Στην πιο κρίσιμη φάση μπαίνει το GREGY - Το Φεβρουάριο η ανάθεση των μελετών, αρχές 2025 η επενδυτική απόφαση - MOU ομίλου Κοπελούζου - Masdar για έργα ΑΠΕ στην Αίγυπτο

Το βηματισμό του ετοιμάζεται να ανοίξει το σχέδιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Αιγύπτου, με τον όμιλο Κοπελούζου να βάζει μπροστά όλες εκείνες τις μελέτες που θα δείξουν τα τελικά κόστη του GREGY και που παράλληλα με την εξεύρεση των εκτάσεων και των partners για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ 9,5 GW, θα κρίνουν και τη τελική επενδυτική του απόφαση.

Το πράσινο φως της επιτάχυνσης άναψε μετά τη πρόσφατη συνάντηση της αιγυπτιακής κυβέρνησης με την ελληνική πλευρά, παρουσία του Προέδρου Αλ Σίσι και του Δημήτρη Κοπελούζου, και το μήνυμα του πρώτου να επιταχυνθούν οι κοινές προσπάθειες συνεργασίας, να εξορθολογιστούν οι διαδικασίες και να εξαλειφθούν τυχόν εμπόδια που μπορεί να παρουσιαστούν κατά τη διάρκεια υλοποίησης του έργου.

Στην πράξη αυτό μεταφράζεται σε στενότερη συνεργασία του αιγυπτιακού υπουργείου Ηλεκτρισμού και ΑΠΕ, καθώς και του τοπικού Διαχειριστή (ΕΕΤC) με τον ελληνικό όμιλο, ώστε ο τελευταίος να επιταχύνει τις οριστικές μελέτες, για τις οποίες η ανάθεση τοποθετείται μέσα στον Φεβρουάριο και η ολοκλήρωσή τους, εφόσον δεν υπάρξουν απρόοπτα, θα πρέπει να αναμένεται μετά από ένα 8μηνο, προς τα τέλη του έτους.

Συνολικά πρόκειται για τέσσερις μελέτες, εκτιμώμενου κόστους 35-40 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ένα 50% θα επιδιωχθεί να καλυφθεί με κοινοτική επιχορήγηση, και οι οποίες περιλαμβάνουν :

1. Την τεχνική μελέτη.
2. Τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
3. Τη γεωφυσική-γεωτεχνική.
4. Και τη δυσκολότερη όλων, τη λεπτομερή αποτύπωση του βυθού (seabed mapping) κατά μήκος 954 χλμ στην Αν.Μεσόγειο.

Η διαδρομή έχει μεγάλα βάθη, για κάποια σημεία δεν έχει υπάρξει ποτέ μέχρι σήμερα αναλυτική απεικόνιση, απαιτείται τεχνογνωσία που λίγες εταιρείες διαθέτουν παγκοσμίως και αποτελεί μια διαδικασία εξαιρετικά περίπλοκη, εκτιμώμενης διάρκειας έξι μηνών. Τυχόν εκδήλωση παρατεταμένης κακοκαιρίας μπορεί κάλλιστα να παρατείνει τη διάρκεια ολοκλήρωσης της συγκεκριμένης μελέτης, αυξάνοντας τη δαπάνη και μεταθέτοντας για αργότερα τη τελική επενδυτική απόφαση.

Καλώς εχόντων των πραγμάτων, κάπου στις αρχές του 2025, ο ελληνικός όμιλος θα είναι σε θέση να ανακοινώσει τo Final investment decision, την τελική του δηλαδή απόφαση, για να πάρει μπροστά η επένδυση και η παραγγελία του εξοπλισμού (καλώδιο, κλπ), ένα έργο συνολικού προυπολογισμού 4,2 δισ ευρώ, μεγάλο τμήμα του οποίου θα επιδιωχθεί να χρηματοδοτηθεί από ευρωπαικά κονδύλια.

Όντας από πέρυσι στη λίστα των ευρωπαϊκών έργων αμοιβαίου συμφέροντος ενός κράτους - μέλους με μια τρίτη χώρα (Projects of Mutual Interest - PMI), το GREGY θα μπορούσε να διεκδικήσει επιχορήγηση από την ΕΕ, ίση ακόμη και με το 50% του τελικού του προϋπολογισμού, όπως εξηγούν πηγές του ομίλου.

Σημειωτέον ότι την ένταξή του στο project εξετάζει εδώ και καιρό ο ΑΔΜΗΕ, ενώ έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον χρηματοδότησης από ελληνικές και ξένες τράπεζες (EBRD, EIB). 

Η Ελλάδα φυσικά δεν είναι μόνη σε αυτή την κούρσα. Η Ιταλία έχει ακριβώς το ίδιο αφήγημα με εμάς, να γίνει εξαγωγέας πράσινης ενέργειας προς τον Βορρά. Και στην COP28 στο Ντουμπάι, το K&K Group από τα Εμιράτα, από κοινού με τις ιταλικές CESI, Prysmian Group, και την Siemens Energy, ανακοίνωσαν ότι προχωρούν έναν ηλεκτρικό διάδρομο μεταφοράς πράσινης ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ιταλία και μάλιστα ξεκινούν μια λεπτομερή μελέτη σκοπιμότητας.

Βέβαια, το «Green Vein», όπως ονομάζεται το ιταλο-γερμανικό πλάνο, έχει μεταφορική ικανότητα 3 GW, όση και το GREGY, αλλά αφορά σε υποθαλάσσιο καλώδιο μήκους 2.800 χλμ., δηλαδή τριπλάσιο των 954 χλμ της ελληνο-αιγυπτιακής διαδρομής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κόστος του, το οποίο δεν έχει γίνει γνωστό.

Αν μη τι άλλο οι εξελίξεις δείχνουν ότι οι ενδιαφερόμενοι να γίνουν «γέφυρα» της φθηνής πράσινης αιγυπτιακής ενέργειας προς την Ευρώπη αυξάνονται, ειδικά από τη στιγμή που η ΕΕ ανακοίνωσε ότι πρόκειται να χρηματοδοτήσει επενδύσεις σε νέες διασυνδέσεις και ηλεκτρικά δίκτυα με το κολοσσιαίο ποσό των 584 δισ. ευρώ. Όποιος κινηθεί πρώτος, όποιος έχει το καλύτερο σχέδιο και τα κατάλληλα κανάλια, εκείνος θα κόψει πρώτος το νήμα.

Μνημόνιο συνεργασίας με τη Masdar

Το ένα επομένως σκέλος του απαιτητικού αυτού αγώνα δρόμου ωρίμανσης του GREGY αφορά τις μελέτες. Το δεύτερο σκέλος, εξίσου κρίσιμο με το πρώτο, είναι το θέμα εξεύρεσης των κατάλληλων εκτάσεων επί αιγυπτιακού εδάφους για την ανάπτυξη των 9,5 GW έργων ΑΠΕ που θα τροφοδοτήσουν το GREGY. Δεδομένου ότι ένα μέσο αιολικό έχει capacity factor 40%, για ένα καλώδιο ισχύoς 3 GW, χρειάζονται σε πολύ αδρές γραμμές, έργα 9 -10 GW, εκτιμώμενου κόστους 8 δισ ευρώ.

Τα επόμενα λοιπόν βήματα για τον εντοπισμό των εκτάσεων επίσης συμφωνήθηκαν κατά τη πρόσφατη συνάντηση της αντιπροσωπείας του ομίλου Κοπελούζου με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου Αλ Σίσι. Τα εδάφη αυτά πρέπει να πληρούν συνδυαστικά δύο κριτήρια: 

1. Να έχουν ισχυρό αιολικό και ηλιακό δυναμικό.

2. Να είναι σχετικά κοντά στο αιγυπτιακό σημείο διασύνδεσης του καλωδίου, δηλαδή στο Sidi Barrani, στα παράλια της Μεσογείου, περίπου 95 χλμ από τα σύνορα με τη Λιβύη.

Και στο πλαίσιο αυτό, ο ομιλος Κοπελούζου πρόκειται να συνεργαστεί με πολλούς επενδυτές για την ανάπτυξη των έργων, ενώ έχει υπογράψει το πρώτο μνημόνιο συνεργασίας με την εμιρατινή Masdar από το Αμπου Ντάμπι. Στόχος η από κοινού επένδυση για την ανάπτυξη τμήματος των 9,5 GW, χωρίς να έχουν γίνει γνωστές λεπτομέρειες. H Masdar είναι μέτοχος της αιγυπτο-εμιρατιανής εταιρείας Infinity Power με την οποία ο όμιλος Κοπελούζου έχει συμφωνήσει να συνεργαστεί για το καλώδιο GREGY.

Επίσης, υπέγραψε πρόσφατα συμφωνία για τη μετατροπή του Πόρου σε «πράσινο» νησί, ενώ το 2019 είχε συνάψει συμφωνία με τη ΔΕΗ Ανανεώσιμες για ανάπτυξη πακέτου έργων 300 MW. Ούσα θυγατρική της Mubadala Investment Company, του κρατικού fund του Αμπού Ντάμπι, που διαχειρίζεται κεφάλαια άνω των 240 δισ δολαρίων, θεωρείται ένας πολύ ισχυρός partner.

Σε αυτή τη φάση βρίσκεται σήμερα το GREGY, για το οποίο οι επόμενοι μήνες θα είναι εξαιρετικά κρίσιμοι για την περαιτέρω ωρίμανσή του, ώστε στα τέλη του έτους να ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση και να ξεκινήσουν οι διαδικασίες για την παραγγελία του εξοπλισμού. 

Στη σημασία του έργου για την Ευρώπη είχε αναφερθεί τον Δεκέμβριο, από το ελληνικό περίπτερο της COP 28 στο Ντουμπάι, η επικεφαλής της DG Energy της ΕΕ, Ditte Joergensen, ενώ έργο κορυφαίας σημασίας για τη Γηραιά Ηπειρο, το χαρακτήρισε πρόσφατα ο Επίτροπος Διεύρυνσης και Γειτονίας, Όλιβερ Βάρχελι.

Στο Κάϊρο η Αλεξάνδρα Σδούκου

Εν τω μεταξύ, στο Κάιρο προκειμένου να συμμετάσχουν σε διμερείς συναντήσεις για θέματα που αφορούν στο φυσικό αέριο βρίσκεται από χθες η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κυρία Αλεξάνδρα Σδούκου και ο ειδικός σύμβουλος του ΥΠΕΝ και συντονιστής επί θεμάτων διεθνούς ενεργειακής ασφάλειας κ. Θεόδωρος Τσακίρης.

Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν οι προοπτικές εξαγωγής LNG από τα αιγυπτιακά τερματικά, καθώς και η ευρύτερη ενεργειακή συνεργασία στην Αν. Μεσόγειο.