Το σήριαλ του ΥΗΕ Μεσοχώρας και πάλι…

Πρόσφατα πληροφορηθήκαμε στο τύπο σχετικά με το φράγμα της Μεσοχώρας ότι το ΣτΕ ακύρωσε την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων κάνοντας δεκτή την αίτηση των κατακλυζομένων. 

Συγκεκριμένα το Ε’ Τμήμα του ΣτΕ με την απόφαση 2230/2020 κάνει δεκτή την αίτηση ακύρωσης του Συνδέσμου Ιδιωτών Κατακλυζομένου Οικισμού Μεσοχώρας κατά της ΑΕΠΟ του έργου, κρίνοντας ότι

• Το έργο δεν έρχεται σε αντίθεση με τις κατευθύνσεις του Εθνικού & Περιφερειακού Σχεδιασμού
• Οι Υδρομορφολογικές αλλοιώσεις που θα επέλθουν στα ποτάμια Υδατικά Συστήματα των ποταμών Αχελώου και Πηνειού έχουν αξιολογηθεί στο Σχέδιο Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Ελλάδας και Θεσσαλίας με την εξέταση του έργου βάσει του άρθρ. 4 παρ. 7 της Οδηγίας 2000/60. Η ως άνω εξέταση τεκμηρίωσε την περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική σκοπιμότητα του έργου και αιτιολόγησε ως υπαγορευμένη από υπέρτερο δημόσιο συμφέρον την αναγκαιότητα εξαίρεσης από την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Οδηγίας 2000/60.
• Το ΥΗΕ Μεσοχώρας είναι συμβατό με το Ν. 3199/2032 (νόμος περί διαχείρισης υδάτων) σχετικά με την άδεια χρήσης ύδατος, με το Σχέδιο Διαχείρισης Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Ελλάδας στο οποίο έχει κριθεί ως έργο πρώτης προτεραιότητας. Στο ΜΠΕ αναφέρεται ότι το έργο είναι ανεξάρτητο και αυτόνομο.
• Όμως, στην Αναθεώρηση των ΣΔΛΑΠ το Δεκέμβριο 2017, δηλαδή μετά την έκδοση της ΑΕΠΟ δεν προβλέπονταν πλέον τα έργα μεταφοράς ύδατος από τη μία Λεκάνη Απορροής (Ηπείρου) στην άλλη (Θεσσαλίας). Επίσης, τον Οκτώβριο 2019 έγινε αναθεώρηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Σχεδίου Θεσσαλίας και καταργήθηκε η προηγούμενη απόφαση έγκρισή του 2003. Στο νέο χωροταξικό δεν γίνεται καμία μνεία για μεταφορά ύδατος στη λεκάνη του Πηνειού από τη λεκάνη του Αχελώου.

Επομένως, και επειδή

• Δεν εχώρησε επανεξέταση της ΑΕΠΟ και συμβατότητά της με τις αναθεωρήσεις ΣΔΛΑΠ και
• με αναθεωρημένο χωροταξικό

Η ΑΕΠΟ απώλεσε το νόμιμο έρεισμά της.

Ενόψει αυτών, γίνεται δεκτή η αίτηση ακύρωσης και η απόφαση ακυρώνεται.  »

Ενώ λοιπόν θεωρούσαμε ότι το θέμα Μεσοχώρα είχε τελειώσει και ότι σύντομα θα ολοκληρωνόταν το έργο από την ΔΕΗ, οι γνωστοί «πολέμιοι» του έργου κατόρθωσαν και πάλι να ‘πείσουν‘ το ΣτΕ και να παραπεμφθεί έτσι το θέμα στις καλένδες και πάλι. Και το παράδοξο είναι ότι ενώ στα τρία πρώτα bullets (παραγράφους) της παραπάνω απόφασης τεκμηριώνεται θετικά η ‘νομική’ και τεχνική υπόσταση του έργου, στην επόμενη παράγραφο υπάρχει ένα ‘όμως’ που τα ανατρέπει όλα… Και ακόμη ποιο παράξενο είναι ότι συνδέεται και πάλι το έργο με την λεγόμενη ‘Εκτροπή’ του Αχελώου στην Θεσσαλία, ενώ εδώ και χρόνια το θέμα αυτό έχει ξεκαθαριστεί και με απόφαση του ΣτΕ…

Το Έργο είναι αμιγώς Ενεργειακό, Ανεξάρτητο της όποιας ‘Εκτροπής’

Είναι  επομένως προφανές ότι οι γνωστοί και για τους δικούς τους λόγους παθιασμένοι ‘εχθροί’ και αντίπαλοι του έργου, εκμεταλλευόμενοι μάλλον κάποια ‘ολιγωρία’ της Δημόσιας Διοίκησης ως προς την ένταξη και πάλιν, κατά πλεονασμόν των προβλεπομένων, του υπόψη σχεδόν έτοιμου έργου στα ανανεωμένα Διαχειριστικά Σχέδια της Λεκάνης του Αχελώου, αλλά και την αρνητική εικόνα που δημιουργεί στο ΣτΕ ακόμη και η φράση ‘Εκτροπή Αχελώου’, απέσπασαν αυτήν την αναπάντεχη απόφαση από το ΣτΕ.

Απόσπασμα από σχετικό δημοσίευμά μας τον Μάρτιο του 2014 παρέχει επαρκή στοιχεία σε ότι αφορά  στα πραγματικά δεδομένα του  Έργου που το χαρακτηρίζουν  αμιγώς ενεργειακό.

 «…Το ΥΗΕ Μεσοχώρας της ΔΕΗ βρίσκεται στον άνω ρου του ποταμού Αχελώου και αποτελεί την πρώτη βαθμίδα ενεργειακής αξιοποίησής του. Το έργο με ισχύ 161.6 MW (με δύο μεγάλες μονάδες των 80 MW η κάθε μία  και μία μικρή μονάδα των 1.6 ΜW) και εκτιμούμενη συνολική ετήσια παραγωγή ενέργειας 384 GWh, άρχισε να κατασκευάζεται το 1986. Αν και η κατασκευή του έργου, μετά από πολλές καθυστερήσεις, περατώθηκε ουσιαστικά τον Απρίλιο του 2001 και έχουν επενδυθεί σ’ αυτό μέχρι σήμερα πάνω από 400 εκατ. ευρώ, σε σημερινές τιμές, το έργο δεν έχει τεθεί ακόμη σε λειτουργία. Η ετήσια απώλεια από τη μη παραγωγή της ενέργειας ξεπερνά τα 23 εκατ. ευρώ, ενώ άλλα τουλάχιστον 22 εκατ. ευρώ είναι το ετήσιο κόστος για την εξυπηρέτηση των ανενεργών κεφαλαίων που έχουν ήδη επενδυθεί και δεσμευτεί στο έργο.

Και γιατί αυτή η κατάσταση μέχρι σήμερα; Γιατί το έργο έχει εμπλακεί, στο γενικότερο πρόβλημα των έργων εκτροπής του Αχελώου στη Θεσσαλία και τις γνωστές περιπέτειες με τους περιβαλλοντικούς όρους. Δεν έχει γίνει όμως κατανοητό ότι μετά τον αρχικό, προ ετών, περιορισμό της προβλεπόμενης ετήσιας εκτροπής προς Θεσσαλία από τα 1200 στα 600 hm3 νερού και σήμερα  στα 250 hm3 νερού, σύμφωνα με τα Διαχειριστικά Σχέδια,  η σύνδεση και λειτουργική σχέση του ΥΗΕ Μεσοχώρας με τα έργα της εκτροπής είναι ανύπαρκτη, η μόνη του κακοδαιμονία είναι ότι κατασκευάστηκε επί του Αχελώου...»

Επιπρόσθετα παραθέτουμε παρακάτω απόσπασμα από πολύ πρόσφατο σχετικό δημοσίευμά μας (30 Οκτωβρίου 2020),. που αναφέρεται στα ημιτελή Υδροηλεκτρικά Έργα Μεσοχώρας και Συκιάς στον Αχελώο και για τους μεγάλους κινδύνους ασφαλείας που δημιουργεί η μη ολοκλήρωσή τους.

«…Το έργο της Μεσοχώρας της ΔΕΗ στον Αχελώο είναι σχεδόν έτοιμο από το 2001, δεν σχετίζεται με την μεταφορά νερού από τον Αχελώο στην Θεσσαλία,..., λειτουργεί συνεχώς τα 30 τελευταία χρόνια η σήραγγα εκτροπής του έργου για την κατασκευή του φράγματος και έχει σημαντικές φθορές. Υπάρχει λοιπόν κίνδυνος, σε περίπτωση μεγάλης πλημμύρας, φραξήματος από κατάρρευση της σήραγγας αυτής, με συνεπακόλουθο μεγάλες ζημιές στο ίδιο το χωριό της Μεσοχώρας, από ανεξέλεγκτο γέμισμα και απότομο στην συνέχεια άδειασμα του ταμιευτήρα του έργου, όπως επισήμαναν πριν από μερικά χρόνια Έλληνες και Αλλοδαποί Σύμβουλοι, σε ειδική για το θέμα έκθεσή τους προς την ΔΕΗ).

Το ημιτελές έργο της Συκιάς στον Αχελώο, που κόστισε μέχρι τώρα περί τα 300 εκ ευρώ και σχετιζόταν μέχρι πρότινος με την μεταφορά νερού από τον Αχελώο στην Θεσσαλία, στο οποίο έχει κατασκευαστεί το πρόφραγμα (σχεδιασμένο να αντέχει πλημμύρες 50ετίας) και έχει σταματήσει η κατασκευή του φράγματος εδώ και 10 χρόνια. Σε περίπτωση μεγάλων πλημμυρών, όπως αυτών του Σεπτεμβρίου στην Θεσσαλία, κινδυνεύει να υπερπηδηθεί και να καταστραφεί το πρόφραγμα, με ανυπολόγιστες ζημιές στα κατάντη ιδιωτικά και δημόσια έργα (κατάντη της Συκιάς υπάρχουν, ένα μεγάλο πρανές κατολίσθησης, η ιστορική γέφυρα Αυλακίου, το ιδιωτικό μικρό ΥΗΕ Δαφνοζωνάρας... κλπ)…»

Εν κατακλείδι λοιπόν οι απλοί πολίτες αυτής της Χώρας, οι οποίοι χάνουν εδώ και 20 περίπου χρόνια πάνω από 30 εκατ. ευρώ το χρόνο, από την μη λειτουργία του Υδροηλεκτρικού Έργου της Μεσοχώρας και το οποίο, όπως και το κατάντη ημιτελές φράγμα της Συκιάς, κινδυνεύουν αν δεν ολοκληρωθούν να καταστραφούν σε περίπτωση μεγάλης πλημμύρας, έχουν κάθε δικαίωμα να:

ΑΠΑΙΤΟΥΝ όπως...

η Δημόσια Διοίκηση και οι Υπηρεσίες της ΔΕΗ, προβούν άμεσα σε όλες τις απαιτούμενες νομικές ενέργειες, για να βρεθεί ο τρόπος να τροποποιηθεί-ακυρωθεί το συντομώτερο δυνατό η πρόσφατη αρνητική απόφαση του ΣτΕ για το ΥΗΕ Μεσοχώρας.

*Ο Δρ. Ιωάννης Π. Στεφανάκος είναι τ. Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ 

(Dipl. NTUA, DIC, MSc, MBA, PhD) Civil/Hydraulic Engineer