Θ. Τσακίρης - Το πραγματικό στρατηγικό δίλημμα του κ. Τσίπρα: Μεταξύ Αυτοδυναμίας και Συναίνεσης

Μια περίπου εβδομάδα πριν από τις κρισιμότερες εκλογές της μεταπολίτευσης στην Ελλάδα και ενώ το σύνολο των συστημικών τραπεζών της χώρας έχουν προσφύγει εκ νέου στην έκτακτη γραμμή παροχής ρευστότητας (ELA) της ΕΚΤ, έχουν παράλληλα διαμορφωθεί συγκεκριμένες δυναμικές που σκιαγραφούν το νεφελώδες μετεκλογικό σκηνικό στην Αθήνα.

Η “δημοσκόπηση των δημοσκοπήσεων” που αποτελεί το μέσο όρο όλων των δημοσκοπήσεων που δημοσιεύθηκαν από 13 διαφορετικές εταιρίες και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας την περίοδο 7-15 Ιανουαρίου, όπως και εκείνες που είδαν το φως της δημοσιότητας το περασμένο σαββατοκύριακο καταδεικνύουν ένα σταθερό προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ της τάξης του 4,6% έναντι της Ν.Δ. με πιθανότερη εκλογική εκτίμηση το 3,8% καθώς εκτιμάται ότι ένα μέρος των αναποφασίστων -που κυμαίνονται μεταξύ 9-12%- θα στραφεί τελικά προς τον κ.Σαμαρά.

6 ημέρες πριν από τις εκλογές η στροφή αυτή των αναποφάσιστων προς την Νέα Δημοκρατία δεν φαίνεται να τελείται σε τέτοιο βαθμό ώστε να ανατρέψει ή έστω να ανακόψει δραματικά το προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ το οποίο κινείται ίσως και πάνω από το όριο (3,9%) της διαφοράς των Ευρωεκλογών (Ιούνιος 2014).

Οι λόγοι που συντηρούν αυτό το προβάδισμα είναι πολλαπλοί αλλά ο σημαντικότερος, ιδίως για τη δεξαμενή των αναποφάσιστων και των κεντρώων φιλοευρωπαϊστών που επιλέγουν ΠΑΣΟΚ, ΚΙΔΗΣΟ ή ΠΟΤΑΜΙ, είναι ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και θεσμικοί εταίροι του Έλληνα πρωθυπουργού δεν υπερθεματίζουν τους κινδύνους που επικαλείται ότι θα προκύψουν για την Ελλάδα από μια ενδεχόμενη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Οι παρεμβάσεις τους είναι πολύ πιο διακριτικές και έμμεσες από αυτές του Ιουνίου 2012, όταν ακόμη και ο πρόεδρος της Γαλλίας τοποθετήθηκε εμμέσως πλην σαφώς σε συνέντευξή του προς το MEGA υπέρ των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι θεωρούν δεδομένη μια μεταστροφή του ΣΥΡΙΖΑ από τις ακραίες θέσεις που εξέφρασε στο παρελθόν στηρίζοντας εμμέσως ένα από τα θεμελιώδη προεκλογικά επιχειρήματα του κ. Τσίπρα, “ότι το 2015 δεν είναι 2012”.

Είναι προφανές ότι οι θέσεις της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχουν εξορθολογισθεί συγκριτικά με το 2012 και ότι στις ιδιωτικές τους συζητήσεις με τους αξιωματούχους των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων οι εκπρόσωποι του ΣΥΡΙΖΑ δεν υιοθετούν τις απόψεις της λεγόμενης “λαφαζανικής πτέρυγας” ή άλλων αντιευρωπαϊκών ρευμάτων που συνασπίζονται στο εσωτερικό του.

Το τελικό επιχείρημα αυτο-εφησυχασμού των Ευρωπαίων είναι ότι ο κ. Τσίπρας δεν θα μπορέσει να κυβερνήσει μόνος του καθώς δεν υπάρχει περίπτωση να κερδίσει αυτοδυναμία, οπότε θα υποχρεωθεί να συγκυβερνήσει. Αυτό που ωστόσο φαίνεται να εκφεύγει της προσοχής των Ευρωπαίων είναι ότι η προεκλογική τους στάση ενισχύει αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο της αυτοδυναμίας. Εάν η πλειοψηφία των φιλοευρωπαϊστών ψηφοφόρων μεταξύ των αναποφάσιστων, του ΠΑΣΟΚ, του ΚΙΔΗΣΟ και του ΠΟΤΑΜΙΟΥ πεισθούν ότι δεν υπάρχει θέμα αμφισβήτησης της θέσης της Ελλάδος στην Ευρωζώνη γιατί να στραφούν προς τη Ν.Δ ; και εάν αυτοί δεν πεισθούν πώς θα κλείσει η “ψαλίδα”;

Σε μια ακόμη μεγαλοφυή παρερμηνεία των ελλαδικών πολιτικών δυναμικών οι Ευρωπαίοι θεωρούν δεδομένο ότι μια κυβέρνηση συνασπισμού με φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις αποτελεί μονόδρομο για το ΣΥΡΙΖΑ καθώς έτσι θα εξουδετερωθεί η αντιευρωπαϊκή πίεση της “Αριστερής Πλατφόρμας”. Πόσο όμως αδύνατη είναι η αυτοδυναμία για τον ΣΥΡΙΖΑ;

Τα σημερινά δημοσκοπικά δεδομένα και η δυναμική που έχει δημιουργηθεί, όπως και η τακτική μη-εμπλοκής των Ευρωπαίων, δείχνουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται κάτω από το όριο της αυτοδυναμίας με ανώτατο όριο εκλογικής επιρροής κοντά στο 35%. Ωστόσο εάν τελικά δεν εισέλθουν στη Βουλή οι ΑΝΕΛ και το ΚΙΔΗΣΟ, κάτι που μέχρι στιγμής επιβεβαιώνεται περισσότερο για το κόμμα του κ.Παπανδρέου και λιγότερο για το κόμμα του κ. Καμμένου, τότε εκτός Βουλής μένουν περίπου το 10% των ψηφισάντων.

Αυτό ρίχνει το όριο της αυτοδυναμίας στο 36,4% κάτι που ενδεχομένως να βρίσκεται “εντός του πεδίου βολής” του ΣΥΡΙΖΑ, ιδίως εάν η Ν.Δ. δεν συσπειρώσει του ψηφοφόρους της στο λεκανοπέδιο Αττικής και την περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Στην -πολύ λιγότερο πιθανή περίπτωση- που δεν μπεί στη Βουλή ούτε το ΠΑΣΟΚ, ή -την περισσότερη πιθανή περίπτωση- που οι αναποφάσιστοι στραφούν σε μη-κοινοβουλευτικά κόμματα με αποτέλεσμα το ποσοστό των εξωκονοβουλευτικών ψήφων να φτάσει στο 12%, τότε η αυτοδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ καθίσταται το πιθανότερο σενάριο καθώς το όριό της πέφτει στο 35,6%.

Με βάση την παρούσα δυναμική του ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζεται να εκλέγει 140-145 βουλευτές σε περίπτωση που μπεί στη Βουλή ο κ. Καμμένος, ενώ εάν μείνουν εκτός οι ΑΝΕΛ, κάτι που είναι και το επικρατέστερο σενάριο αυτή τη στιγμή, τότε η κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να φτάσει και τους 148 βουλευτές. Όποιο σενάριο επιβεβαιωθεί, από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ θα έχει πάνω από 140 βουλευτές θα είναι μεγάλος ο πειρασμός για τον κ. Τσίπρα να προκαλέσει δεύτερη εκλογική αναμέτρηση με μοναδικό στόχο την επίτευξη μιας εδραιωμένης αυτοδυναμίας της τάξης των 155-160 βουλευτών. Από αυτήν του την απόφαση θα κριθεί το μέλλον των πολιτικών εξελίξεων στην Ελλάδα και η δυναμική της διαπραγμάτευσης με την Ευρώπη.

Εάν στις 26 Ιανουαρίου ο κ. Τσίπρας αρκεσθεί σε μια παρ'ολίγον αυτοδυναμία και προχωρήσει σε κυβέρνηση συνασπισμού (λιγότερο πιθανόν) με το ΠΟΤΑΜΙ και το ΠΑΣΟΚ ή (περισσότερο πιθανόν) σε αυτοδύναμη κυβέρνηση με ψήφο ανοχής από τα δύο ανωτέρω κόμματα, τότε θα σηματοδοτήσει την επιδίωξη της εθνικής συναίνεσης στο εσωτερικό και την είσοδο σε δυναμική αλλά όχι συγκρουσιακή διαπραγμάτευση με την Ευρώπη στο εξωτερικό.

Εάν αντιθέτως προκαλέσει δεύτερες εκλογές τότε ρισκάρει την άμεση εμπλοκή των Ευρωπαίων στην εκλογική διαδικασία που είναι πολύ πιθανόν ότι θα του κοστίσει πολύ ακριβά, ενώ θα δώσει το μήνυμα στο εκλογικό σώμα ότι δεν έχει κατανοήσει το βασικό εκλογικό μάθημα των σεισμικών πολιτικών μεταβολών που προέκυψαν από τις διπλές εκλογές του 2012: ότι η μονοκομματική αυτοδυναμία αποτελεί ανάθεμα για τη συντριπτική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος ιδίως την ώρα που το 70%-75% των πολιτών θέλει την Ελλάδα στην Ευρωζώνη πάσει θυσία.

Υπό τις παρούσες συνθήκες η το δυνατόν ευρύτερη συναίνεση ή έστω ανοχή είναι πολύ πιο πολύτιμη για τον κ. Τσίπρα από μια κοινοβουλευτική ομάδα ακόμη και 165 βουλευτών. Αυτό το έμαθε με το δύσκολο τρόπο ο κ.Παπανδρέου τον Νοέμβριο του 2011. Ας ελπίσουμε ότι ο κ. Τσίπρας θα έχει διδαχθεί από τα λάθη του τέως πρωθυπουργού, η απόφαση του οποίου να κατέλθει στις εκλογές φέρνει το ΣΥΡΙΖΑ σε απόσταση βολής από την αυτοδυναμία.

* του Δρ.Θεόδωρου Τσακίρη, Επίκουρου Καθηγητή Γεωπολιτικής & Υδρογονανθράκων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας