«Θα πρέπει να αποφύγουμε βήματα που θα βλάψουν το έργο που έχει γίνει και θα ενισχύσουν τη Ρωσία», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Βιομηχανίας της Τσεχίας Γιόζεφ Σίκελα, σχολιάζοντας  την εισφορά.

Αβεβαιότητα

Οι Βρυξέλλες έχουν ήδη ζητήσει από τις χώρες της ΕΕ να καταργήσουν σταδιακά τις εισαγωγές ρωσικών ορυκτών καυσίμων έως το 2027. Και το μπλοκ μέχρι στιγμής έχει μειώσει την εξάρτησή του από το ρωσικό φυσικό αέριο κατά περίπου τα δύο τρίτα σε σύγκριση με το 2021, στρεφόμενο σε μέρη όπως η Νορβηγία και οι ΗΠΑ καθώς η Μόσχα άρχισε να κερδίζει προμήθειες .

Αλλά τώρα, η ΕΕ πρέπει να προετοιμαστεί για ένα διαφορετικό σενάριο.

Στην επιστολή της, η Κομισιόν αναφέρει ότι η απώλεια ρωσικών προμηθειών μέσω της Ουκρανίας μπορεί να δημιουργήσει «υψηλό κόστος μεταφοράς» καθώς οι χώρες αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές, ενώ τα «τέλη αποθήκευσης»  που επιβάλλονται μεταξύ των χωρών του μπλοκ θα μπορούσαν να «καταστήσουν αυτή τη διαφοροποίηση πιο δύσκολη και δαπανηρή».

Η Επιτροπή σημειώνει παράλληλα ότι βρίσκεται σε «στενό διάλογο» με χώρες της ΕΕ, προσθέτοντας ότι είχε ήδη φιλοξενήσει αρκετές συναντήσεις μαζί τους φέτος.

Ευελιξία

Ωστόσο, επιμένει στην επιστολή, η ΕΕ έχει αρκετή «ευελιξία» στο σύστημα φυσικού αερίου της.

Με το τέλος της συμφωνίας να πλησιάζει, οι χώρες της ΕΕ αρχίζουν να καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης εν μέσω φόβων για ελλείψεις ενέργειας.

Το υπουργείο Ενέργειας της Αυστρίας είπε στο POLITICO ότι παρά τη σχεδόν πλήρη εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, η Βιέννη «έχει λάβει υπόψη τον κίνδυνο [διακοπής] και έχει σε εφαρμογή μέτρα», συμπεριλαμβανομένων αυστηρών υποχρεώσεων αποθήκευσης για τις εταιρείες ενέργειας.

Το υπουργείο Ενέργειας της Σλοβακίας παραδέχτηκε ότι αλλαγές στην ουκρανική οδό εφοδιασμού θα μπορούσαν να «επηρεάσουν την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα των τιμών», προσθέτοντας ότι «θα συνεχίσει να εργάζεται για τη διαφοροποίηση των πηγών».

Το υπουργείο Εξωτερικών της Ουγγαρίας δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο από το POLITICO, αν και η Βουδαπέστη είχε προηγουμένως επιδιώξει να αγοράσει φυσικό αέριο από την Τουρκία, ενώ συμφώνησε να αυξήσει τις προμήθειες φυσικού αερίου από τη Ρωσία - προς μεγάλη απογοήτευση της ΕΕ .

Σε ένδειξη του πόσο χαοτικό και πολιτικά ευαίσθητο έχει γίνει το θέμα, ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίκο αναφέρθηκε στη συμφωνία διαμετακόμισης κατά τη διάρκεια επίσκεψης υψηλού επιπέδου στην Ουκρανία στα τέλη Ιανουαρίου — προτού διαψευστεί δημόσια από το Κίεβο.

«Προέκυψε συμφωνία ότι η διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας πιθανότατα θα συνεχιστεί, κάτι που είναι σπουδαία νέα», είχε σπεύσει να τονίσει ο Φίκο μετά την επίσκεψη.

«Η σύμβαση μεταφοράς λήγει στο τέλος του τρέχοντος έτους», αντέδρασε το Κίεβο , προσθέτοντας: «Δεν πρόκειται να διαπραγματευτούμε με τους Ρώσους και να επεκτείνουμε τη σύμβαση και ο Πρωθυπουργός της Ουκρανίας ενημέρωσε τον Σλοβάκο ομόλογό του σχετικά».

Ελλείψεις

Ωστόσο, κατ' ιδίαν, ορισμένοι αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι η σχεδιαζόμενη διακοπή θα μπορούσε να προκαλέσει ελλείψεις ενέργειας.

«Έχουμε πράγματι ανησυχίες», είπε ένας αξιωματούχος της Κεντρικής Ευρώπης, στον οποίο δόθηκε η ανωνυμία για να μιλήσει ελεύθερα για ευαίσθητα θέματα.

«Εάν σταματούσε η διέλευση της Ουκρανίας, η ασφάλεια του εφοδιασμού μας με φυσικό αέριο μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο».