Τα ενεργειακά deals που συζητούν ΗΠΑ και Ρωσία – Το παζάρι στο περιθώριο των συνομιλιών για την Ουκρανία

Μια σειρά από ενεργειακές συμφωνίες συζήτησαν  Αμερικανοί και Ρώσοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων αυτόν τον μήνα, που αποσκοπούσαν στην επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία.

Όπως αποκάλυψαν στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες, οι εν λόγω συμφωνίες προτάθηκαν ως κίνητρα για να ενθαρρυνθεί το Κρεμλίνο να συμφωνήσει σε ειρήνη στην Ουκρανία και για να χαλαρώσουν οι αμερικανικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας

Η Ρωσία έχει αποκλειστεί από τις περισσότερες διεθνείς επενδύσεις στον ενεργειακό της τομέα και από την σύναψη σημαντικών συμφωνιών λόγω κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την εισβολή στην Ουκρανία που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022.

Μεταξύ το deals που έπεσαν στο τραπέζι ήταν η πιθανότητα επιστροφής της Exxon Mobil στο ρωσικό έργο πετρελαίου και φυσικού αερίου Sakhalin-1. Τέθηκε επίσης, επί τάπητος  ενδεχόμενο η Ρωσία να αγοράσει αμερικανικό εξοπλισμό για τα έργα LNG της, όπως το Arctic LNG 2, το οποίο υπόκειται σε δυτικές κυρώσεις.

Μια άλλη ιδέα ήταν οι ΗΠΑ να αγοράσουν πυρηνοκίνητα παγοθραυστικά πλοία από τη Ρωσία.

Το ενεργειακό παζάρι

Οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ στη Μόσχα νωρίτερα αυτόν τον μήνα, όταν συναντήθηκε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και τον απεσταλμένο του για τις επενδύσεις Κίριλ Ντμίτριεφ. 

Ενεργειακά θέματα συζητήθηκαν επίσης εντός του Λευκού Οίκου με τον Αμερικανό πρόεδρο, αλλά και κατά τη διάρκειας της συνάντησης που είχαν στις 15 Αυγούστου ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αλάσκα.

«Ο Λευκός Οίκος ήθελε πραγματικά να δημοσιεύσει έναν τίτλο μετά τη σύνοδο κορυφής της Αλάσκας, ανακοινώνοντας μια μεγάλη επενδυτική συμφωνία», δήλωσε μία από τις πηγές, υπογραμμίζοντας ότι μόνο «έτσι νιώθει ο Τραμπ ότι έχει πετύχει κάτι».

Στο παρασκήνιο

Ο Τραμπ και η ομάδα εθνικής ασφαλείας του συνεχίζουν να συνεργάζονται με Ρώσους και Ουκρανούς αξιωματούχους για μια διμερή συνάντηση με στόχο τον τερματισμό των δολοφονιών και τον τερματισμό του πολέμου, δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με τις συμφωνίες. Έσπευσε ωστόσο να διευκρινίσει ότι δεν είναι προς το εθνικό συμφέρον να γίνονται δημόσιες ανακοινώσεις πριν κλείσουν οι όποιες συμφωνίες.

Συνομιλίες και απειλές

Ο Τραμπ έχει απειλήσει να επιβάλει περισσότερες κυρώσεις στη Ρωσία, εκτός εάν σημειωθεί πρόοδος στις ειρηνευτικές συνομιλίες, και να επιβάλει αυστηρούς δασμούς στην Ινδία, έναν σημαντικό αγοραστή ρωσικού πετρελαίου. Αυτά τα μέτρα θα δυσκόλευαν τη Ρωσία να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο εξαγωγών πετρελαίου.

Το πολιτικό στυλ του Τραμπ για τη σύναψη συμφωνιών έχει εκδηλωθεί και στο παρελθόν στις συνομιλίες για την Ουκρανία, όταν νωρίτερα φέτος οι ίδιοι αξιωματούχοι διερεύνησαν τρόπους με τους οποίους οι ΗΠΑ θα αναζωογονήσουν τις ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Αυτά τα σχέδια έχουν καθυστερήσει από τις Βρυξέλλες, οι οποίες υπέβαλαν προτάσεις για την πλήρη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027.

Διμερείς συμφωνίες

Οι τελευταίες συζητήσεις έχουν μετατοπιστεί σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, απομακρύνοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία, ως μπλοκ, ήταν σταθερή στην υποστήριξή της προς την Ουκρανία.

Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αρκετές κυρώσεις στο ρωσικό έργο Arctic LNG 2, ξεκινώντας από το 2022 και διακόπτοντας την πρόσβαση σε πλοία κατηγορίας πάγου που είναι απαραίτητα για να λειτουργούν στην περιοχή αυτή για το μεγαλύτερο μέρος του έτους.

Το έργο ανήκει κατά πλειοψηφία στην Novatek, η οποία ξεκίνησε να συνεργάζεται με λομπίστες στην Ουάσινγκτον πέρυσι για να προσπαθήσει να ανοικοδομήσει τις σχέσεις και να άρει τις κυρώσεις.

Το εργοστάσιο Arctic LNG 2 επανέλαβε την επεξεργασία φυσικού αερίου τον Απρίλιο, αν και με χαμηλό ρυθμό, ανέφερε το Reuters . Πέντε φορτία έχουν φορτωθεί από το έργο φέτος σε δεξαμενόπλοια που υπόκεινται σε κυρώσεις. 

Αμερικανική τεχνολογία

Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να ωθήσει τη Ρωσία να αγοράσει αμερικανική τεχνολογία αντί για κινεζική, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής για την αποξένωση της Κίνας και την αποδυνάμωση των σχέσεων μεταξύ Πεκίνου και Μόσχας, ανέφερε μία από τις πηγές.

Η Κίνα και η Ρωσία δήλωσαν μια στρατηγική συνεργασία «χωρίς όρια» λίγες ημέρες πριν ο Πούτιν στείλει στρατεύματα στην Ουκρανία. Ο Σι έχει συναντηθεί με τον Πούτιν πάνω από 40 φορές την τελευταία δεκαετία και ο Πούτιν τους τελευταίους μήνες χαρακτήρισε την Κίνα ως σύμμαχο.

Το Sakhalin-1

Υπενθυμίζεται ότι στα μέσα του μήνα ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν υπέγραψε διάταγμα που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την ExxonMobil να ανακτήσει το μερίδιό της στο έργο πετρελαίου και φυσικού αερίου Sakhalin-1, σηματοδοτώντας μια πιθανή αναθέρμανση στις ενεργειακές σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας εν μέσω συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.

Αυτή η κίνηση έρχεται τρία χρόνια αφότου ο αμερικανικός ενεργειακός κολοσσός αποχώρησε από το έργο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και συνέπεσε χρονικά -διόλου τυχαίο- με τη συνάντηση των δύο ηγετών στην Αλάσκα

Το ρωσικό διάταγμα, που υπογράφηκε στις 15 Αυγούστου 2025, περιγράφει αυστηρές απαιτήσεις για τους ξένους μετόχους ώστε να ανακτήσουν τα μερίδιά τους

Το έργο Sakhalin-1, που βρίσκεται στα ανοικτά των βορειοανατολικών ακτών του νησιού Sakhalin στην Άπω Ανατολή της Ρωσίας, είναι ένα από τα μεγαλύτερα projects στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στην περιοχή. Η ExxonΜobil κατείχε λειτουργικό μερίδιο 30% στην κοινοπραξία πριν από την απότομη αποχώρησή της το 2022, επικαλούμενη λόγους ανωτέρας βίας λόγω των δυτικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά τις στρατιωτικές ενέργειες της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η αποχώρηση είχε ως αποτέλεσμα μια χρέωση απομείωσης αξίας 4,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τον αμερικανικό ενεργειακό γίγαντα.

Σε απάντηση, ο Πούτιν εξέδωσε διάταγμα τον Οκτώβριο του 2022 με το οποίο ουσιαστικά ανέλαβε τον έλεγχο του έργου, μεταφέροντας τις λειτουργίες σε μια νέα οντότητα – μια θυγατρική της κρατικής Rosneft με την επωνυμία Sakhalinmorneftegaz-shelf.

Η αποχώρηση της ExxonMobil ήταν μοναδική μεταξύ των ξένων εταίρων. Άλλοι ενδιαφερόμενοι, συμπεριλαμβανομένης της ινδικής ONGC Videsh (20% συμμετοχή) και της ιαπωνικής SODECO (30% συμμετοχή), είχαν τη δυνατότητα να διατηρήσουν τα μερίδιά τους.

Η Rosneft κατέχει το υπόλοιπο 20%. Το «αζήτητο» μερίδιο της αμερικανικής εταιρείας βρίσκεται σε εκκρεμότητα, με διάταγμα του Δεκεμβρίου 2024 που παρατείνει την περίοδο πώλησης έως το 2026.

Αυτό το τελευταίο διάταγμα βασίζεται σε αυτό το πλαίσιο, επιτρέποντας στη ρωσική κυβέρνηση να αποφασίσει για την αποκατάσταση των δικαιωμάτων ξένης ιδιοκτησίας υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Οι λεπτομέρειες του Νέου Διατάγματος

Όπως αναφέρει το energynewsbeat.co, το ρωσικό διάταγμα, που υπογράφηκε στις 15 Αυγούστου 2025, περιγράφει αυστηρές απαιτήσεις για τους ξένους μετόχους ώστε να ανακτήσουν τα μερίδιά τους. Αυτές περιλαμβάνουν την ενεργό υποστήριξη της άρσης των δυτικών κυρώσεων στο έργο, τη σύναψη συμβάσεων για εξοπλισμό που κατασκευάζεται στο εξωτερικό και είναι απαραίτητος για τις λειτουργίες του έργου και τη μεταφορά των απαραίτητων κεφαλαίων σε λογαριασμούς του έργου.

Ενώ το διάταγμα δεν κατονομάζει ρητά την ExxonMobil, στοχεύει σαφώς πρώην επενδυτές όπως ο αμερικανικός κολοσσός, η οποία έχει εμπλακεί σε διαιτητικές διαμάχες με τη Ρωσία σχετικά με την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων. Οι αναλυτές σημειώνουν ότι η πορεία επιστροφής για την ExxonMobil παραμένει γεμάτη προκλήσεις. Οι κυρώσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ κατά της ρωσικής ενέργειας εξακολουθούν να ισχύουν και το Sakhalin-1, αν και δεν στοχεύεται άμεσα βάσει των χαρακτηρισμών των ΗΠΑ, λειτουργεί σε ένα περιβάλλον με κυρώσεις. Η επιστροφή πιθανότατα θα απαιτήσει εξαιρέσεις ή ευρύτερη άρση των κυρώσεων, κάτι που θα μπορούσε να τεθεί στο τραπέζι των συνεχιζόμενων διπλωματικών συζητήσεων.

Επιπτώσεις για τον ενεργειακό τομέα

Εάν η Exxon επιστρέψει, αυτό θα μπορούσε να σηματοδοτήσει ένα ευρύτερο άνοιγμα των ρωσικών ενεργειακών περιουσιακών στοιχείων σε δυτικές επενδύσεις, ενδεχομένως σταθεροποιώντας την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου εν μέσω ασταθών τιμών. Ωστόσο, παραμένουν εμπόδια όπως η συμμόρφωση με τις κυρώσεις και τα αποτελέσματα της διαιτησίας. Προς το παρόν, το διάταγμα αντιπροσωπεύει μια μισάνοιχτη πόρτα – το αν η ExxonMobil  θα τα καταφέρει εξαρτάται από τα αποτελέσματα των συνομιλιών και τους μελλοντικούς γεωπολιτικούς ελιγμούς.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η Ενεργειακή Κυριαρχία περιλαμβάνει την ενέργεια και τις υπηρεσίες πετρελαϊκών κοιτασμάτων ως κορυφαίες προτεραιότητες. Αυτό θα υποστήριζε επίσης τους εξαντλημένους ρωσικούς πόρους στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, οι οποίοι φαίνεται να έχουν εξαντληθεί στο έπακρο.