Κοντά σε ιστορικά υψηλά η ζήτηση και στα τρία ορυκτά καύσιμα - Απαραίτητο ένα νέο αφήγημα ενεργειακής μετάβασης

Δεκαπέντε περίπου χρόνια μετά την έναρξη των πρώτων σοβαρών προσπαθειών για την ενεργειακή μετάβαση, ο πλανήτης παραμένει δέσμιος των ορυκτών καυσίμων και μάλιστα περισσότερο από ποτέ.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) εκτιμά ότι αργότερα φέτος η ζήτηση για πετρέλαιο θα "χτυπήσει" 102 εκατ. βαρέλια/ημέρα, δηλαδή ένα ιστορικό υψηλό ως αποτέλεσμα της αναθέρμανσης της κινεζικής οικονομίας μετά από μια περίοδο στασιμότητας.

Παράλληλα, η κατανάλωση άνθρακα συνεχίζεται αμείωτη σε διεθνές επίπεδο παρά τις πολιτικές περιορισμού του. Ο ΙΕΑ προβλέπει ότι θα σταθεροποιηθεί κοντά στα σημερινά υψηλά μέσα στα επόμενα χρόνια προτού αρχίσει να υποχωρεί.

Ακόμα και στο φυσικό αέριο, όπου η Ευρώπη μείωσε δραματικά την κατανάλωσή της πέρυσι λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων, η ζήτηση διεθνώς παραμένει σημαντική παρά τη μείωση κατά 1,5% το 2022 και προβλέπεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια. Για να μην αναφέρουμε τις εκλύσεις μεθανίου που σύμφωνα με πολλούς διεθνείς φορείς υποεκτιμώνται συστηματικά και είναι άκρως καταστροφικές για το κλίμα.

Ως εκ τούτου προκύπτει το ερώτημα ποιο ακριβώς ήταν το αποτέλεσμα της ενεργειακής μετάβασης όλα τα προηγούμενα χρόνια σε όρους απανθρακοποίησης, αφού οι ρύποι του κλάδου προφανώς και βαδίζουν από το ένα ρεκόρ στο άλλο κάθε έτος που περνάει. Η παγκόσμια οικονομία έριξε αμέτρητα δισεκατομμύρια στις ΑΠΕ και τις πράσινες τεχνολογίες, αλλά δεν έχει κάτι να δείξει μέχρι στιγμής πέρα από την πτώση στο κόστος τους. Η υπόσχεση για αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με πράσινες πηγές ενέργειας διαρκώς μετατίθεται χρονικά με διάφορες προφάσεις (πανδημία, ενεργειακή κρίση). Ταυτόχρονα δυσκολεύει ραγδαία η συγκράτηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας στα επίπεδα που έχει θέσει ο ΟΗΕ.

O στόχος δεν ήταν ποτέ να εγκαταστήσουμε τεραβάτ ΑΠΕ ως αυτοσκοπός, αλλά να μειώσουμε τα ορυκτά καύσιμα μέσω αυτών.

Σε βαθύτερους όρους οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν το σταθερό και διαχρονικό δίδαγμα της ανθρώπινης ιστορίας: Ότι οι νέες πηγές ενέργειας δεν αντικαθιστούν ποτέ τις προηγούμενες, αλλά προστίθενται από πάνω τους. Αυτό συνέβη όταν ανακαλύφθηκε ο άνθρακας, καθώς δεν σταμάτησε η κατανάλωση βιομάζας. Το ίδιο όταν ανακαλύφθηκαν οι υδρογονάνθρακες, καθώς δεν σταματήσαμε να καίμε άνθρακα. Ομοίως όταν ανακαλύψαμε την πυρηνική ενέργεια και ούτω καθεξής.

Επίσης, επιβεβαιώνεται άλλο ένα ιστορικό δίδαγμα: Ότι οι νέες τεχνολογίες πάντα συνοδεύονται από μη ρεαλιστικές προσδοκίες στα πρώτα χρόνια της εφαρμογής τους. Όταν ο ηλεκτρισμός έγινε πραγματικότητα στις αρχές του 20ου αιώνα πολλοί ήταν αυτοί που προέβλεπαν ένα λαμπρό μέλλον όπου ο άνθρωπος θα νικούσε τη φτώχεια ή ακόμα και τις ασθένειες. Το ίδιο ακριβώς συνέβη με την πυρηνική ενέργεια στη δεκαετία του 1950. Άρα ίσως θα πρεπε να ήμασταν λίγο πιο μετριοπαθείς απέναντι στις πιθανότητες των ΑΠΕ να αλλάξουν τα πράγματα και να στρέφαμε την προσοχή μας και σε άλλες μείζονες ενεργειακές μεταβλητές.

Σκοπός των παραπάνω επισημάνσεων δεν είναι το να επικρατήσει ένας κλιματικός πεσιμισμός και μοιρολατρία, αλλά να αντιληφθούμε ότι δεν γίνεται απανθρακοποίηση δίχως μαζική εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση του συνολικού ενεργειακού αποτυπώματος της οικονομίας μας.