Πάμε για νέα συμφωνία για το Αφροδίτη;

Η κυβέρνηση Αναστασιάδη έχει μπροστά της ωφέλιμο χρόνο για παραγωγή έργου 8-9 μήνες, αν υποθέσουμε ότι θα μπορέσει να λειτουργήσει ψύχραιμα για την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος μέσα στην ένταση της προεκλογικής εκστρατείας.

Η κυβέρνηση οφείλει και δικαιούται να εργάζεται και να παράγει έργο μέχρι την τελευταία μέρα της θητείας της. Οφείλει ακόμα και να προγραμματίζει έργα που εκ των πραγμάτων θα αναλάβει να υλοποιήσει -αν δεν τα ακυρώσει, όπως επίσης δικαιούται- η επόμενη κυβέρνηση.

Δεν δικαιούται όμως η κυβέρνηση να -συνεχίζει να- τάζει φούρνους παξιμάδια, όταν η προϋπηρεσία της έδειξε ότι για κάθε πέντε που μας τάζει, ζήτημα αν υλοποιεί το ένα εμπρόθεσμα.

Δήλωσε η υπουργός Ενέργειας την Τρίτη πως σε 3-4 χρόνια η Κύπρος θα μπορεί να εξάγει φυσικό αέριο. Αν η υπουργός μιλά μόνο με τους συνεργάτες της στο υπουργείο, ίσως να μπορεί να δικαιολογηθεί αυτή η υπερβολική αισιοδοξία. Αν μιλήσει με εκτός δημοσίου τεχνοκράτες της ενέργειας, θα διαπιστώσει τη μεγάλη τους επιφύλαξη. Έχουμε καεί με τον χυλό πολλάκις και δεν είναι κακό έστω μια φορά να φυσήξουμε το γιαούρτι.

Εδώ και μήνες από αυτή τη στήλη διεκδικούμε συχνά - πυκνά επίσημη και έγκυρη ενημέρωση για το πού βρίσκονται οι διαβουλεύσεις της κυβέρνησης με την κοινοπραξία αξιοποίησης του κοιτάσματος Αφροδίτη. Για την ακρίβεια, περιορισμένες διαβουλεύσεις χωρούν, καθώς από το 2019 το κυπριακό κράτος υπέγραψε με κάθε επισημότητα συμφωνία με την κοινοπραξία του Αφροδίτη για το ακριβές περιεχόμενο της ανάπτυξης και εμπορικής εκμετάλλευσης του κοιτάσματος. Αυτό που έπρεπε να γίνεται από το 2019 μέχρι σήμερα είναι εφαρμογή εκείνης της συμφωνίας (σχέδιο ανάπτυξης, που υπεγράφη μαζί με την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης) και όχι διαβουλεύσεις για... άλλη, διαφορετική, συμφωνία.

Εκ των πραγμάτων φαίνεται πως εκείνη η συμφωνία δεν υλοποιήθηκε και δεν υλοποιείται. Και τα χρονοδιαγράμματα που περιείχε παραβιάστηκαν και κάποια -που θεωρητικά τρέχουν ακόμα- θα παραβιαστούν εντός του 2022 και εντός του 2023 ή και αργότερα.

Αντί υλοποίησης του σχεδίου ανάπτυξης, είχαμε συνέχιση των διαβουλεύσεων -στο ενδιάμεσο μεγάλης στασιμότητας, που αποδόθηκε εν μέρει στην πανδημία και την παρεπόμενη ενεργειακή κρίση- για το περιεχόμενο των οποίων έχουμε άγνοια. Όχι μόνο εμείς. Και η Βουλή και τα κόμματα και πολλοί άλλοι.

Σε αυτή την τριετία που πέρασε εν ολίγοις ανεκμετάλλευτη, επειδή η κοινοπραξία δεν επέδειξε το έμπρακτο ενδιαφέρον που όφειλε από τη συμφωνία να επιδείξει, θα έπρεπε να γίνει νέα επιβεβαιωτική γεώτρηση στο κοίτασμα, θα έπρεπε να αρχίσει και να προχωρήσει αρκετά η αναλυτική - λεπτομερής τεχνική μελέτη για την επένδυση (FEED), θα έπρεπε να γίνει η προεργασία για να ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση (FID), θα έπρεπε να προσεγγιστούν οι αγοραστές (στην Αίγυπτο, είχε λεχθεί τότε), να συμφωνηθούν ποσότητες και τιμές, για να γίνει δυνατή η έναρξη κατασκευαστικών έργων μέσα στο 2024-25 (σε περίπτωση που δίνονταν -και μάλλον δόθηκαν- κάποιες παρατάσεις που επιτρέπει υπό προϋποθέσεις η συμφωνία του '19) και μέσα σε 2 χρόνια, υπό τις καλύτερες συνθήκες, να είναι έτοιμο το έργο να λειτουργήσει. Δηλαδή 2026-27.

Σήμερα που μιλάμε είναι πολύ αμφίβολο αν έγινε ο,τιδήποτε από τα προαπαιτούμενα των μελετών και σχεδιασμών για να μπορούμε να αισιοδοξούμε, όπως η υπουργός, ότι σε 3-4 χρόνια θα πουλούμε αέριο. Αν, όμως, αυτό που υποκρύβει η δήλωση, είναι ότι θα τροποποιηθεί -έστω εξ ανάγκης- η συμφωνία του 2019 ή θα συμπληρωθεί με νέες παρεμβάσεις που αφορούν τον δίαυλο μεταφοράς του αερίου στον τελικό αγοραστή (για τη μεταφορά ή τις συνέργειες με το Λεβιάθαν αντιλαμβανόμαστε παρέχει ευχέρεια επιλογών η αρχική συμφωνία), τότε τα πράγματα σοβαρεύουν. Διότι μια νέα συμφωνία πρέπει να γίνει στο φως της μέρας και με πολύ μεγάλη προσοχή. Διότι μια νέα συμφωνία ή η «συμπλήρωση» της αρχικής, δυνατό να διαταράξει το ευαίσθητο ισοζύγιο συμφερόντων της κοινοπραξίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Υ.Γ. Σκοπίμως δεν έγινε καμία αναφορά στο κείμενο για τα πιθανά γεωπολιτικά κωλύματα, με την εμπλοκή της Τουρκίας και του ψευδοκράτους- που δυνατό να βραχυκυκλώσουν και να καθυστερήσουν ακόμα περισσότερο την όποια προσπάθεια για αξιοποίηση του κοιτάσματος.

(του Χρύσανθου Μανώλη, Φιλελεύθερος)