Η πρωτοβουλία των «8» που φέρνει νωρίτερα την απαλλαγή από το CΟ2 - Οι αλλαγές στα ηλεκτρικά δίκτυα

Μια νέα πρωτοβουλία, η οποία προβλέπει την εξάλειψη των σταθμών παραγωγής που εκπέμπουν CO2 από τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2035, ανέλαβαν οκτώ χώρες της Ευρώπης.

Συνολικά, οι χώρες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

Τη δέσμευση αυτή ανέλαβαν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία, και εκτός ΕΕ  η Ελβετία, η οποία ευθυγραμμίζεται με ορισμένες πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα.

Η συμφωνία αυτή εκπονήθηκε υπό την ομπρέλα του Πενταμελούς Ενεργειακού Φόρουμ, του οποίου προεδρεύει φέτος η Ολλανδία.

Οι βασικές προκλήσεις

Οι βασικές προκλήσεις δεν είναι μόνο η διασφάλιση της παραγωγής αρκετής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς άνθρακα, αλλά και η εξασφάλιση ομαλής μεταφοράς και εμπορίου ενέργειας σε ολόκληρη την περιοχή καθώς και η επαρκής αποθήκευση ενέργειας. 

Σύμφωνα με την ολλανδική κυβέρνηση, το μελλοντικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί άφθονη ευελιξία για να καλύψει την ποικιλία των πηγών πράσινης ενέργειας και τη ζήτηση αιχμής και τελικά να διασφαλίσει ότι δεν απαιτούνται πλέον σταθμοί που κινούνται με άνθρακα και φυσικό αέριο.

«Οι χώρες έχουν ένα ισχυρά διασυνδεδεμένο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας και μπορούν να επωφεληθούν από το υπεράκτιο δυναμικό σε ορισμένες περιοχές και την αποθήκευση σε άλλες περιοχές», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπηρεσιακός υπουργός Ενέργειας της Ολλανδίας, Ρομπ  Γέτεν και πρόσθεσε:  «Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας των χωρών αντιπροσωπεύει σχεδόν το ήμισυ της παραγωγής στην ΕΕ. Είναι λοιπόν σαφές ότι η ταχεία απαλλαγή των ηλεκτρικών συστημάτων μας θα μειώσει σημαντικά τις εκπομπές άνθρακα στην Ευρώπη. Είμαι σίγουρος για τις συλλογικές μας ικανότητες, είμαστε σε καλό δρόμο με εκτεταμένα σχέδια υπεράκτιας αιολικής ενέργειας , ηλιακής ενέργειας , υδροηλεκτρικής ενέργειας , υδρογόνου και άλλων πηγών ενέργειας για την τροφοδοσία της περιοχής μας».

Επίσπευση

Με βάση το ευρωπαϊκό σχέδιο, το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να έχει σχεδόν απελευθερωθεί από τις ανθρακούχες εκπομπές έως το 2040, επομένως, αυτές οι οκτώ χώρες στοχεύουν να απελευθερώσουν τους τομείς ηλεκτρικής ενέργειας τους πέντε χρόνια νωρίτερα, διασφαλίζοντας μια ομαλότερη μετάβαση. Αυτά τα κράτη της ΕΕ ισχυρίζονται ότι η στενή συνεργασία και η διαδικασία ταυτόχρονα μετριάζουν την πιθανή διαρροή άνθρακα σε ολόκληρη την περιοχή.

Σε κοινή τους δήλωση, εκτιμούν ότι η συνεργασία θα τις βοηθήσει να σχεδιάσουν από κοινού υποδομές για να διασφαλίσουν ότι θα κατασκευάσουν αρκετά δίκτυα και αποθήκευση ενέργειας για να ενσωματώσουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα στο δίκτυο και να διατηρήσουν τη ροή της πέρα ​​από τα σύνορα της χώρας.

Οι ευρωπαϊκοί στόχοι

Συνολικά, η ΕΕ πήρε το 41% ​​της ηλεκτρικής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές το 2022, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος.

Ωστόσο, η ένταση του CO2 στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών.

Για παράδειγμα, η Αυστρία λαμβάνει ήδη περισσότερα από τα τρία τέταρτα της ηλεκτρικής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ η Γαλλία βασίζεται στην πυρηνική ενέργεια χωρίς εκπομπές CO2 για περίπου το 70% της ισχύος της, και η Πολωνία έχει την παραγωγή ενέργειας με τη μεγαλύτερη ένταση CO2 από οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ λόγω του υψηλού μεριδίου του άνθρακα.

Το αισιόδοξο μοντέλο

Η δεξαμενή σκέψης Ember, μοντελοποιώντας τα σχέδια των χωρών, τα εργαλεία και τους στόχους που έχουν τεθεί εκτιμά ότι είναι δυνατό για όλη την Ευρώπη να απελευθερώσει σε μέγιστο βαθμό τον τομέα της ενέργειας από τον άνθρακα έως το 2035, με την αιολική και την ηλιακή ενέργεια να παράγουν έως και το 80% της ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι εκείνη την ημερομηνία.

Αναφέρει μάλιστα, ότι για να γίνει αυτό θα απαιτηθούν αρχικές επενδύσεις έως και 750 δισεκατομμυρίων ευρώ σε ανανεώσιμες πηγές και δίκτυα - αλλά, μέχρι το 2035, οι χώρες θα είχαν συνολικά εξοικονομήσει χρήματα σε σύγκριση με τα τρέχοντα σχέδια, χάρη σε έναν πολύ μειωμένο λογαριασμό για τα ορυκτά καύσιμα.

Η μετάβαση πέρα ​​από τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι εύκολη υπόθεση, γι' αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EC) κάλεσε τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (GHG) και να καθορίσουν σαφέστερα σχέδια για το πώς σκοπεύουν να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή. Όλες οι χώρες κλήθηκαν επίσης να προετοιμαστούν για αυξημένη απορρόφηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να ενισχύσουν τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης.

Ενεργειακή ασφάλεια

Σχολιάζοντας την πρωτοβουλία αυτή, η ευρωπαία επίτροπος για την Ενέργεια, Κάντρι Σίμσον παρατήρησε ότι ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς άνθρακα θα αυξήσει επίσης την ενεργειακή ασφάλεια και θα συμβάλει στη μείωση των εκπομπών στις μεταφορές, τη βιομηχανία και τα κτίρια μέσω της ηλεκτροδότησης και της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης. Η στενή συνεργασία των χωρώνθα είναι επίσης κρίσιμη για την ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας και την ενσωμάτωση της ταχείας επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ολόκληρη την περιοχή, μεταξύ άλλων μέσω της παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου».

 Η νέα πανευρωπαϊκή εκστρατεία «Beyond Fossil Fuels» που έχει στόχο την απεξάρτηση του τομέα ηλεκτροπαραγωγής της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα ως το 2035 και αποτελεί συνέχεια της εκστρατείας «Europe Beyond Coal»  πιστεύει ότι οι συλλογικές δεσμεύσεις που ανακοινώθηκαν από την Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία και την Ελβετία για απαλλαγή των συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα έως το 2035 σηματοδοτούν «ένα σημαντικό βήμα». 

«Αυτές οι δεσμεύσεις δείχνουν ότι δημιουργείται συναίνεση για έναν ευρωπαϊκό τομέα ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς ορυκτά μέχρι το 2035» αναφέρει η Τάρα Κόνολι  της Beyond Fossil Fuels και υπογραμμίζει ότι όλες οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους και να δεσμευτούν στη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα και του φυσικού αερίου από τους τομείς ενέργειας τους έως το 2035: «Η ενίσχυση των δικτύων και η επέκταση της ανάπτυξης αιολικής και ηλιακής ενέργειας είναι ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι η ενεργειακή μετάβαση είναι όσο το δυνατόν πιο βιώσιμη, δίκαιη και ομαλή», εκτιμά.

Το Πενταμελές Ενεργειακό Φόρουμ

Το Πενταμελές Ενεργειακό Φόρουμ (PLEF) δημιουργήθηκε το 2005 από το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργου με στόχο να ενοποιήσει τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στις συμμετέχουσες χώρες. Η ενοποίηση είχε σημαντική επιτυχία όλα αυτά τα χρόνια, αποφέροντας οφέλη τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και βοηθώντας στην ενσωμάτωση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο δίκτυο. Επίσης, επέτρεψε την αυξημένη ασφάλεια του εφοδιασμού και τις κοινές προετοιμασίες για την αντιμετώπιση κρίσεων, οι οποίες ήταν πολύ επωφελείς κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Το φόρουμ διαδραμάτισε επίσης καταλυτικό ρόλο στον τομέα του υδρογόνου, καθώς ήταν από τα πρώτα που ζήτησαν μια εσωτερική αγορά υδρογόνου. Κάθε χρόνο του Φόρουμ προεδρεύει ο υπουργός Ενέργειας μιας από τις συμμετέχουσες χώρες. Η Ολλανδία θα δώσει τη σκυτάλη στο Βέλγιο για την προεδρία του 2024.