Νέα πρόσκληση από την Κομισιόν για στρατηγικά έργα ενεργειακών υποδομών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε νέο γύρο υποβολής αιτήσεων για στρατηγικά έργα ενεργειακών υποδομών που θα μπορούσαν να διαμορφώσουν το μέλλον του καθαρού ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης, ανοίγοντας τον δρόμο για σημαντικές διασυνοριακές πρωτοβουλίες που αφορούν το υδρογόνο, τις ηλεκτρολυτικές κυψέλες  και τη μεταφορά και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CO₂).

Η πρόσκληση, η οποία ανακοινώθηκε στο πλαίσιο του Κανονισμού για τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Ενέργειας (TEN-E), καλεί τους φορείς υλοποίησης έργων να υποβάλουν αιτήσεις για την απόκτηση καθεστώτος «Έργου Κοινού Ενδιαφέροντος (Project of Common Interest – PCI» ή «Έργου Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (Project of Mutual Interest – PMI)». Οι αιτήσεις άνοιξαν στις 25 Ιουνίου 2026 και θα παραμείνουν ανοικτές έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 τα μεσάνυχτα.

Η πρωτοβουλία αποτελεί σημαντικό βήμα στην προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναπτύξει τις υποδομές που απαιτούνται για την απανθρακοποίηση, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων και τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Στρατηγικές υποδομές

Τα έργα που θα επιλεγούν μέσω αυτής της διαδικασίας θα έχουν τη δυνατότητα να συμπεριληφθούν στον επόμενο κατάλογο της Ένωσης με τα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος και τα Έργα Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος, ένα βασικό εργαλείο για τον εντοπισμό ενεργειακών υποδομών που θεωρούνται απαραίτητες για τους στρατηγικούς στόχους της Ευρώπης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εγκρίνει την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που θα περιλαμβάνει τον νέο κατάλογο της Ένωσης έως το τέλος του 2027. 

Εφόσον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο δεν διατυπώσουν αντιρρήσεις, ο κατάλογος αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις αρχές του 2028.

Δημιουργώντας τις υποδομές για την ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης

Ο Κανονισμός TEN-E παρέχει το νομικό πλαίσιο για τον προσδιορισμό και την υποστήριξη ενεργειακών υποδομών προτεραιότητας που διασχίζουν εθνικά σύνορα ή έχουν σημαντικό ευρωπαϊκό αντίκτυπο.

Ο κανονισμός σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη: τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την ενσωμάτωση ολοένα μεγαλύτερων ποσοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας, τη βελτίωση των συνδέσεων μεταξύ των κρατών-μελών και τη διασφάλιση ότι οι περιοχές της Ευρώπης δεν θα παραμείνουν απομονωμένες από τα εξελισσόμενα ενεργειακά δίκτυα.

Οι κρίσιμες υποδομές

Κεντρικός στόχος του πλαισίου είναι η υποστήριξη υποδομών που επιτρέπουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα, διατηρώντας παράλληλα αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό.

Τα δίκτυα υδρογόνου, οι μεγάλης κλίμακας ηλεκτρολυτικές κυψέλες και οι εγκαταστάσεις μεταφοράς και αποθήκευσης CO₂ αναμένεται να διαδραματίσουν ολοένα σημαντικότερο ρόλο στην επίτευξη των κλιματικών στόχων. Το υδρογόνο που παράγεται με χρήση ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας θεωρείται πιθανή λύση για βιομηχανίες όπου η ηλεκτροδότηση είναι δύσκολη, ενώ τα συστήματα μεταφοράς και αποθήκευσης CO₂ θεωρούνται σημαντικά εργαλεία για τη μείωση των εκπομπών σε τομείς όπως η βαριά βιομηχανία.

Μέσω του καθεστώτος PCI και PMI, τα επιλεγμένα έργα μπορούν να επωφεληθούν από καλύτερο συντονισμό, αυξημένη προβολή και απλουστευμένες διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων ταχύτερων διαδικασιών αδειοδότησης και έγκρισης.

Τρίτη μεγάλη πρόσκληση στο πλαίσιο των κανόνων TEN-E

Η τελευταία πρόσκληση αποτελεί την τρίτη πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για υποψήφια ενεργειακά έργα υποδομής στο πλαίσιο του αναθεωρημένου Κανονισμού TEN-E.

Η πρώτη πρόσκληση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2022, ενώ ακολούθησε δεύτερη πρόσκληση τον Σεπτέμβριο του 2024. Κάθε κύκλος είχε ως στόχο τον εντοπισμό έργων που μπορούν να συμβάλουν στους ενεργειακούς στόχους της Ευρώπης και να ενισχύσουν τη συνεργασία μεταξύ των χωρών.

Η τρίτη αυτή πρόσκληση επικεντρώνεται ειδικά σε στρατηγικά έργα που αφορούν το υδρογόνο, τις ηλεκτρολυτικές κυψέλες και τα δίκτυα CO₂.

Πρόσθετες κατηγορίες του TEN-E, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας, των έξυπνων δικτύων ηλεκτρισμού και των έξυπνων δικτύων αερίου, αναμένεται να ανοίξουν για αιτήσεις τον Σεπτέμβριο του 2026.

Ευκαιρίες για τους φορείς ανάπτυξης υποδομών υδρογόνου και CO₂

Οι φορείς υλοποίησης έργων που ενδιαφέρονται για έργα υδρογόνου και ηλεκτρολυτών πρέπει να υποβάλουν τις αιτήσεις τους μέσω της ειδικής πλατφόρμας που διαχειρίζεται το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου (ENTSOG).

Οι αιτούντες που δεν διαθέτουν ήδη διαπιστευτήρια πρόσβασης πρέπει να συμπληρώσουν ειδικό έντυπο αιτήματος προς τον ENTSOG και να το αποστείλουν στο καθορισμένο σημείο επικοινωνίας του οργανισμού.

Για έργα μεταφοράς και αποθήκευσης CO₂, οι φορείς ανάπτυξης πρέπει να υποβάλουν τις αιτήσεις τους μέσω του αντίστοιχου καναλιού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Μετά την υποβολή, όλα τα υποψήφια έργα θα υποβληθούν σε αρχικό έλεγχο προκειμένου να διαπιστωθεί αν πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας που καθορίζονται από τον Κανονισμό TEN-E.

Τα έργα που πληρούν τις απαιτήσεις θα εξεταστούν λεπτομερέστερα από τις Περιφερειακές Ομάδες TEN-E. Οι ομάδες αυτές θα αξιολογήσουν και θα κατατάξουν τα υποψήφια έργα πριν προτείνουν ποια μπορούν να συμπεριληφθούν στον κατάλογο της Ένωσης.

 Στρατηγική σημασία για την ευρωπαϊκή βιομηχανία

Η νέα πρόσκληση της Επιτροπής έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες ανταγωνίζονται για την ανάπτυξη των υποδομών που απαιτούνται για ένα βιομηχανικό μέλλον χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Το υδρογόνο έχει καταστεί κεντρικό στοιχείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και για τη στήριξη της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, η ανάπτυξη μιας οικονομίας υδρογόνου απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε μονάδες παραγωγής, αγωγούς, εγκαταστάσεις αποθήκευσης και διεθνείς διασυνδέσεις.

Οι ηλεκτρολυτικές κυψέλες— τεχνολογίες που χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια για τη διάσπαση του νερού σε υδρογόνο και οξυγόνο — αναμένεται να επεκταθούν γρήγορα καθώς αυξάνεται η παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας. Η ανάπτυξή τους συνδέεται στενά με τη διαθεσιμότητα καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας και τη δυνατότητα αποτελεσματικής μεταφοράς υδρογόνου μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών.

Παράλληλα, οι υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης CO₂ αποκτούν αυξανόμενη σημασία, καθώς οι βιομηχανίες αναζητούν τρόπους μείωσης των εκπομπών που δεν μπορούν εύκολα να εξαλειφθούν μόνο μέσω της ηλεκτροδότησης.

Τα μεγάλης κλίμακας έργα σε αυτούς τους τομείς απαιτούν συχνά συνεργασία μεταξύ πολλών χωρών, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό τον συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ.

Ταχύτερες εγκρίσεις και διασυνοριακή συνεργασία

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της αναγνώρισης ως PCI ή PMI είναι η δυνατότητα ταχύτερων και πιο συντονισμένων διαδικασιών έγκρισης.

Οι μεγάλες ενεργειακές υποδομές συχνά αντιμετωπίζουν σύνθετες κανονιστικές προκλήσεις επειδή διασχίζουν εθνικά σύνορα και εμπλέκουν πολλαπλές αρχές. Το πλαίσιο TEN-E επιδιώκει να μειώσει αυτά τα εμπόδια δημιουργώντας σαφέστερες διαδικασίες και ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, ρυθμιστικών αρχών και φορέων ανάπτυξης έργων.

Το πλαίσιο υποστηρίζει επίσης τη συνεργασία με χώρες εκτός ΕΕ μέσω των Έργων Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος, επιτρέποντας στην Ευρώπη να αναπτύξει στρατηγικές ενεργειακές συνδέσεις πέρα από τα σύνορά της.

Η συνεργασία αυτή ενδέχεται να καταστεί ακόμη σημαντικότερη καθώς η Ευρώπη επιδιώκει διαφοροποιημένες ενεργειακές συνεργασίες και νέες διαδρομές για καθαρές τεχνολογίες.

Ένα βήμα προς το ενεργειακό δίκτυο του μέλλοντος

Η πρόσκληση του 2026 αποτελεί ακόμη ένα ορόσημο στη μακροπρόθεσμη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εκσυγχρονίσει το ενεργειακό της σύστημα.

Καθώς η παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας αυξάνεται και οι βιομηχανίες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις αντί των ορυκτών καυσίμων, η Ευρώπη θα χρειαστεί μια νέα γενιά υποδομών ικανών να συνδέσουν τους παραγωγούς καθαρής ενέργειας με τους καταναλωτές.

Τα έργα που θα επιλεγούν μέσω αυτής της διαδικασίας δεν θα επηρεάσουν μόνο τον επόμενο κατάλογο ενεργειακών υποδομών προτεραιότητας της Ένωσης, αλλά θα μπορούσαν επίσης να διαμορφώσουν επενδυτικές αποφάσεις και βιομηχανικές στρατηγικές για πολλά χρόνια.