«Αυτοσυγκράτηση» για τρίτη εβδομάδα στις τιμές εξισορρόπησης - Διελκυστίνδα για τα όρια - Τι είπαν στη διαβούλευση παραγωγοί και προμηθευτές

Αισθητή μείωση καταγράφουν, για τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα, δηλαδή για την περίοδο 21-27 Δεκεμβρίου, τα στοιχεία που δημοσίευσε κατά την τελευταία ημέρα του έτους ο ΑΔΜΗΕ για τις τιμές στην αγορά εξισορρόπησης, η σωστή λειτουργία της οποίας συνεχίζει να ταλανίζει την ΡΑΕ, το διαχειριστή, τους παραγωγούς και τους προμηθευτές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η τιμή στο balancing market διαμορφώθηκε στα 7,18 ευρώ/ MWh, δηλαδή αισθητά χαμηλότερα από τα επίπεδα των 10,5 ευρώ της προηγούμενης εβδομάδας. Τιμή που διαμορφώνεται μετά το άθροισμα τριών επιμέρους τιμών αντίστοιχων Λογαριασμών Προσαυξήσεων και συγκεκριμένα των 1,34 ευρώ / Mwh (ΛΠ1), των 0,81 ευρώ /MWh ( ΛΠ2) και των 5,03 ευρώ /MWh (ΛΠ3).

Στο μέτωπο της ΡΑΕ, τα παραπάνω ερμηνεύονται ως μια «αυτοσυγκράτηση» των παραγωγών κατά την 8η εβδομάδα λειτουργίας του Target Model, με την Αρχή να θεωρεί ότι ίσως είναι καλό ακόμα και να αφήσει να κυλήσει λίγος ακόμη χρόνος προτού ενεργοποιήσει το «όπλο» της θέσπισης αυστηρών ορίων στις προσφορές.

Δύο πάντως μήνες μετά την πρεμιέρα τους, η ορθή λειτουργία των αγορών του target model παραμένει ακόμη ένας μεγάλος άλυτος γρίφος. Το αναδεικνύει τόσο η διάσταση απόψεων μεταξύ ΡΑΕ-ΑΔΜΗΕ για τις συζητούμενες αλλαγές στη λειτουργία των νέων αγορών, όσο και η διελκυστίνδα μεταξύ παραγωγών και προμηθευτών, όπως φάνηκε και από τα αποτελέσματα της διαβούλευσης όπου συμμετείχαν συνολικά 12 παίκτες και τα οποία δημοσιοποίησε στις 31 Δεκεμβρίου η Αρχή.

Κάποιοι παραγωγοί τάσσονται υπέρ της θέσπισης ορίων, όχι όμως τόσο αυστηρών, όσων αυτών που έχει εισηγηθεί η ΡΑΕ, ενώ ένας, εν προκειμένω η Elpedison, προτείνει να καθιερωθεί ως όριο το μέσο μηνιαίο κόστος εξισορρόπησης. Οσο για τους προμηθευτές, ζητούν να τεθούν ακόμη πιο αυστηρά όρια, βάζοντας και το θέμα της αναδρομικότητας, δηλαδή οι νέες πιο χαμηλές τιμές να εφαρμοστούν για το διάστημα που έχει μεσολαβήσει από την 1η Νοεμβρίου 2020 μέχρι και σήμερα, προκειμένου να καλυφθεί η ζημιά που έχουν υποστεί. Το Energypress παραθέτει συνοπτικά και απολύτως ενδεικτικά κάποιες από τις απόψεις που καταγράφηκαν κατά την διάρκεια της διαβούλευσης.

ΔΕΗ : Τα όποια μέτρα να συνυπολογίζουν τις επιπτώσεις σε όλες τις αγορές

Στην επιστολή της ΔΕΗ, για παράδειγμα, η επιχείρηση σημειώνει ότι η επιβολή πολύ αυστηρών ορίων (και γενικά κανόνων) στην υποβολή προσφορών αντίκειται στις αρχές της ελεύθερης αγοράς, γι’ αυτό και «συνηγορεί υπέρ της λήψης μέτρων μεταβατικού και προσωρινού χαρακτήρα, στο βαθμό που αυτά κριθούν αναγκαία με βάση τα -περιορισμένα, επί του παρόντος- δεδομένα λειτουργίας των νέων αγορών». 

Επισημαίνει ότι η επιβολη τέτοιων μέτρων θα πρέπει να λάβει υπόψη την πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ όλων των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή όλες τις παραμέτρους, γι' αυτό και ζητά να διερευνηθούν οι πιθανές επιπτώσεις στις περιπτώσεις εξαγωγικών ροών που μπορούν να προκύψουν από το διαφορικό των τιμών Αγοράς Επόμενης Ημέρας μεταξύ της Ελληνικής και των λοιπών Ευρωπαϊκών αγορών, αλλά και η δυνατότητα κάλυψης, μέσω των τιμών προσφορών στην Αγορά Εξισορρόπησης, κατ’ ελάχιστον του μεταβλητού κόστους των Μονάδων ηλεκτροπαραγωγής όλων των τεχνολογιών. Ζητά επίσης να διερευνηθεί η διασφάλιση αφενός της ορθολογικής χρήσης ενεργειακών πόρων εξισορρόπησης, όπως η υδροηλεκτρική παραγωγή, ειδικά σε συνθήκες χαμηλής υδραυλικότητας, και αφετέρου η δυνατότητα παροχής υπηρεσιών ειδικού σκοπού από Μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, όπως η τηλεθέρμανση.

ΕΣΑΗ : Κράτος και Αρχές δεν πρέπει να παρεμβαίνουν στις αγορές

Στην δική του επιστολή ο ΕΣΑΗ, αφού επικαλείται το γεγονός ότι ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός αναφέρει ότι δεν τίθενται όρια στις προσφορές και στις τιμές εκκαθάρισης της αγοράς εκτός από τεχνικά όρια, εάν αυτά κρίνονται απαραίτητα για την επίλυση του αλγορίθμου της αγοράς, σημειώνει με νόημα ότι δεν νοείται κρατική παρέμβαση στις τιμές. «Το κράτος και οι ανεξάρτητες αρχές δεν παρεμβαίνουν στην οικονομική λειτουργία των αγορών, αν δεν εμποδίζεται η εύρυθμη λειτουργία τους και ο υγιής ανταγωνισμός», αναφέρει μεταξύ άλλων ο σύνδεσμος, προσθέτοντας ότι οι τιμές διαμορφώνονται με βάση τη ζήτηση και την προσφορά, καθώς επίσης ότι οι κανόνες της αγοράς ενθαρρύνουν την ελεύθερη διαμόρφωση των τιμών και αποφεύγουν ενέργειες που εμποδίζουν τα παραπάνω.

Επισημαίνει μάλιστα ότι η συμπεριφορά των συμμετεχόντων ως προς την υποβολή προσφορών ειδικώς στην αγορά επόμενης ημέρας (DAM), έχει άμεση επίπτωση στη διαθεσιμότητα πόρων και στα αποτελέσματα της αγοράς εξισορρόπησης. «Εάν δηλαδή διαπιστώνεται, ότι διαμορφώνονται χαμηλά επίπεδα τιμών στην αγορά επόμενης ημέρας από τις προσφορές της δεσπόζουσας επιχείρησης, οι οποίες μάλιστα ίσως δεν σχετίζονται πάντα με το πραγματικό κόστος του αγαθού, τότε είναι βέβαιο ότι θα υπάρχει στενότητα διαθέσιμης ευέλικτης ισχύος στην αγορά εξισορρόπησης. Εάν μάλιστα οι γενικότερες συνθήκες - αυξημένο φορτίο, συντήρηση μονάδων, μειωμένοι υδατικοί πόροι και υψηλές τιμές στις γειτονικές χώρες- συντελούν σε μείωση πόρων, τότε είναι βέβαιο, ότι θα παρουσιάζεται σπανιότητα αγαθού στην αγορά εξισορρόπησης», σημειώνει χαρακτηριστικά ο ΕΣΑΗ.

ΗΡΩΝ : Τα όρια που προτείνει η ΡΑΕ μπορεί να προκαλέσουν δυσλειτουργίες

Υπερ της λήψης μεταβατικών μέτρων διάρκειας 3 μηνών για τον εξορθολογισμό του κόστους ενέργειας τάσσεται ο ΗΡΩΝ. Στα προτεινόμενα από την ΡΑΕ τεχνικά όρια στις τιμές υποβολής προσφορών και τις τιμές εκκαθάρισης για την Ισχύ και Ενέργεια Εξισορρόπησης, ο ΗΡΩΝΑΣ τονίζει ότι αυτά είναι ιδιαίτερα χαμηλά και θα μπορούσαν να δημιουργήσουν δυσλειτουργίες στις αγορές που προηγούνται εκείνης της εξισορρόπησης. Κατά συνέπεια, σημειώνει, τα όρια τιμών για την Ενέργεια Εξισορρόπησης δεν πρέπει να είναι μικρότερα από εκείνα για την Αγορά Επόμενης Ημέρας και την Ενδοημερήσια Αγορά. Στην επιστολή του αναδεικνύει και την σημασία αλλαγής του σημερινού μοντέλου μέσω της συνεχούς διείσδυσης των ΑΠΕ και άρα της ταυτόχρονης ένταξης ευέλικτων πηγών ενέργειας (αντλησιοταμίευση, μονάδες αποθήκευσης, θερμικές μονάδες χαμηλών εκπομπών CO2), η οποία είναι μείζονος σημασίας για την σωστή λειτουργία των νέων αγορών. «Το προηγούμενο μοντέλο αγοράς δεν μπορούσε να στηρίξει τις επενδύσεις εντάσεως κεφαλαίου στην αγορά, αφού εκμηδένιζε το έσοδο των μονάδων παραγωγής από τις υπηρεσίες εξισορρόπησης που αυτές προσέφεραν στο σύστημα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Elpedison : Να θεσπιστεί μέσο μηνιαίο κόστος εξισορρόπησης

Τα υπό συζήτηση όρια θα δημιουργήσουν μια εξαιρετικά στρεβλή κατάσταση που δεν θα παρέχει επαρκή κίνητρα για ορθολογική διαχείριση φορτίου, προβλέψεων ΑΠΕ, ορθολογική διαχείριση θερμικών μονάδων αλλά και χρήσης πολύτιμων εθνικών πόρων, τονίζει στην δική της επιστολή η Elpedison, υπενθυμίζοντας ότι στόχος της ΕΕ είναι να αποκαλύπτεται κάθε στιγμή η πραγματική αξία του αγαθού της ηλεκτρικής ενέργειας. Αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι το τελευταίο διάστημα η αγορά εξισορρόπησης παρουσίασε δυσλειτουργίες εκθέτοντας τους εκπροσώπους φορτίων σε κινδύνους διακύμανσης των τιμών, προτείνει να μπει όριο στο μέσο μηνιαίο κόστος εξισορρόπησης.  «Πρόταση μας είναι η Αρχή για κάθε έναν από τους μήνες Ιανουάριο, Φεβρουάριο και Μάρτιο του 2021, να θέσει μέγιστη μέση μηνιαία τιμή αποζημίωσης ενέργειας εξισορρόπησης σε ευρώ/MWh για τις οντότητες Ενέργειας Εξισορρόπησης στο διπλάσιο ή τριπλάσιο του αντίστοιχου μέσου όρου της τιμής εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας, με βάση το οποίο θα αμείβονται τελικά οι σχετικοί πάροχοι στο τέλος του αντίστοιχου διαστήματος 28 ημερών, ανεξαρτήτως των τιμών προσφοράς και των αντίστοιχων οριακών τιμών οι οποίες θα συνεχίσουν να υπολογίζονται ώστε η αγορά εξισορρόπησης να συνεχίσει να λειτουργεί απρόσκοπτα», σημειώνει η Elpedison στη δική της επιστολή.

ΕΒΙΚΕΝ : Επιβολή ορίων για 6 μήνες αντί για 3 

Κατά την ΕΒΙΚΕΝ, τα μέτρα της ΡΑΕ είναι προς την σωστή κατεύθυνση, ωστόσο για να επιλυθούν τα προβλήματα της αγοράς δεν επαρκεί διάστημα 3 μηνών, παρά χρειάζεται αυτά να ισχύσουν για τουλάχιστον 6 μήνες, με αναδρομική εφαρμογή από την 01/11/2020. Στην επιστολή της επισημαίνει ότι με δεδομένο πως υπάρχει σημαντική συμφόρηση στην Πελοπόννησο, οι παίκτες που συμμετέχουν στην αγορά εξισορρόπησης θα διαμορφώσουν κατάλληλα τη στρατηγική προσφορών τους συνδυαστικά στην αγορά επόμενης ημέρας και στην αγορά εξισορρόπησης, ώστε να αποκομίσουν απροσδόκητα κέρδη (windfall profits) κατά κύριο λόγο μέσα από την αγορά εξισορρόπησης. Επισημαίνει μάλιστα ότι «για το διάστημα από 1/11 έως και 6/12, ο ΑΔΜΗΕ έχει δώσει εντολές ανακατανομής (redispatching) συνολικού ύψους 802 GWh, ενώ οι πραγματικές ανάγκες ήταν 104,1 GWh για ανοδική ενέργεια εξισορρόπησης και 120,1 GWh για καθοδική, (η απόδοση του αλγόριθμου είναι 27,9%), με αποτέλεσμα να έχουν δαπανηθεί στην αγορά ανοδικής ενέργειας εξισορρόπησης 100 εκατ. ευρώ για 393,2 GWh και στην καθοδική επιπλέον 20 εκατ. ευρώ για μείωση παραγωγής 409,3 GWh».

Zenith, Watt+Volt, Φυσικό Αέριο: Συγκεκριμένα όρια και αναδρομικότητα 

Θετική χαρακτηρίζουν με κοινή επιστολή τους η Zenith, η Φυσικό Αέριο και η Watt+Volt την πρωτοβουλία ΡΑΕ για θέσπιση ορίων στην υποβολή προσφορών για ανοδική και καθοδική Ενέργεια και Ισχύ Εξισορρόπησης, προτείνοντας συγκεκριμένες τιμές, για τις οποίες ζητά να ισχύσουν αναδρομικά από την 1η Νοεμβρίου 2020, δηλαδή από την έναρξη λειτουργίας της Αγοράς Εξισορρόπησης. Συγκεκριμένα προτείνει ως άνω όριο ενέργειας στην εξισορρόπηση τα 90 ευρώ/MWh και ως κάτω όριο τα 25 ευρω/ MWh. Όσον αφορά το άνω όριο ισχύος στην εξισορρόπηση προτείνει τα 50 ευρώ/MWh, λέγοντας ότι οποιαδήποτε τιμή πάνω από αυτό θα θεωρείται καταχρηστική. Εισηγείται επίσης κατά το μεταβατικό στάδιο να συνεφαρμοστεί και ανώτατο λογιστικό όριο αποζημίωσης των ΠΥΕ για την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών (ανοδικής/καθοδικής ενέργειας και ισχύος εξισορρόπησης) ύψους 3,5 ευρώ/MWh. Και επισημαίνει ότι η τιμή αυτή, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι εξαιρείται από τους υπολογισμούς το κόστος του ΛΠ-1 (απώλειες Συστήματος) το οποίο ανέρχεται σε περίπου 1,4 ευρώ /MWh, καταλήγει σε συνολικό κόστος της τάξης των 5 ευρώ /MWh, αποτελώντας ένα από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.

NRG: Αποζημίωση θερμικών παραγωγών μέσω Μόνιμου Μηχανισμού Αποζημίωσης Ισχύος

Την υιοθέτηση ενός μόνιμου μηχανισμού αποζημίωσης ισχύος προκρίνει ως βέλτιστη λύση η NRG, όπως αποτυπώνεται στη σχετική επιστολή που έστειλε στα πλαίσια της διαβούλευσης της ΡΑΕ. Ειδικότερα, ο μηχανισμός θα αναλάβει να αποζημιώνει τους θερμικούς παραγωγούς για τις κεφαλαιουχικές επενδύσεις οι οποίες δεν δύναται να αποζημιωθούν από τις αγορές και ο οποίος θα έχει συγκεκριμένο, σταθερό και μετρήσιμο κόστος. Σε ότι αφορά τα μέτρα για την θέσπιση ορίων, η NRG εκτιμά ότι κινούνται σε εύλογα επίπεδα, δεδομένης της πρόθεσης περιορισμού των φαινομένων τα οποία εκδηλώθηκαν τις προηγούμενες 7 εβδομάδες και τα οποία είχαν ως συνέπεια την διαμόρφωση του συνολικού κόστους λειτουργίας της αγοράς εξισορρόπησης σε επίπεδα πλέον των 140 εκατ. ευρώ. Επιπρόσθετα, η εταιρεία προμήθειας αναγνωρίζει τόσο συστημικούς όσο και συμπεριφορικούς λόγους που προκάλεσαν τέτοιες εξελίξεις στην αγορά εξισορρόπησης και θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στο σχεδιασμό της ΡΑΕ, με τελικό στόχο τα όποια μέτρα να οδηγήσουν μελλοντικά στην διαμόρφωση ορθών σημάτων τιμών σε όλες τις χρονικές διαστάσεις της χονδρεμπορικής αγοράς (forward, day-ahead, intra-day, balancing).

Volterra : Αναδρομικότητα και ερωτήματα προς ΑΔΜΗΕ, ΡΑΕ

Αναδρομικότητα στην θέσπιση ορίων από την 1η Νοεμβρίου μέχρι και σήμερα, ζητά και η Volterra, διευκρινίζοντας ότι δεν παραιτείται από οποιοδήποτε δικαίωμα και αίτημα λήψης προσωρινών μέτρων. Επισημαίνει ότι η αρχική απόφαση του ΑΔΜΗΕ δεν έλαβε καθόλου υπόψη το επίπεδο του ανταγωνισμού στην Αγορά Εξισορρόπησης κατά τον ορισμό των ορίων τιμών (έτσι πρότεινε εξαιρετικά υψηλό όριο για την ανοδική Ενέργεια Εξισορρόπησης και εξαιρετικά χαμηλό όριο για την καθοδική, ενώ θέτει μια σειρά από ερωτήματα, όπως : «Σε ποια αγορά της υφηλίου, μπορούν οι συμμετέχοντες να υποβάλουν πάνω από ένα βήμα στην καθοδική Ενέργεια Εξισορρόπησης από το τεχνικό ελάχιστο έως το μηδέν ; Προφανώς το ίδιο ερώτημα ισχύει και για την ανοδική Ενέργεια Εξισορρόπησης από το μηδέν στο τεχνικό ελάχιστο. Ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για αυτό το τεράστιο ρυθμιστικό σφάλμα ; Από την στιγμή που είδε αυτή την καθημερινή στρατηγική προσφορών στην Αγορά Εξισορρόπησης ο ΑΔΜΗΕ, όφειλε ή όχι να αλλάξει άμεσα στον Κανονισμό Αγοράς Εξισορρόπησης και να ειδοποιήσει σχετικά την ΡΑΕ ώστε να προχωρήσει στην υποβολή διοικητικών ποινών για χειραγώγηση της αγοράς; ».

Οι τρεις αλλαγές που εξετάζει η ΡΑΕ - Τι απαντά ο ΑΔΜΗΕ

Διάσταση ωστόσο απόψεων σχετικά με την επόμενη ημέρα της αγοράς και την επίλυση του γρίφου, πέραν του διπόλου παραγωγών-προμηθευτών, φαίνεται ότι υπάρχει και σε επίπεδο ΡΑΕ-ΑΔΜΗΕ. Στον απόηχο των πληροφοριών του Energypress, ότι η ΡΑΕ εξετάζει σειρά αλλαγών στο Target Model, μεταξύ των οποίων να αναλαμβάνει ο ΑΔΜΗΕ μέρος του κόστους εξισορρόπησης όταν οι προβλέψεις του έχουν μεγάλες αποκλίσεις, πηγές του διαχειριστή, θεωρούν ότι οποιαδήποτε εμπλοκή του στην αγορά εξισορρόπησης, εγκυμονεί κινδύνους για την ασφάλεια του συστήματος.

Σύμφωνα με κύκλους του ΑΔΜΗΕ, η αποκλιμάκωση των τιμών στην αγορά εξισορρόπησης το τελευταίο διάστημα φανερώνει ότι δεν φταίνε ούτε ο υπολογισμός των εφεδρειών ούτε οι αλγόριθμοι εξισορρόπησης για τις αρχικές έντονες διακυμάνσεις, παρά εκείνο που απαιτείται είναι η αυστηρή εποπτεία. Και σημειώνουν ότι ο υπολογισμός των εφεδρειών πραγματοποιείται με ενιαίο, υποχρεωτικό τρόπο από τους Διαχειριστές του ENTSO-E, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό SOGL.

Στον αντίποδα, η ΡΑΕ φαίνεται να εντοπίζει ως μια από τις αιτίες για την σημερινή κατάσταση τον όγκο των απαιτούμενων εφεδρειών ο οποίος σχετίζεται απολύτως με τις προβλέψεις που κάνει ο ΑΔΜΗΕ για τις ανοδικές και καθοδικές ανάγκες του συστήματος. Ανάγκες οι οποίες, και στις δύο περιπτώσεις (ανοδικές και καθοδικές), οδηγούν σε αποζημιώσεις των παραγωγών που καλούνται να βάλουν ή βγάλουν ενέργεια από το σύστημα.

Στην λογική αυτή, η ΡΑΕ φέρεται να προωθεί αλλαγή του υφιστάμενου καθεστώτος. Το νέο μοντέλο που συζητά η Αρχή θα παρέχει κίνητρο - και αντίστοιχα, αντικίνητρο- στον ΑΔΜΗΕ ώστε να κάνει όσο το δυνατόν ακριβέστερες προβλέψεις που δεν θα οδηγούν σε μεγάλες αποκλίσεις. Σε αυτή την κατεύθυνση εξετάζεται να κάποιο όριο αποδεκτών αποκλίσεων, ώστε όταν κατά την διάρκεια της ημέρας, αυτές το υπερβαίνουν, τότε, το επιπλέον κόστος δεν θα το πληρώνουν οι χρήστες (προμηθευτές) αλλά θα επιβαρύνει τον ίδιο τον ΑΔΜΗΕ, κατι με το οποίο ο τελευταίος δεν φαίνεται να συμφωνεί.

Δύο ακόμη προς εξέταση αλλαγές, αφορούν τις ειδικές χρεώσεις αποκλίσεων για το σύστημα της Πελοποννήσου, μέχρι να τεθεί σε λειτουργία η γραμμή μεταφοράς των 400 KV, καθώς και τον αλγόριθμο του ΑΔΜΗΕ στα σημεία όπου έχουν διαπιστωθεί επιμέρους αστοχίες, κυρίως σχετικά με τα υποχρεωτικά τεχνικά ελάχιστα των θερμικών μονάδων.