Βαγγέλης Μανδραβέλης: Το κρίσιμο στοίχημα των αποκρατικοποιήσεων

Η επανεκκίνηση του προγράμματος των αποκρατικοποιήσεων, έπειτα από πολύμηνη περίοδο καθυστερήσεων, είναι βασικό ζητούμενο της νέας κυβέρνησης. Η τελευταία, υποσχέθηκε επισήμως -μέσω της επιστολής του πρωθυπουργού κ. Α. Σαμαρά προς τους Ευρωπαίους ηγέτες- την επιτάχυνση των αποκρατικοποιήσεων. Επιδιώκεται έτσι να μετριαστούν οι αλγεινές εντυπώσεις που σχηματίστηκαν στην τρόικα από τις θεαματικές καθυστερήσεις που έχουν σημειωθεί έως τώρα. Σχεδόν 12 μήνες μετά την υπογραφή του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος, ο στόχος των αποκρατικοποιήσεων μέχρι τέλους του έτους, υποβαθμίστηκε από τα 14 δισ. ευρώ (Ιούλιος 2011), σε 5 δισ. ευρώ (περασμένος Φεβρουάριος), ενώ πλέον, είναι ζήτημα αν οι αποκρατικοποιήσεις φέρουν μέχρι τον ερχόμενο Δεκέμβριο 3 δισ. ευρώ. Μέχρι σήμερα έχουν συγκεντρωθεί 1,8 δισ. ευρώ, ενώ οι μόνες προχωρημένες αποκρατικοποιήσεις που μπορούν να φέρουν έσοδα μέχρι το τέλος του έτους είναι εκείνη των Κρατικών Λαχείων και η αξιοποίηση του πρώην ραδιοτηλεοπτικού κέντρου των Ολυμπιακών Αγώνων, IBC (νυν GoldeMall). Oι καθυστερήσεις αποδίδονται σε πολλαπλούς παράγοντες. Κυρίως η αβεβαιότητα -αρχικά οικονομική και στη συνέχεια πολιτική- ήταν οι λόγοι που ανέστειλαν την υλοποίηση του προγράμματος. Καθοριστική προς τη κατεύθυνση αυτή ήταν η απόφαση της 15ης Μαΐου 2012, του διοικητικού συμβουλίου του Ταμείου Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) να απέχει «από τη λήψη αποφάσεων οι οποίες είναι δεσμευτικές για το μέλλον».

Ωστόσο δεν ήταν μόνον η βαριά σκιά της εξόδου της χώρας από την Ευρωζώνη, που επηρέασε την πορεία του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων. Η απουσία οποιασδήποτε προετοιμασίας ήταν εμφανής σε όλες τις διαδικασίες αξιοποίησης περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου. Ενδεικτικό της ελλιπούς προετοιμασίας είναι ότι πρώτα ξεκίνησε η διαδικασία ανεύρεσης επενδυτών για την αξιοποίηση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού, και στη συνέχεια ψηφίστηκε ο νόμος που καθόριζε τους συντελεστές δόμησης, κάλυψης κ.λπ. στην περιοχή. Επίσης σήμερα εκκρεμούν πάνω από 70 διοικητικές ή /και κανονιστικές πράξεις, προκειμένου να προωθηθούν οι αποκρατικοποιήσεις για τις οποίες υπήρξε προπαρασκευή τους. Τέλος, στις καθυστερήσεις συνέτειναν και οι αντιδράσεις των συντεχνιών που απαιτούν τα πάντα υπό δημόσιο έλεγχο. Οι αντιδράσεις αυτές κορυφώθηκαν πριν λίγες ημέρες, με το πρόσφατο κύμα προσφυγών στο ΣτΕ από ομοσπονδίες εργαζομένων (ΔΕΗ, ΥΠΑ, ΟΛΠ κ.ά.) και δημαρχιακά συμβούλια. Βασικός στόχος των προσφυγών, είναι να πληγεί ο θεσμός του ΤΑΙΠΕΔ και κυρίως η πορεία του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων.

Το χειρότερο όμως είναι ότι, οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν έως τώρα, παρά την πρόθεση της κυβέρνησης για επιτάχυνση των αποκρατικοποιήσεων, δεν αποκλείεται να διευρυνθούν. Το κείμενο της συμφωνίας των τριών αρχηγών των κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση, περιλαμβάνει σημαντικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τη δεύτερη δανειακή σύμβαση της χώρας. Στην τελευταία γίνεται λόγος για πώληση στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι τρεις αρχηγοί, Σαμαράς, Βενιζέλος, Κουβέλης, συμφωνούν στη διατήρηση των δικτύων κάτω από δημόσιο έλεγχο.

Μια τέτοια προσέγγιση, αφενός μεν ακυρώνει την πώληση περιουσιακών στοιχείων που ήδη έχουν δρομολογηθεί (π.χ. ΔΕΣΦΑ), αφετέρου δε δημιουργεί νομικές επιπλοκές σε άλλες ιδιωτικοποιήσεις. Για παράδειγμα πώς μπορεί να διαχωριστεί η ΕΥΔΑΠ από τα δίκτυά της, όντας ιδιωτικοποιημένη κατά 39%; Οι κάτοχοι του 39% επί του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας, αγοράζοντας το 2000 μετοχές της ΕΥΔΑΠ αποκτούσαν ταυτόχρονα και δικαιώματα επί των 2,2 εκατ. συνδέσεων ύδρευσης και στα 6.000 χλμ. αποχετευτικών αγωγών που συντηρεί σήμερα η επιχείρηση.

Το πιο σημαντικό απ’ όλα είναι ότι η κυβέρνηση δείχνει να λειτουργεί χωρίς τον... ξενοδόχο. Οι θέσεις και οι απόψεις που ακούγονται σχετικά με το θέμα των αποκρατικοποιήσεων, ειδικά τις τελευταίες ημέρες, δεν έχουν συζητηθεί ακόμη με τους δανειστές. Η ελληνική πλευρά μεταβάλλει το πρόγραμμα και τις στοχεύσεις του με δική της πρωτοβουλία, τη στιγμή που το δεύτερο Μνημόνιο -στο οποίο κομβικό ρόλο έχουν οι αποκρατικοποιήσεις- έχει συνομολογηθεί με τους δανειστές της χώρας.

(Καθημερινή, 1/7/2012)