Πως τα σχέδια του Ιράν στο φυσικό αέριο απειλούν τη Ρωσία

Την προηγούμενη εβδομάδα διεξήχθη συνέδριο για το φυσικό αέριο του Ιράν στη Φρανκφούρτη και δεν συμμετείχαν όλοι οι προσκεκλημένοι για τον ίδιο λόγο.

Ενώ οι περισσότεροι ανέλυαν τις προοπτικές του ανοίγματος νέων μεγάλων κοιτασμάτων και εξαγωγών LNG, άλλοι προσήλθαν για πολύ διαφορετικούς λόγους.

Πάρτε για παράδειγμα τους τρεις απεσταλμένους της Gazprom. Δεν ήταν εκεί για να διαγνώσουν νέες επενδυτικές ευκαιρίες. Αντιθέτως, ήρθαν για να διαπιστώσουν πόσο κακή είναι η θέση της εταιρείας τους που τελεί υπό πίεση.

Δεν προκαλεί έκπληξη η ανησυχία των ανθρώπων της Gazprom. Από ότι είδα στο συνέδριο, είχαν κάθε λόγο να νιώθουν έτσι.

Για τους επενδυτές, βέβαια, τα νέα είναι πολύ ευχάριστα.

Δύσκολοι καιροί για τη Gazprom

Η Gazprom μπορεί να εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη εταιρεία φυσικού αερίου διεθνώς, καθώς εξάγει περισσότερο από όλους και προσφέρει τα μεγαλύτερα έσοδα στον ρωσικό προϋπολογισμό, όμως αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Πρώτον, η παραγωγή μειώνεται στα βασικά ώριμα κοιτάσματα, από τα οποία εξαρτάται η εταιρεία εδώ και δεκαετίες. Για να ξεπεράσει το αυξανόμενο πρόβλημα, η Gazprom χρειάζεται να επεκταθεί σε τρεις ακριβές νέες περιοχές: Μέσα στον Αρκτικό Κύκλο, στην υφαλοκρηπίδα και στην Ανατολική Σιβηρία.

Η Μόσχα δυσκολεύεται να χρηματοδοτήσει την κίνηση αυτή.

Έπειτα, υπάρχει η ανάγκη συνεχούς επέκτασης των εξαγωγών. Η συνέχιση των περσινών εξαγωγών μονάχα, δεν αρκεί.

Νέοι αγωγοί προς την Κίνα και την Ευρώπη προβλήθηκαν ως η λύση σε αυτό το θέμα, όμως και τα δύο έργα αντιμετώπισαν πολιτικά, τιμολογιακά και συμβολαιακά προβλήματα. Στην περίπτωση του South Stream, που θα μετέφερε ρωσικό αέριο στη ΝΑ Ευρώπη, τα αστρονομικά κόστη, οι πολιτικές των ενδιάμεσων κρατών και η προσπάθεια διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών της Ε.Ε., οδήγησαν σε ακύρωση του σχεδίου.

Επιπλέον, η Gazprom βασίζεται σε ένα συμβολαιακό μηχανισμό που υποκύπτει κάτω από το ίδιο του το βάρος.

Η δομή του γίγαντα του φυσικού αερίου είναι προβληματική

Μια τυπική συμφωνία που προσφέρει ο ρωσικός γίγαντας συνίσταται από τρία στοιχεία. Πρώτον, είναι μια μακροπρόθεσμη συμφωνία, καθώς τα συμβόλαια διαρκούν για 20 χρόνια. Δεύτερον, υπάρχει η ρήτρα take or pay, που απαιτεί ότι ο πελάτης θα αγοράζει μια ελάχιστη ποσότητα αερίου (συνήθως το 70% των μηνιαίων ποσοτήτων) αλλίως θα πληρώσει σα να την είχε αγοράσει ασχέτως της πραγματικής ζήτησης.

Τρίτον, υπάρχει η ίδια η τιμολογιακή φόρμουλα. Αυτή βασίζεται σε ένα καλάθι αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων και αναπροσαρμόζεται περιοδικά (σε κάποιες περιπτώσεις μηνιαία, σε άλλες τριμηνιαία). Εδώ είναι που η Gazprom έχει υποστεί τη μεγαλύτερη ζημιά. Καθώς η τιμή του αργού κατέρρευσε από το Νοέμβριο του 2014 ως την πρόσφατη συμφωνία του ΟΠΕΚ, η τιμολογιακή φόρμουλα της Gazprom οδήγησε σε πτώση των εσόδων της από τις εξαγωγές.

Αρκετοί Ευρωπαίοι πελάτες οδηγήθηκαν (ή απείλησαν να στραφούν) στη διαιτησία προκειμένου να μειωθούν οι τιμές ή οι όγκοι (ή και τα δύο). Αρκετοί από αυτούς ανάγκασαν τη Gazprom να προσφέρει «προσωρινές» αλλαγές στα συμβόλαια.

Φυσικά, οι αλλαγές αυτές αποτελούν προηγούμενα ώστε να απαιτήσουν το ίδιο και άλλοι πελάτες.

Η πτώση της πετρελαϊκής τιμής οδήγησε σε σοβαρά προβλήματα για τα έσοδα της Gazprom. Η πρόσφατη άνοδος της τιμής δεν βοήθησε πολύ προς αυτή την κατεύθυνση. Η εταιρεία εξακολουθεί να δαπανεί περισσότερα από όσα κερδίζει.

Βεβαίως, είναι σίγουρο ότι επωφελείται από τις «άτυπες» επιδοτήσεις της κυβέρνησης, αλλά καθώς ολόκληρος ο ρωσικός προϋπολογισμός στηρίζεται στα έσοδα από το πετρέλαιο και το αέριο, οι συναλλαγές αυτές δεν αποτελούν μια βιώσιμη λύση.

Άρα, το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η Gazprom είναι ο αυξημένος ανταγωνισμός σε αγορές που ήδη ελέγχει.

Και αυτό μας φέρνει στη Φρανκφούρτη.

Το LNG είναι το μέλλον της αγοράς φυσικού αερίου

Οι εκπρόσωποι της Gazprom στο LNG & Gas Summit βρέθηκαν εκεί για να αξιολογήσουν τον ανταγωνισμό από το Ιράν. Είναι γεγονός ότι η εταιρεία συμμετέχει σε αναπτυξιακό σχέδιο που αποτελείται από πλέον των 20 φάσεων στην τεράστια λεκάνη South Pars του Ιράν. Όμως, οι τρεις εκπρόσωποι της Gazprom στη Φρανκφούρτη δεν ήταν εκεί για να εντοπίσουν νέες επενδύσεις. Η επίσκεψη αφορούσε το γεγονός ότι οι υφιστάμενες αγορές της εταιρείας τελούν υπό πίεση.

Έγινε λόγος για τη μεταφορά ιρανικού αερίου στην Ινδία μέσω υποθαλάσσιου αγωγού, για την προοπτική εξαγωγής προς την Τουρκία, αλλά και για τη συνεχιζόμενη υπόθεση κατασκευής αγωγού προς το Πακιστάν.

Εκτός από την περίπτωση των εξαγωγών προς Ευρώπη μέσω της Τουρκίας, τα σχέδια αυτά δεν είναι ανταγωνιστικά προς τις βασικές πηγές εσόδων της Gazprom.

Το LNG, όμως, είναι μια διαφορετική ιστορία.

Το LNG αφορά την ψύξη του φυσικού αερίου σε υγρή μορφή και τη μεταφορά του με ειδικά πλοία. Στη συνέχεια επαναεροποιείται και διοχετεύεται στα δίκτυα φυσικού αερίου. Το LNG επιτρέπει τη σύσταση αγορών και κόμβων σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν μεγάλοι κόμβοι αγωγών σήμερα.

Αυτό είναι και το πρόβλημα που προκύπτει από τη Φρανκφούρτη.

Η Gazprom έχει μείνει χρόνια πίσω στον αγώνα του LNG

Καθώς εντείνεται το ενδιαφέρον για έργα LNG στο Ιράν, ασκείται βάρος στην παραδοσιακή μορφή εξαγωγών της Gazprom. Το Ιράν διαθέτει δυνητικά περισσότερο αέριο και από την ίδια τη Ρωσία και είναι προετοιμασμένο να προσφέρει εκπτώσεις, ενώ ταυτόχρονα γίνεται αγαπημένος προορισμός των διεθνών επενδυτών.

Η Gazprom, στο μεταξύ, άργησε να μπει στον αγώνα του LNG. Το σχέδιο Σαχαλίνη-ΙΙ στις ρωσικές ακτές του Ειρηνικού, παράγει LNG και οι εξαγωγές του στρέφονται στην Ασία. Όμως, οι προσπάθειες αναβάθμισης των ποσοτήτων εκεί έχουν αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό από την Αυστραλία και την Παπούα Νέα Γουινέα.

Το μεγάλο έργο Yamal LNG στα βόρεια της Ρωσίας, που υποτίθεται ότι θα είχε στόχο την ευρωπαϊκή και άλλες αγορές, αντιμετωπίζει γραφειοκρατικά και λειτουργικά προβλήματα. Η Gazprom έχει λίγες λύσεις στη διάθεσή της.

Η εταιρεία συνήθιζε να υποβαθμίζει τη σημασία του LNG ως εναλλακτική λύση προς το αέριο μέσω αγωγών, λέγοντας ότι το κόστος του δεν θα γινόταν ποτέ ανταγωνιστικό. Όχι πια. Τα στοιχεία που αναδείχτηκαν στη Φρανκφούρτη έδειξαν μαζική άνοδο στη χωρητικότητα των σταθμών LNG διεθνώς (ορισμένοι από αυτούς ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες), ενώ η ζήτηση για LNG προβλέπεται να το φτάσει ως το 2023.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή, το μοντέλο της Gazprom θα έχει ξεπεραστεί, καθώς τόσο η Ευρώπη, όσο και η Ασία, θα λαμβάνουν ολοένα και περισσότερα φορτία LNG έναντι του ρωσικού αερίου μέσω αγωγών.

Δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, ότι οι άνθρωποι της Gazprom ήταν ανήσυχοι. Έχουν κάθε λόγο.

(Oilandenergyinvestor.com)