Επισκόπηση 2023: COP28 - Το βήμα προόδου για τις ΑΠΕ, η αποτυχία στα υπόλοιπα μέτωπα και το αβέβαιο μέλλον

Ανεπαρκής και σε άβολο βαθμό φιλική προς τα ορυκτά καύσιμα κρίνεται εκ του αποτελέσματος η φετινή κλιματική διάσκεψη COP28.

Ενδεικτικό είναι ότι στην τελική συμφωνία τα κράτη δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν στη διατύπωση για απόσυρση των ορυκτών καυσίμων και αντί αυτού εξάντλησαν το λεξιλόγιό τους υιοθετώντας εν τέλει μια πιο ασαφή υπόσχεση για σταδιακή τους απομείωση ως το 2050.

Το σκηνικό εξ αρχής δεν προμήνυε ένα καλό αποτέλεσμα, καθώς επιλέχθηκε μια πόλη στην καρδιά της πετρελαϊκής βιομηχανίας και ένα στέλεχος του κλάδου του πετρελαίου ως επικεφαλής. Στη συνέχεια, φανερώθηκε ότι πάνω από 2.500 λομπίστες των ορυκτών καυσίμων έλαβαν μέρος, επηρεάζοντας τις συζητήσεις.

Η συμφωνία περιέχει ορισμένα θετικά στοιχεία, όπως τον τριπλασιασμό των ΑΠΕ ως το 2030 και μια αντίστοιχη προσπάθεια για ετήσιο διπλασιασμό της ενεργειακής αποδοτικότητας. Πρόκειται για ένα ισχυρό μήνυμα ανάπτυξης της πράσινης ενέργειας.

Υπάρχουν, όμως, άλλοι ευαίσθητοι τομείς όπου η διάσκεψη απογοήτευσε. Το ταμείο προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής για τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου συγκέντρωσε μόλις 700 εκατ. δολάρια, ένα πολύ χαμηλό ποσό αν σκεφτεί κανείς το μέγεθος του προβλήματος, αλλά και τις οικονομικές δυνατότητες των πλουσίων κρατών. Από τα παραπάνω χρήματα, οι ΗΠΑ αφιέρωσαν μόλις 17,5 εκατ. δολάρια. Ενδεικτικό είναι ότι στο άκουσμα των παραπάνω ποσών, υπήρξαν δημοσιογράφοι που νόμιζαν ότι έγινε κάποιο λάθος στρογγυλοποίησης!

Ακόμη μια αρνητική εξέλιξη ήταν η μεγάλη έμφαση που δόθηκε στον τομέα της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, το λεγόμενο CCUS. Πρόκειται για μια προς το παρόν ανώριμη τεχνολογία που στηρίζουν σθεναρά όλοι οι παραγωγοί ορυκτών καυσίμων, καθώς είναι η μόνη που υπόσχεται συνέχιση των δραστηριοτήτων τους. Παράλληλα, είναι μια τεχνολογία που θα κληθούν να εφαρμόσουν και να πληρώσουν οι χώρες-καταναλωτές, άρα συμφέρει απόλυτα τους παραγωγούς. Αντιθέτως, τα συστήματα εμπορίας ρύπων, οι φόροι άνθρακα και τα σχετικά εργαλεία σχεδόν εξαφανίστηκαν από τις φετινές συζητήσεις.

Σε πολιτικό επίπεδο το 2024 ενδέχεται να φέρει μεγάλες εξελίξεις, καθώς οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές θα συμπέσουν με την επόμενη κλιματική σύνοδο. Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ συγκεντρώνει σημαντικές πιθανότητες νίκης, είναι πιθανό οι ΗΠΑ να υπαναχωρήσουν από τις κλιματικές δεσμεύσεις που ανέλαβαν φέτος και τα προηγούμενα χρόνια. Άλλωστε, ο Τραμπ ήταν που αποφάσισε παλαιότερα την αποχώρηση της χώρας από τη Συμφωνία του Παρισιού, ενώ έχει προαναγγείλει ήδη αντίστοιχες κινήσεις εφόσον εκλεγεί.

Αυτός είναι και ο λόγος που Αμερικανοί αξιωματούχοι που έλαβαν μέρος στην COP28 προσπάθησαν να υιοθετήσει η χώρα τους όσο το δυνατόν περισσότερες δεσμεύσεις διότι την είδαν ως την τελευταία ευκαιρία.

Ίσως το πιο αρνητικό από τη φετινή COP είναι ότι σε μια εποχή που οι κυβερνήσεις ζητούν από τους πολίτες ατομική ευθύνη και αλλαγή του τρόπου ζωής, δεν δίνουν οι ίδιες το καλό παράδειγμα. Παράλληλα, οι επιδράσεις της ενεργειακής κρίσης του 2022 είναι ακόμα νωπές και ώθησαν τα περισσότερα κράτη στο να αναζητήσουν την ενεργειακή ασφάλεια, βάζοντας την αειφορία σε δεύτερο ρόλο. Αυτό φάνηκε εμμέσως στις φετινές διαπραγματεύσεις.

Εν τέλει, δεν ήταν μόνο το περιεχόμενο της τελικής συμφωνίας που ήταν ελλιπές, αλλά χειρότερος ήταν ο τρόπος με τον οποίο συμφωνήθηκε και εν τέλει πανηγυρίστηκε από τους συμμετέχοντες. Η COP μοιάζει να είναι ολοένα και περισσότερο αποκομμένη από την πραγματικότητα, τη στιγμή που η κλιματική κρίση ανεβάζει στροφές διεθνώς.

*Το άρθρο περιλαμβάνεται στην ετήσια επισκόπηση του energypress με τις 15 σημαντικότερες ειδήσεις του έτους.