Το πετρέλαιο κάτω από τα $50 είναι ακόμη επωφελές, αλλά για πόσο;

Στις 5 Ιανουαρίου, το πετρέλαιο έχασε το επίπεδο των 50 δολαρίων το βαρέλι, ενώ ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones βυθίστηκε κατά σχεδόν 330 μονάδες. Γίνεται ολοένα πιο φανερό πως η βουτιά της τιμής του πετρελαίου αρχίζει να αποτελεί πρόβλημα.

Ο κόσμος θυμάται ότι το 1998, μια απότομη πτώση της τιμής του πετρελαίου συνέβαλε στη ρωσική χρεοκοπία που συγκλόνισε το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Δεν έχουμε φτάσει εκεί. Το φθηνότερο πετρέλαιο εξακολουθεί να γεννά περισσότερους νικητές από ό,τι χαμένους. Πολύ περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε χώρες που εισάγουν πετρέλαιο από ό,τι σε χώρες που εξάγουν πετρέλαιο. Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, παραμένουν καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου. Τα έντονα προβεβλημένα δεινά που υφίστανται οι Αμερικάνοι παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου είναι μικρά σε σύγκριση με τα οφέλη που απολαμβάνουν οι Αμερικανοί καταναλωτές και επιχειρήσεις που πληρώνουν λιγότερα για βενζίνη, ντίζελ, καύσιμα αεριωθουμένων, πετροχημικά και τα συναφή. Με τις τιμές των καυσίμων προς τα κάτω, οι άνθρωποι οδηγούν περισσότερα χιλιόμετρα και να αγοράζουν περισσότερα αυτοκίνητα και φορτηγά.

Κάντε τα μαθηματικά: Η καταναλωτική δαπάνη αντιπροσωπεύει το 70% της οικονομίας των ΗΠΑ και αυτή ευνοείται από το φθηνότερο αργό. Μόνο περίπου το 10% είναι κεφαλαιουχικές δαπάνες, ποσοστό από το οποίο ο τομέας ενέργειας καταλαμβάνει περίπου 10-15%. Αυτό αντιστοιχεί μετά βίας στο 1% της παραγωγής των ΗΠΑ, η οποία θα μπορούσε να υποστεί μείωσε 20% το τρέχον έτος και να είναι μια σταγόνα στον «ωκεανό» του ΑΕΠ των ΗΠΑ, λέει ο Nariman Behravesh, επικεφαλής οικονομολόγος για το IHS Global Insight.

Γιατί, τότε υποχώρησαν οι τιμές των μετοχών όταν η τιμή του αργού West Texas Intermediate, παραδόσεως Φεβρουαρίου υποχώρησε κατά σχεδόν 3 δολάρια το βαρέλι στις 5 Ιανουαρίου; Κυρίως λόγω των φόβων της αγοράς για την παγκόσμια ανάπτυξη, οι οποίοι «σκιάζουν» τόσο τις μετοχές, όσο και τις τιμές του πετρελαίου, λέει ο Gus Faucher, ανώτερος οικονομολόγος της PNC Financial Services. Με άλλα λόγια, η τελευταία αυτή πτώση του πετρελαίου είναι ένα σύμπτωμα, όχι η αιτία, της οικονομικής αδυναμίας, λέει ο Faucher. «Όποιος νομίζει ότι οι χαμηλότερες τιμές πετρελαίου/βενζίνης έχουν καθαρή αρνητική επίδραση για τις ΗΠΑ (και την παγκόσμια οικονομία) είναι εγκεφαλικά νεκρός, από πλευράς οικονομικών γνώσεων!», αναφέρει μια έκθεση με ημερομηνία 23 Δεκεμβρίου που συνέταξε το αφεντικό του Faucher, ο επικεφαλήςοικονομολόγος της PNC, Stuart Hoffman.

Ένα μελανό σημείο είναι ο κίνδυνος ενός είδους χρηματοοικονομικής κρίσης, όπως αυτή που οδήγησε στη ρωσική χρεοκοπία το 1998. «Θα βρισκόμαστε πάντα αντιμέτωποι με χρηματοοικονομικούς κινδύνους που θα συνδέονται με γρήγορες, απρόσμενες αλλαγές», λέει ο Anders Aslund, συνεργάτης στο Ινστιτούτο Peterson για τη Διεθνή Οικονομία. «Το μεγάλο πρόβλημα με αυτό το sell-off του πετρελαίου είναι ότι εξέπληξε τους πάντες και κανείς δεν έχει πραγματικά προετοιμαστεί για τους κινδύνους που εγκυμονεί». Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η χαμηλή τιμή, αλλά η αβεβαιότητα, που θα μπορούσε να παγώσει τις επενδύσεις και τις δαπάνες, λέει ο David Rosenberg, επικεφαλής οικονομολόγος της Gluskin Sheff & Associates, μια εταιρεία διαχείρισης πλούτου.

Είναι αλήθεια. Αλλά ο φόβος μιας οικονομικής κρίσης είναι μάλλον υπερβολικός. Ακόμη και η Βενεζουέλα, η παραγωγός πετρελαίου που θεωρείται ως η πιο πιθανή να κηρύξει στάση πληρωμών, πιθανότατα θα συνεχίσει να αποπληρώνει τα χρέη της όσο οι τιμές του πετρελαίου δεν «βρίσκονται στο χαμηλό της περιοχής των 30 δολαρίων για παρατεταμένη χρονική περίοδο», υποστηρίζει ο Francisco Rodriguez, ο οποίος παρακολουθεί τις οικονομίες των Άνδεων για λογαριασμό της Bank of America Merrill Lynch. Ακόμη και στις σημερινές χαμηλές τιμές, τα κέρδη από τις ετήσιες εξαγωγές της Βενεζουέλας είναι υπερτετραπλάσια σε σύγκριση με τις οφειλές σε κεφάλαιο και τόκους του 2015, λέει ο Rodriguez. Και ο πρόεδρος Nicolas Maduro, προσθέτει, ξέρει ότι αν η Βενεζουέλα πτωχεύσει, οι πιστωτές της θα επιχειρήσουν να αρπάξουν διυλιστήρια που βρίσκονται  εκτός της χώρας και αποτιμώνται στα περίπου 20 δισ. δολάρια.

Η Ρωσία βρίσκεται στα πρόθυρα «μιας πλήρους οικονομικής καταστροφής», λέει ο Aslund αλλά τα προβλήματά της είναι πιθανό να παραμείνουν εντοπισμένα φέτος. Επειδή η Ρωσία διαθέτει αποθεματικά άνω των 300 δισ. δολαρίων, έχει ακόμη περισσότερους λόγους από τη Βενεζουέλα να μη χρεοκοπήσει, λέει ο George Abed, ανώτερος σύμβουλος και διευθυντής της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής για το Ινστιτούτο Διεθνούς Χρηματοοικονομικής.

Εάν οι φόβοι μιας υποκινούμενης από το πετρέλαιο χρηματοοικονομικής κρίσης διοχετεύονταν στην αγορά, θα είχαν κάνει λογικά την εμφάνισή τους στις τιμές των μετοχών των τραπεζών, που είναι ευάλωτες στα κύματα χρεοκοπίας. Δεν έχει συμβεί κάτι τέτοιο. Οι τιμές των μετοχών του δείκτη διαφοροποιημένων τραπεζών του Standard & Poor’s, ο οποίος περιλαμβάνει τράπεζες σαν την JPMorgan Chase και την Citigroup, έχει ενισχυθεί περισσότερο από το συνολικό S&P 500 κατά το τελευταίο εξάμηνο.

Η αλήθεια είναι ότι η περαιτέρω μείωση των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να αποφέρει μικρότερα οφέλη από ό,τι η πτώση μέχρι σήμερα. «Οι αρνητικές επιπτώσεις στις επενδύσεις θα αρχίσουν να γίνονται αισθητές», αν το πετρέλαιο παραμείνει κάτω από τα $50 το βαρέλι, λέει ο Douglas Handler, επικεφαλής οικονομολόγος των ΗΠΑ στην IHS Global Insight. Στην πραγματικότητα, η πτώση των τιμών θα μπορούσε να διώξει πολλούς παραγωγούς από την αγορά, προκαλώντας μια απότομη ανάκαμψη των τιμών, λέει ο Steven Kopitar, αναλυτής πετρελαίου της εταιρείας Princeton Energy Advisors. «Τα σχετικά οφέλη αποδυναμώνονται», λέει ο Kopitar. Σύμφωνοι. Αλλά αυτό απέχει πολύ από το να πούμε ότι το φθηνό πετρέλαιο δεν είναι και τόσο καλό πράγμα.

(των Peter Coy και Matthew Philips, Bloomberg Businessweek, capital.gr)