Τι έγειρε την πλάστιγγα υπέρ του TAP - όλο το παρασκήνιο

Τρεiς παράγοντες, και συγκεκριμένα η απόφαση της Ρωσίας να ρίξει το βάρος της στο βόρειο σκέλος του South Stream, η εμπλοκή της Socar στο διαγωνισμό του ΔΕΣΦΑ, και το… «φιάσκο» της ΔΕΠΑ, έπαιξαν το ρόλο τους προκειμένου να γείρει η πλάστιγγα υπέρ του TAP.

Μετά και τις χθεσινές εξελίξεις και ειδικότερα την δημόσια παραδοχή της αυστριακής εταιρείας OMV βασικό μέτοχο του Nabucco ότι «χάσαμε», είναι απόλυτα σαφές ότι από το κάδρο απουσιάζουν μόνο οι επίσημες ανακοινώσεις της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ (θα γίνουν αύριο στις 9 το πρωί).

Λιγότερο σαφές είναι το πώς φτάσαμε στην επιλογή του TAP. Πριν από κάμποσους μήνες ελάχιστοι θα στοιχημάτιζαν ότι το χρίσμα των Αζέρων θα πάρει τελικά ο αγωγός TAP και όχι ο Nabucco. Τι άλλαξε και ανατράπηκαν τα δεδομένα;

Εκτός του ΔΕΣΦΑ και της πολυσυζητημένης πώλησής του στην αζέρικη Socar (μέτοχο της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ), δύο άλλοι παράγοντες θεωρείται ότι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο να γύρει η πλάστιγγα υπέρ του TAP. Και οι δύο έχουν Ρωσικό «χρώμα».

Ο πρώτος σχετίζεται με την απόφαση της Μόσχας το Νοέμβριο του 2012 να «παγώσει» το Νότιο σκέλος του πολυδιαφημισμένου South Stream, που αφορούσε στη σύνδεση Βουλγαρίας-Ελλάδας-Ιταλίας. Τότε, οι Ρώσοι αποφάσισαν να ρίξουν όλο τους το βάρος στο Βόρειο σκέλος του αγωγού.

Σταδιακά λοιπόν, και ενόψει της κατασκευής από τους Ρώσους του South Stream, άρχισε να γίνεται σαφές διεθνώς ότι ο Nabucco χάνει μερίδιο της ανταγωνιστικότητάς του. Εξάλλου η διαδρομή των δύο αγωγών ήταν σχεδόν παρόμοια: Ο μικρότερος Nabucco (κόστους 8 δισ. δολαρίων) θα διέσχιζε τις Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία και Αυστρία, ενώ ο μεγαλύτερος South Stream (κόστους 39 δισ. δολαρίων) θα περνούσε από Βουλγαρία, Σερβία, Ουγγαρία, και Αυστρία.

«Άραγε θα είναι ο Nabucco όχι μόνο απαραίτητος αλλά και ικανός να επιβιώσει μετά την κατασκευή του South Stream;», διερωτώνταν το Μάιο στο πρακτορείο Reuters o Α. Νίφ, αναλυτής ενέργειας στην HIS. Διότι ο South Stream είχε από πίσω του τη Μόσχα, ενώ ο Nabucco εξακολουθούσε να απολαμβάνει τη στήριξη της Ουάσινγκτον και των Βρυξελλών, αλλά όλο και πιο χλιαρά.

Εκεί όπου φάνηκε ξεκάθαρα η αλλαγή στάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν όταν τον Μάιο ο Επίτροπος Ενέργειας Γκύντερ Ετινγκερ δήλωσε για πρώτη φορά ότι η Κομισιόν θα κρατήσει ουδέτερη στάση στο θέμα TAP ή Nabucco. Επρόκειτο για μια εκ βάθρων αλλαγή στη στάση της ΕΕ. Κάποιοι μάλιστα μίλησαν για ένα είδος «ενεργειακής συμφωνίας» μεταξύ Βρυξελλών- Μόσχας, υπό την εξής λογική: «Αφήστε μας να προχωρήσουμε τον South Stream κι εμείς δεν θα φέρουμε εμπόδια στο να γίνει ο Νότιος Διάδρομος μέσω του TAP».

Το ναυάγιο της ΔΕΠΑ και η Socar…

Το Μάιο, ταξιδεύει στο Μπακού και ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς ο οποίος συναντάται με τον πρόεδρο Αλίεφ, και συζητά μαζί του για τον TAP και τον ΔΕΣΦΑ. Οι εξελίξεις δικαιώνουν όσους υποστήριζαν εξαρχής ότι τα δύο αυτά θέματα πάνε «πακέτο».

Τι θα συνέβαινε όμως αν στις αρχές Ιουνίου η ΔΕΠΑ περνούσε στα χέρια της Gazprom; Όσο κι αν αυτό μοιάζει παράδοξο, στην πραγματικότητα το φιάσκο της ΔΕΠΑ έπαιξε το ρόλο του. Αν η Gazprom αποκτούσε τη ΔΕΠΑ, θα δυσκόλευε εξαιρετικά ο έλεγχος της ροής φυσικού αερίου προς Ευρώπη δια μέσω Ελλάδας.

Διότι σε μια τέτοια περίπτωση η Gazprom θα γινόταν αυτόματα βασικός μέτοχος και στον Ελληνο-Βουλγαρικό αγωγό (IGB), μερίδιο του οποίου κατέχει σήμερα η ΔΕΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι η τροφοδοσία Βουλγαρίας και Ρουμανίας με αζέρικο αέριο μέσω του IGB θα ήταν προφανώς αδύνατη. Τον ίδιο «τοίχο» θεωρείται βέβαιο ότι θα ύψωναν οι Ρώσοι και στα Δ. Βαλκάνια. Η διανομή αζέρικου αερίου στις περιοχές αυτές είναι μια από τις βασικές επιδιώξεις της Socar, και συνέβαλε καθοριστικά στην νέα βελτιωμένη προσφορά που υπέβαλε, ύψους 400 εκατ. ευρώ.

Σύντομα εξελίξεις για ΔΕΣΦΑ

Πάντως μετά και τις αυριανές επίσημες ανακοινώσεις στο Μπακού θεωρείται βέβαιο ότι θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την ολοκλήρωση της πώλησης του ΔΕΣΦΑ.

Μένει να αξιολογήσει την αζέρικη προσφορά το Δ.Σ. των ΕΛΠΕ (πουλά το 35% του ΔΕΣΦΑ, και το ΤΑΙΠΕΔ το 31%), η ΡΑΕ αναμένεται σύντομα να αποστείλει τις δικές της επισημάνσεις, και σε 10-15 ημέρες η πώληση θα πρέπει να έχει κλείσει.