Ρυθμιστικό πλαίσιο για το υδρογόνο: Αν θα έχουν τον πρώτο λόγο η αγορά ή οι διαχειριστές καλείται να αποφασίσει η ΡΑΕ - Οι 3 φάσεις του «roadmap»

Τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να αναπτυχθεί η εγχώρια αγορά υδρογόνου καλείται να αποφασίσει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας καταλήγοντας μεταξύ 3 επιλογών για το ρυθμιστικό πλαίσιο που θα διέπει την εν λόγω αγορά.

«Κλειδί» για την τελική επιλογή της Αρχής ως προς το μοντέλο που εν τέλει θα αποφασίσει να προκρίνει αποτελεί το επενδυτικό ενδιαφέρον από την πλευρά της αγοράς, πράγμα που σημαίνει πως αν αυτό είναι υψηλό συνεπάγεται και μια αγορά «ικανή» να ηγηθεί πρωτοβουλιών, ενώ σε αντίθετη περίπτωση, προκρίνεται μια «ρυθμιζόμενη» και περισσότερο σχεδιαζόμενη λύση.

Τα παραπάνω απασχολούν τα στελέχη της Αρχής και βρίσκονται στην «ατζέντα» των γενικότερων δράσεων για το επόμενο διάστημα, όπως αποκάλυψε κατά την παρουσίασή του, ο Επικεφαλής Μονάδων, Δικτύων Ηλεκτρικής Ενέργειας και Νέων Τεχνολογιών της ΡΑΕ, Γιώργος Λοΐζος, μιλώντας εχθές, στο συνέδριο του ΔΕΣΦΑ με θέμα «Χτίζοντας την Αλυσίδα Αξίας Υδρογόνου στην Ελλάδα».

Τα 3 πιθανά ρυθμιστικά «σενάρια» είναι τα εξής:

• Ανταγωνιστική δραστηριότητα: Εφαρμογή του κανονισμού unbundling, με ανεξάρτητους διαχειριστές μονάδες «Power-2-Gas», όπου εδώ το μοντέλο προσιδιάζει με το αντίστοιχο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.     
• TSOs/DSOs as Kick-Starters»: Σε αυτό το μοντέλο τον πρώτο λόγο έχουν οι διαχειριστές, όπου κατ’ ουσίαν έχουμε περιορισμό του κανονισμού unbundling. Οι διαχειριστές αναλαμβάνουν να δραστηριοποιηθούν σδτην αγορά μέχρι να υπάρξει ιδιωτική πρωτοβουλία.  
• «Virtual P2G Plant approach»: Πρόκειται για ένα συνδυασμό των παραπάνω. Οι διαχειριστές του δικτύου μεταφοράς και διανομής (TSOs/DSOs) αναπτύσσουν και τεχνικά λειτουργούν τις υποδομές P2G. Η δυναμικότητα βγαίνει σε δημοπρασία στην αγορά, επιτρέποντας έτσι την είσοδο νέων παικτών στην αγορά υδρογόνου.  

Χρειάζεται να σημειωθεί πως τα δύο τελευταία «μοντέλα» ανακύπτουν στην περίπτωση αποτυχίας αγοράς, εννοώντας πως δεν υπάρχει το κατάλληλο επενδυτικό ενδιαφέρον, ώστε να προωθηθούν οι απαραίτητες ιδιωτικές πρωτοβουλίες.

Για την ώρα, ωστόσο, τα παραπάνω αποτελούν «σκέψεις» δεδομένου ότι βάσει διαδικασίας, χρειάζεται να προηγηθεί η σχετική ευρωπαϊκή οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα θέτει το γενικότερο πλαίσιο, τις γενικές κατευθύνσεις, να γίνει έπειτα η ενσωμάτωση αυτής στο ελληνικό δίκαιο και στη συνέχεια η ΡΑΕ να προχωρήσει σε μια εμπεριστατωμένη μελέτη, διερευνώντας τα «τεκταινόμενα» της πραγματικής αγοράς και να προκρίνει την βέλτιστη επιλογή βάσει της συγκεκριμένης ανάλυσης της συγκεκριμένης κατάστασης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, βέλτιστη επιλογή εμφανίζεται να υιοθετηθεί παρόμοιο πλαίσιο με εκείνο στον τομέα του ηλεκτρισμού και συγκεκριμένα της αποθήκευσης, όπου δίνεται η δυνατότητα στον Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς, ΑΔΜΗΕ, να αναπτύξει ο ίδιος μονάδες αποθήκευσης σε περιπτώσεις που είτε υπάρχει σχετική απόφαση της ΡΑΕ είτε όταν δεν υπάρχει ενδιαφέρον για ανάπτυξη έργων από ιδιώτες και τα οποία όμως κρίνονται (στη δεδομένη γεωγραφική περιοχή) αναγκαία για την αποτελεσματική, αξιόπιστη και ασφαλή λειτουργία του συστήματος. Όπως έχει γράψει το energypress, το πρόσφατα ψηφισθέν νομοσχέδιο περιλαμβάνει συγκεκριμένη νομοθετική πρόβλεψη για την παραπάνω περίπτωση.

"Οδικός Χάρτης" Υδρογόνου - Οι 3 διαφορετικές φάσεις

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται επίσης η προετοιμασία για τον οδικό χάρτη του Υδρογόνου και ο οποίος διακρίνεται σε 3 βασικές περιόδους:

Αρχική φάση (2022-2027): Βασικά χαρακτηριστικά της περιόδου ως προς την ανάπτυξη της εν λόγω αγοράς είναι η αβεβαιότητα, το υψηλό κόστος, η σπανιότητα των υποδομών, η κρατική ενίσχυση (κυρίως στην κάλυψη των δαπανών κεφαλαίου) και η διευθέτηση των «ατασθαλιών» της αγοράς.

Φάση ανάδειξης της αγοράς (2025-2030): Σε αυτή την περίοδο δεν υπάρχουν εμπόδια θεμελιακού χαρακτήρα, το υψηλό κόστος της τεχνολογίας παραμένει, ελκύονται στον κλάδο ιδιωτικές επενδύσεις, υπάρχει μια ορισμένη προβλεψιμότητα της αγοράς και δίνεται έμφαση στις λύσεις και εφαρμογές οικονομίας κλίμακας (scaleability), το κράτος δρα ως εγγυητής, αναπτύσσονται υποδομές προκειμένου να ισορροπήσουν προσφορά και ζήτηση.

Ανάπτυξη της αγοράς και φάση ωρίμανσης (2027-2035): Κατά την 3η και τελευταία φάση του «οδικού χάρτη» η αγορά αναπτύσσεται μέσω ιδιωτικών πρωτοβουλιών, αποσύρονται σταδιακά οι κρατικές ενισχύσεις και μένουν μονάχα όπου είναι αναγκαίο, προοδευτικά μειώνεται το κόστος, επέρχεται εμπορική ωριμότητα, δημιουργείται και λειτουργεί εθνική και διασυνοριακή αγορά και επιτυγχάνεται ενεργειακή ασφάλεια.

Σημειώνεται ότι η Ελλάδα από το Δεκέμβριο του 2021 έχει ετοιμάσει την Εθνική Στρατηγική της για το Υδρογόνο και προσεχώς (πιθανόν τον Σεπτέμβριο) αναμένεται να ξεκινήσει και η δημόσια διαβούλευση. Στα ευρωπαϊκά έργα IPCEI η χώρα έχει μπει αρκετά δυναμικά με κάποια πολύ αξιόλογα έργα είτε στο χώρο της τεχνολογίας είτε στο χώρο της παραγωγής και της μεταφοράς υδρογόνου.  

Όπως αναφέρει σε σχετικό του άρθρο στο energypress, ο Κωνσταντίνος Παπαλουκάς, Ειδικός σε θέματα ενεργειακής πολιτικής και Συντονιστής της Εθνικής Επιτροπής Υδρογόνου, «Στο δια ταύτα, για την Ελλάδα η αναδυόμενη αγορά του υδρογόνου μπορεί να αναβαθμίσει τη θέση της στην Ευρώπη, μιας και η γεωγραφική θέση της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο και η εγγύτητα στις περιοχές τις Β. Αφρικής έχουν σημαίνοντα ρόλο. Από τον καιρό του φιλόδοξου σχεδίου της Ένωσης για τη Μεσόγειο, όπου προέβλεπαν την παραγωγή ηλεκτρισμού και μεταφορά του με καλώδια υψηλής τάσης, η Ευρώπη γλυκοκοιτάζει και πάλι τον Νότο για την παραγωγή υδρογόνου και μεταφορά του στη Β.Ευρώπη».