Παπασταύρου: Ναι στους κλιματικούς στόχους της Ε.Ε., αλλά με ρήτρα αναθεώρησης στην περίπτωση αλλαγής των συνθηκών – Ζήτησε έκθεση ανά χώρα

Ο Έλληνας Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στο Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ε. που συζήτησε χθες τους κλιματικούς στόχους για το 2040, κράτησε επιφυλάξεις για ρεαλιστικότερη στάση αν αλλάξουν οι συνθήκες.

Ο προτεινόμενος κλιματικός στόχος της ΕΕ για το 2040 είναι μια μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Ο στόχος αυτός, που βρίσκεται σε διαπραγμάτευση μεταξύ των κρατών μελών, βασίζεται στην επιτυχή εφαρμογή της νομοθεσίας του «Fit for 55» που αφορά την επίτευξη μείωσης 55% έως το 2030 και απαιτεί «απανθρακοποίηση» της βιομηχανίας και αύξηση της παραγωγής «πράσινων» τεχνολογιών.

Η κλιματική ουδετερότητα εως το 2050, είναι ένας στόχος που έχει ενσωματωθεί στον Ευρωπαϊκό Κλιματικό Νόμο και είναι δεσμευτικός για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο νόμος αυτός ορίζει έναν ενδιάμεσο στόχο, τη μείωση των καθαρών εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Ωστόσο, η δεκαετία που παρεμβάλλεται καταγράφει «κενά» καθώς δεν υπάρχει συμφωνία για τους ενδιάμεσους στόχους, για το 2035 και το 2040.

Η συζήτηση στην ΕΕ για τους κλιματικούς στόχους του 2040 συναντά προβλήματα λόγω διαφωνιών των κρατών – μελών σχετικά με το πόσο φιλόδοξοι πρέπει να είναι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 αλλά η πρόταση αυτή έχει διχάσει τα κράτη μέλη καθώς έχουν διαφορετικές προτεραιότητες και δομικά προβλήματα. Χώρες όπως η Γαλλία, η Φιλανδία, η Δανία και η Ισπανία υποστηρίζουν το στόχο του 90% και «αγκαλιάζουν» θερμά την πράσινη μετάβαση, η οποία αντιμετωπίζεται ως ενισχυτικός παράγοντας της βιομηχανικής υπεροχής της Ευρώπης.

Από την άλλη, χώρες όπως η Σλοβακία, η Ιταλία, η Πολωνία, αλλά πλέον και η Ελλάδα αντιτίθενται σε κάποια σημεία της πρότασης και ζητούν περισσότερες διευκρινίσεις. Η ελληνική πλευρά ανησυχεί για το κόστος της μετάβασης και για την επιβάρυνση που θα προκύψει για τους πολίτες και τη βιομηχανία και θεωρεί ότι οι στόχοι είναι μη ρεαλιστικοί. Κράτη όπως η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες εμφανίζονται αναποφάσιστες, δηλαδή στηρίζουν το φιλόδοξο στόχο αλλά ζητούν επιπλέων ευελιξία και παραχωρήσεις όπως είναι η χρήση των διεθνών πιστώσεων άνθρακα για την επίτευξη μέρος του στόχου.

Οι συζητήσεις για το στόχο του 2040 βρίσκονται στην πραγματικότητα σε αδιέξοδο καθώς οι κυβερνήσεις θέτουν ζητήματα που αφορούν στην οικονομική επιβάρυνση ειδικά για τις χώρες που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Υπάρχει ο φόβος ότι οι αυστηροί κλιματικοί στόχοι θα πλήξουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας έναντι χωρών εκτός ΕΕ όπου δεν ισχύουν τέτοιοι μηχανισμοί. Ταυτόχρονα, κάποια κράτη εγείρουν και θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης καθώς υπάρχει ο φόβος ότι μια πιο φιλόδοξη κλιματική πολιτική θα αυξήσει το ενεργειακό κόστος επιβαρύνοντας τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η πρόταση Παπασταύρου

Ο Έλληνας υπουργός Σταύρος Παπασταύρου, σε συνέχεια της αλλαγής στάσης που έχει χαράξει η κυβέρνηση τα τελευταία δύο χρόνια (από την εμπροσθοφυλακή των περιβαλλοντικών πολιτικών και της πράσινης μετάβασης, μετακινήθηκε προς την ομάδα των χωρών που ζητούν προσεκτικότερα βήματα), κράτησε επιφυλάξεις για τη δεσμευτικότητα των φιλόδοξων κλιματικών  στόχων, προτείνοντας την υιοθέτηση «ρήτρας αναθεώρησης», στη βάση εκθέσεων ανά χώρα.

Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, ο κ. Παπασταύρου τόνισε την ανάγκη θέσπισης ρήτρας αναθεώρησης στόχου με αντικειμενικά κριτήρια , κοινωνικοοικονομικών εκθέσεων ανά χώρα και ενισχυμένων ευελιξιών. «Μιλώ για μια ρήτρα αναθεώρησης στόχου ώστε να αξιολογείται εάν αυτά που θα συμφωνήσουμε  θα ισχύουν. Και δεν αναφέρομαι σε μια ρήτρα αναθεώρησης του στόχου που θα είναι ένας συγκαλυμμένος τρόπος για να παρακαμφθεί ο στόχος ή να σταλεί ένα αδύναμο μήνυμα  — ότι ναι μεν συμφώνησαν, αλλά έχουν ρήτρα αναθεώρησης, που σημαίνει ότι οποιαδήποτε στιγμή, με οποιαδήποτε δικαιολογία, αυτό μπορεί να αλλάξει», είπε χαρακτηριστικά.

Για να προσθέσει στη συνέχεια ότι αναφέρεται «σε μια ρήτρα αναθεώρησης με αντικειμενικά κριτήρια, που θα επιτρέπει, αν έχουν αλλάξει σημαντικά συνθήκες να επαναξιολογήσουμε το στόχο  με όρους ρεαλισμού. Οι  ευελιξίες — νομίζω ότι πρέπει να τις εξετάσουμε και να τις ενισχύσουμε. Και για την Ελλάδα, η ύπαρξη μιας κοινωνικοοικονομικής έκθεσης ανά χώρα είναι εξαιρετικά  σημαντική».