Αποσύνδεση των τιμών ρεύματος και αερίου: Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης η πρόταση Κάπρου - Τι εξετάζεται για ΑΠΕ, διμερείς συμβάσεις και hedging

Σειρά προτάσεων, από μέτρα ενισχύσεων και κρατικών εγγυήσεων των διμερών συμβάσεων, μέχρι το πως θα λειτουργεί το hedging, πέφτουν στο τραπέζι της πανευρωπαικής ανταλλαγής απόψεων για την αποσύνδεση των τιμών του ρεύματος από το φυσικό αέριο, ενόψει της έναρξης της δημόσιας διαβούλευσης της πρότασης της Κομισιόν.

Η συζήτηση για την πιο κομβική μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που φιλοδοξεί να οδηγήσει σε μια μόνιμη λύση και φθηνότερες τιμές, έχει ανοίξει για τα καλά. Εκπρόσωποι των γενικών διευθύνσεων της Ε.Επιτροπής, θεσμικά όργανα, μεγάλες εταιρείες, όσοι έχουν εμπλοκή στην αγορά του ρεύματος, καταθέτουν την περίοδο αυτή τις δικές τους ιδέες, με μήνα ορόσημο τον Δεκέμβριο.

Τότε, η Κομισιόν θα βγάλει σε διαβούλευση την δική της πρόταση, όπως ανέφερε τη Δευτέρα, μιλώντας στο Ευρωκοινοβούλιο η αναπληρώτρια γενική διευθύντρια της DG Energy, Mechthild Wörsdörfer, με τη συζήτηση για τις πιο μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις να συνεχίζεται τον Φεβρουάριο και το Μάρτιο. Εν συνεχεία αυτές θα πρέπει να εγκριθούν από το Ευρωκοινοβούλιο, καθώς και από το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, προκειμένου να καταστούν δεσμευτικές.

Η βασική ιδέα στηρίζεται στην πρόταση του καθηγητή του ΕΜΠ, Παντελή Κάπρου, ότι δηλαδή οι ΑΠΕ και άλλες τεχνολογίες με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, όπως η πυρηνική, θα πρέπει να πληρώνονται στο πραγματικό τους κόστος μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων και όχι μέσω της Day Ahead Market (DAM), από τις τιμές της αγοράς χονδρικής. Οι τελευταίες, θα αμοίβουν μόνο τις τεχνολογίες με ορυκτά καύσιμα, δηλαδή μονάδες άνθρακα, λιγνίτη, φυσικού αερίου, καθώς επίσης υδροηλεκτρικά με λίμνες, και μονάδες αποθήκευσης.

Ανεξάρτητα από τις ονομασίες και τις επιμέρους λεπτομέρειες, όλες οι προτάσεις, όπως αυτή της EDF, καθώς και άλλων μεγάλων εταιρειών (Enel, Eon, Iberdrola, Engie, κλπ.), συγκλίνουν στην παραπάνω αρχή, δηλαδή στην ανάγκη καθιέρωσης ενός διαφορετικού τρόπου αποζημίωσης, αναλόγως την τεχνολογία.Στην ίδια κατεύθυνση, ότι ΑΠΕ, πυρηνικά, βιομάζα, βιοαέριο και κάθε μονάδα που εξαρτάται από το κόστος του κεφαλαίου, πρέπει να αμείβεται στο πραγματικό της κόστος ανεξάρτητα από τις βραχυχρόνιες - spot αγορές, φαίνεται ότι κινείται και η DG Energy, χωρίς ωστόσο η συζήτηση να έχει φτάσει σε βάθος.

Ζητήματα που άπτονται του λεπτομερή σχεδιασμού της αμοιβής και αγοράς για ΑΠΕ, πυρηνικά και τις άλλες τεχνολογίες με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, όπου υφίστανται πολλές ιδέες, ακόμα προκαταρκτικές και συχνά διαφορετικές μεταξύ τους, δεν έχουν ακόμη συζητηθεί. Ενώ, σε ακόμη πιο αρχικό στάδιο επεξεργασίας βρίσκεται άλλο ένα κομβικό ζήτημα, το οποίο ζητούν πολλές εταιρείες: Να υπάρξουν μέτρα ενίσχυσης ή εγγύησης από το κράτοςτων διμερών συμβάσεων σταθερών τιμών με καταναλωτές και των συμβάσεων αντιστάθμισης κινδύνου τιμών (hedging).

Το πρόβλημα

Στο θέμα της διχοτόμησης των DAM, είχε αναφερθεί ο κ. Κάπρος τον Οκτώβριο από το βήμα του συνεδρίου «Renewable & Storage» του Energypress, καταγράφοντας τις τελευταίες εξελίξεις και τα προβλήματα τα οποία έχει αναδείξει η κρίση και εξηγώντας γιατί η διχοτόμηση είναι αναγκαία.

s1_35.png

Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι πλέον το κομμάτι της αγοράς που θα μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο, αφορά τις ΑΠΕ, δηλαδή μονάδες χωρίς λειτουργικό κόστος, οι οποίες έχουν στόχο να ανακτήσουν το κόστος κεφαλαίου (Capex). Το υπόλοιπο τμήμα της αγοράς, που θα συρρικνώνεται ολοένα και περισσότερο, απαρτίζεται κυρίως από φυσικό αέριο και άνθρακα, δηλαδή μονάδες υψηλού λειτουργικού κόστους, το οποίο και πρέπει να ανακτούν (Opex).

Όταν λοιπόν αυξάνεται η τιμή του φυσικού αερίου, τότε η τιμή που πληρώνει στο Χρηματιστήριο ο αγοραστής ρεύματος, δηλαδή ο προμηθευτής, είναι συστηματικά μεγαλύτερη του πραγματικού κόστους των μονάδων (κόστη κεφαλαίου, σταθερά κόστη συντήρησης, εκπομπές CO2, κλπ), οδηγώντας στα γνωστά υπερκέρδη. Και στο ερώτημα κατά πόσο θα είναι το φυσικό αέριο, αυτό που θα καθορίζει και τα επόμενα χρόνια την τιμή εκκαθάρισης στο Χρηματιστήριο, η απάντηση είναι καταφατική.

Στην ουσία, η κρίση του φυσικού αερίου, έφερε νωρίτερα ένα πρόβλημα το οποίο θα κρατήσει για πάρα πολύ καιρό καθ’ οδόν προς τη πράσινη μετάβαση: Το οριακό κόστος του συστήματος θα είναι συστηματικά μεγαλύτερο από το πλήρες μέσο κόστος, όπως δείχνει το μοντέλο PRIMES που αναπτύσσει το εργαστήριο του ΕΜΠ.

Δύο διαφορετικές αγορές

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, μέχρι το 2030, η ηλεκτροπαραγωγή θα εξαρτάται κατά 80% από μονάδες που θα καλούνται να ανακτήσουν το κόστος κεφαλαίου (ΑΠΕ, πυρηνικά κτλ) και μόλις κατά 20% από μονάδες που θα πρέπει να ανακτήσουν τα λειτουργικά τους κόστη, δηλαδή το κόστος καυσίμου.

Το ερώτημα που τίθεται επομένως είναι το εξής: Πως είναι δυνατόν να λειτουργήσει μέσα στην ίδια αγορά, από τη μια ένας τεράστιος όγκος παραγωγής από μονάδες ΑΠΕ και πυρηνικών, που δεν θα κάνουν προσφορές αφού το κόστος τους είναι συνεχώς μηδενικό, παρά θα προσπαθούν μόνο να ανακτήσουν τα επενδεδυμένα τους κεφάλαια, και από την άλλη ένα κομμάτι ολοένα και πιο σπάνιο, για το οποίο οι τιμές θα καθορίζονται από το κόστος καυσίμου.Η απάντηση στο ερώτημα είναι ότι η διχοτόμηση της αγοράς αποτελεί μονόδρομο. Διαχωρισμός της σε δύο μέρη, ένα που να αφορά την ανάκτηση του κεφαλαίου και ένα για όσες μονάδες αμείβονται με το οριακό κόστος καυσίμου.

Η συζήτηση πλέον έχει ξεκινήσει και θα ανοίξει περαιτέρω όταν το Δεκέμβριο, η Κομισιόν θα θέσει σε δημόσια διαβούλευση τη τελική της πρόταση και παράλληλα θα ξεσκαρτάρουν οι πιο υλοποιήσιμες από την πλειάδα των εισηγήσεων και ιδεών, που πέφτουν εσχάτως στο τραπέζι σε διάφορα fora ανά την Ευρώπη.