Κομισιόν: Νέο χρηματοδοτικό πακέτο για τη στήριξη ενεργειακών projects στα Δυτικά Βαλκάνια - Ποιες χώρες αφορούν

Ένα νέο χρηματοδοτικό πακέτο ύψους 2,1 δισ. ευρώ ενέκρινε προσφάτως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για τη στήριξη 14 εμβληματικών επενδύσεων στις μεταφορές, την ενέργεια, το περιβάλλον, το ανθρώπινο κεφάλαιο και τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα  στα Δυτικά Βαλκάνια. 

Πρόκειται για το πέμπτο επενδυτικό πακέτο στο πλαίσιο του Οικονομικού και Επενδυτικού Σχεδίου της ΕΕ για την συγκεκριμένη περιοχή. 

Το επενδυτικό πακέτο, το οποίο περιλαμβάνει 528 εκατ. ευρώ σε επιχορηγήσεις της ΕΕ από το Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας (IPA III), πρόσθετες διμερείς συνεισφορές από τα κράτη μέλη της ΕΕ και τη Νορβηγία, δάνεια από διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς και συνεισφορές από τις οικονομίες του τα Δυτικά Βαλκάνια, εγκρίθηκε από το Επιχειρησιακό Συμβούλιο του Επενδυτικού Πλαισίου Δυτικών Βαλκανίων (WBIF).

(Δείτε αναλυτικά στα συνοδευτικά αρχεία)

Τα 14 νέα έργα που εγκρίθηκαν καλύπτουν τους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας:

Βιώσιμες μεταφορές : κατασκευή τμημάτων και υποτμημάτων αυτοκινητοδρόμων στον Οδικό Διάδρομο Vc στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και στον Διάδρομο VIII στη Βόρεια Μακεδονία. Αυτά τα έργα θα διευκολύνουν το περιφερειακό εμπόριο, θα μειώσουν τον χρόνο ταξιδιού και θα τονώσουν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Καθαρή ενέργεια : αποκατάσταση υδροηλεκτρικών σταθμών στη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στη Βόρεια Μακεδονία. Άλλα έργα περιλαμβάνουν την ενίσχυση του δικτύου μεταφοράς της Βόρειας Μακεδονίας ή την ανάπτυξη πράσινων μεταφορών στα Τίρανα.

Περιβάλλον και κλίμα : αποκατάσταση του συστήματος ύδρευσης του Σεράγεβο για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας, την ενίσχυση των εμπορικών υποδομών και τη βελτίωση της συνολικής απόδοσης της παροχής νερού στο καντόνι του Σεράγεβο.

Ανθρώπινη ανάπτυξη : βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και ολοκληρωμένη διαχείριση ενέργειας του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου.

Ιδιωτικός τομέας : παροχή χρηματοδότησης για μέτρα ανανεώσιμων πηγών και αποδοτικής ενέργειας στην περιοχή, βιώσιμη πρόσβαση στη χρηματοδότηση για την επιχειρηματικότητα και συνδυασμός εξειδικευμένης χρηματοδότησης για ψηφιοποίηση και ανταγωνιστικότητα για πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Αυτά τα έργα θα συμβάλουν στη μείωση της ανισότητας, στην αύξηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας και στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Τα ενεργειακά έργα

Σύμφωνα με την Κομισιόν, από τα 14 νέα έργα, τα οκτώ συνδέονται με τον ενεργειακό τομέα, τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης, το σύστημα ύδρευσης και τις πράσινες μεταφορές.

Πράσινες συγκοινωνίες στα Τίρανα

Το έργο Green Transport Tirana θα δημιουργήσει το πρώτο σύστημα ταχείας μεταφοράς με ηλεκτρικό λεωφορείο της πόλης (e-BRT) για την καταπολέμηση των υψηλών επιπέδων ατμοσφαιρικής ρύπανσης και κυκλοφοριακής συμφόρησης. Το σύστημα e-BRT θα βασίζεται σε λεωφορεία με ηλεκτρικές μπαταρίες με στρατηγική έξυπνης φόρτισης.

Το έργο εκτιμάται σε 111,3 εκατ. ευρώ, ενώ η επιχορήγηση είναι 32,1 εκατ. ευρώ.

Σεράγεβο Water Project

Σύμφωνα με την Κομισιόν, το Σεράγεβο Water Project (32,2 εκατ. ευρώ, επιχορήγηση 2,6 εκατ. ευρώ) επιδιώκει να μειώσει τις απώλειες νερού αντικαθιστώντας ή αποκαθιστώντας παλιούς αγωγούς, αντλιοστάσια και φρεάτια, προσθέτοντας ή βελτιώνοντας περίπου 4.000 νέες οικιακές συνδέσεις. Στοχεύει επίσης στη βελτίωση της συνολικής αποτελεσματικότητας της παροχής νερού στο ευρύτερο καντόνι του Σεράγεβο.

Το δεύτερο είναι η αποκατάσταση του υδροηλεκτρικού σταθμού αποθήκευσης Čapljina. Ο ρόλος του είναι ουσιαστικός για την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη μείωση των εκπομπών άνθρακα.

Το έργο θα αποκαταστήσει τον εξοπλισμό της Čapljina, διασφαλίζοντας το δυναμικό παραγωγής και άντλησης για άλλα 15 χρόνια λειτουργίας.

Η αξία του έργου είναι 18,9 εκατ. ευρώ, με επιχορήγηση 3,1 εκατ. ευρώ.

Ενίσχυση του ηλεκτρικού δικτύου στη Βόρεια Μακεδονία

Η Βόρεια Μακεδονία έχει λάβει χρήματα για τις επενδύσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο και την ενεργειακή απόδοση.

Το δίκτυο μεταφοράς στη νοτιοανατολική περιφέρεια της χώρας θα ενισχυθεί προκειμένου να καταστεί δυνατή η ένταξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Το έργο, αξίας 34,7 εκατ. ευρώ (επιχορήγηση 8 εκατ. ευρώ), περιλαμβάνει κατασκευή υποσταθμού και νέες συνδέσεις, ανακατασκευή εναέριων γραμμών και εγκατάσταση γραμμών μεταφοράς και μετασχηματιστών.

Το Έργο Ενεργειακής Απόδοσης του Δημόσιου Τομέα αντιμετωπίζει την εξάρτηση της χώρας από την αναποτελεσματική παραγωγή άνθρακα και την υψηλή κατανάλωση ενέργειας.

Επικεντρώνεται στην ενεργειακή απόδοση στα δημόσια κτίρια, με στόχο την εξοικονόμηση πόρων, τη μείωση των εκπομπών CO2 και τη δημιουργία Ταμείου Ενεργειακής Απόδοσης. Υποδάνεια και επιχορηγήσεις παρέχονται στους δήμους για οικονομικά αποδοτικές ανακαινίσεις.

Το έργο εκτιμάται σε 27,5 εκατ. ευρώ, με επιχορήγηση 2,2 εκατ. ευρώ.

Ενεργειακά αποδοτική πανεπιστημιούπολη στο Βελιγράδι

Η Σερβία έχει λάβει κεφάλαια για τον εκσυγχρονισμό του υδροηλεκτρικού σταθμού Μπίστριτσα και για μέτρα ενεργειακής απόδοσης.  Η αποκατάσταση της Μπίστριτσα θα κοστίσει 40,9 εκατ. ευρώ, με επιχορήγηση 7,7 εκατ. ευρώ.

Ένα έργο που ονομάζεται Βελτίωση της Ενεργειακής Απόδοσης και Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Ενέργειας της Πανεπιστημιούπολης των Τεχνικών Σχολών στο Βελιγράδι θα οδηγήσει σε μια ενεργειακά αποδοτική πανεπιστημιούπολη για τις σχολές ηλεκτρολόγων μηχανικών και τεχνικών σχολών της πόλης.

Η επένδυση αυτή θα εξασφαλίσει την κατασκευή ενός νέου πανεπιστημιακού κέντρου 30.000 m2 και την ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων 93.000 m2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι θα ωφεληθούν περίπου 15.000 φοιτητές και 1.750 μέλη του προσωπικού.

Πράσινος δανεισμός

Και οι έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων θα επωφεληθούν από το έργο Προώθηση του Πράσινου Δανεισμού στα Δυτικά Βαλκάνια, που υλοποιείται από το Πράσινο Ταμείο για την Ανάπτυξη (GGF).

Οι επενδύσεις υπολογίζονται σε 231 εκατ. ευρώ, ενώ η επιχορήγηση είναι 24 εκατ. ευρώ.

Έχουν εκπονηθεί έργα σε στενή συνεργασία με τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων και τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής προοπτικής της περιοχής.

Ξεκάθαρο μήνυμα

Ο Επίτροπος Γειτονίας και Διεύρυνσης της ΕΕ, Olivér Várhelyi , δήλωσε:  «Με αυτό το νέο επενδυτικό πακέτο στέλνουμε ένα ηχηρό και ξεκάθαρο μήνυμα στους εταίρους μας στα Δυτικά Βαλκάνια: το μέλλον τους είναι εντός της ΕΕ και σημειώνουμε σταθερή πρόοδο για να κλείσουμε το χάσμα οικονομικής ανάπτυξης», σχολίασε ο Επίτροπος Διεύρυνσης και Γειτονίας, Όλιβερ Βάρχελι  και πρόσθεσε: «Αυτά τα έργα θα συνδέσουν καλύτερα την περιοχή εκ των έσω και με την ΕΕ, θα βοηθήσουν στην απομάκρυνση του άνθρακα από τις οικονομίες τους και θα στηρίξουν την ανταγωνιστικότητα του ιδιωτικού τομέα στην περιοχή. Τώρα, καλώ τους εταίρους μας στα Δυτικά Βαλκάνια και τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς να αναπτύξουν αυτά τα έργα το συντομότερο δυνατό, ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις στην περιοχή να μπορούν να αποκομίσουν τα οφέλη από αυτές τις επενδύσεις».

Το επενδυτικό σχέδιο

Το Οικονομικό και Επενδυτικό Σχέδιο της ΕΕ  για τα Δυτικά Βαλκάνια, ύψους έως και 30 δισεκατομμυρίων ευρώ σε επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων έως και 9 δισεκατομμυρίων ευρώ επιχορηγήσεων από την ΕΕ, στοχεύει στην τόνωση της μακροπρόθεσμης ανάκαμψης, την επιτάχυνση μιας πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, καθώς και προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας και σύγκλισης με την ΕΕ.

Μετά το νέο επενδυτικό πακέτο, συνολικά, 54 εμβληματικές επενδύσεις του EIP υποστηρίζονται μέσω του WBIF, αξίας 8 δισ. ευρώ περίπου, συμπεριλαμβανομένων 2,3 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις της ΕΕ.

Το  Επενδυτικό Πλαίσιο Δυτικών Βαλκανίων (WBIF)  είναι μια κοινή χρηματοοικονομική πλατφόρμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, των κρατών μελών της ΕΕ και της Νορβηγίας με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας σε επενδύσεις του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής και τη συμβολή στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση των Δυτικών Βαλκανίων. Το WBIF είναι το κύριο χρηματοδοτικό όχημα για την υλοποίηση του φιλόδοξου Οικονομικού και Επενδυτικού Σχεδίου της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια.