O εξηλεκτρισμός στον πυρήνα του βιομηχανικού μέλλοντος της Ευρώπης: Οι πρωτοβουλίες της Eurelectric για το ενεργειακό κόστος

Ο εξηλεκτρισμός των βιομηχανικών διεργασιών αναδεικνύεται ως ο καθοριστικός παράγοντας για μια Ευρώπη λιγότερο εξαρτημένη από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και περισσότερο ανθεκτική απέναντι στις διεθνείς κρίσεις. Στο σημερινό γεωοικονομικό περιβάλλον, όπου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να δοκιμάζονται από την ενεργειακή αστάθεια που πυροδότησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ανάγκη για μια νέα ενεργειακή στρατηγική γίνεται επιτακτική. Με αυτή τη λογική, η Eurelectric εγκαινίασε μια νέα πρωτοβουλία, που φιλοδοξεί να ενώσει πολιτική ηγεσία και βιομηχανία γύρω από έναν κοινό στόχο: τη διαμόρφωση της επόμενης βιομηχανικής εποχής της Ευρώπης, με κινητήρια δύναμη την καθαρή ηλεκτρική ενέργεια.

Για την προώθηση αυτού του στόχου, η Eurelectric ενεργοποιεί τους αντιπροέδρους της,  τον Γιώργο Στάσση, πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της ΔΕΗ, και την Catherine MacGregor, CEO της Engie,  ώστε να ξεκινήσει ένας δομημένος διάλογος με τους μεγάλους πελάτες των εταιριών ηλεκτρισμού, δηλαδή τους βιομηχανικούς καταναλωτές. 

Μάλιστα, όπως επισημαίνεται σχετικά, με την παρουσία τους, η πρωτοβουλία αποκτά ισχυρό συμβολισμό αλλά και επιχειρησιακό βάθος, καθώς οι δύο εταιρείες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παροχή ενέργειας και στις λύσεις απανθρακοποίησης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Power Couples 2.0

Η σειρά συζητήσεων “ Power Couples 2.0”,  που παρουσιάστηκε σήμερα επίσημα, αποτελεί ένα από τα κεντρικά στοιχήματα της Eurelectric για τη διετία 2025–2027. Στόχος της είναι η παραγωγή συγκεκριμένων πολιτικών που θα ενισχύσουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα μέσω του εκτεταμένου εξηλεκτρισμού της βιομηχανίας. Η πρώτη συνεδρίαση επικεντρώθηκε στις ενεργοβόρες βιομηχανίες — τσιμεντοβιομηχανία, χημικά, μέταλλα, χαρτοβιομηχανία — τομείς που εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ορυκτά καύσιμα και παραμένουν ευάλωτοι στις απότομες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.

«Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας εξαρτάται από την πρόσβαση σε προσιτή, αξιόπιστη και καθαρή ενέργεια. Δεν θα το επιτύχουμε αυτό αν εξακολουθούμε να βασιζόμαστε σε εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα», υπογράμμισε ο πρόεδρος της Eurelectric και Διευθύνων Σύμβουλος της Fortum, Markus Rauramo, και πρόσθεσε: «Ο εξηλεκτρισμός της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης είναι απαραίτητος, τόσο για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς μας όσο και για την ενεργειακή μας κυριαρχία».

Η κρίση και τα λουκέτα

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συζήτηση δείχνουν ότι η κρίση που ξέσπασε μετά τη ρωσική εισβολή οδήγησε εκατοντάδες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε προσωρινό ή μόνιμο κλείσιμο, προκαλώντας πτώση 5% στην ενεργειακή κατανάλωση της βιομηχανίας το 2023. Αν και σε ορισμένα κράτη-μέλη παρατηρείται μια συγκρατημένη ανάκαμψη, οι γεωγραφικές ασυμμετρίες παραμένουν έντονες και η ζήτηση ηλεκτρισμού από βαριά βιομηχανία εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση.

Από την πλευρά του ο Γενικός Γραμματέας της Eurelectric, Kristian Ruby, παρουσίασε την οικονομική διάσταση του εξηλεκτρισμού των βιομηχανικών διεργασιών:

«Η ανάλυσή μας δείχνει ότι ο εξηλεκτρισμός ενεργοβόρων διεργασιών μπορεί να γίνει ανταγωνιστικός σε κόστος έως το 2030. Αυτό όμως προϋποθέτει στοχευμένη στήριξη για να κλείσει το χρηματοδοτικό κενό, καθώς και ένα ευέλικτο, απανθρακοποιημένο δίκτυο που θα επιτρέπει στις βιομηχανίες να μεταβαίνουν σε ηλεκτρικές λύσεις και να παραμένουν ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο».

“Antwerp Dialogues”

Η Eurelectric έχει ήδη σημαντική εμπειρία συνεργασίας με βαριές βιομηχανίες, έχοντας συμμετάσχει ενεργά στους “Antwerp Dialogues”, μια πλατφόρμα διαλόγου που επιχειρεί να αντιμετωπίσει πρακτικά εμπόδια και να προτείνει εφαρμόσιμες λύσεις. Παράλληλα, έχει δημοσιεύσει αναλυτικές μελέτες με εξειδικευμένα μονοπάτια εξηλεκτρισμού ανά κλάδο, δείχνοντας ότι η μετάβαση δεν είναι ούτε απλή ούτε οριζόντια· απαιτεί τεχνικές προσαρμογές, επενδύσεις σε δίκτυα και ισχυρή πολιτική σταθερότητα.

Η πρωτοβουλία “Power Couples 2.0” έρχεται να χτίσει πάνω σε αυτή τη δουλειά, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ πολιτικών θεσμών και επιχειρήσεων. Η σειρά στρογγυλών τραπεζιών φιλοδοξεί να συγκεντρώσει υψηλόβαθμα εταιρικά και πολιτικά στελέχη, ανοίγοντας έναν χώρο όπου μπορούν να συζητηθούν με σαφήνεια οι πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων, οι απαιτήσεις υποδομών και οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις που χρειάζονται ώστε ο εξηλεκτρισμός να γίνει οικονομικά ελκυστικός και τεχνικά εφαρμόσιμος.

Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που διενεργήθηκε για λογαριασμό της Eurelectric, ο εξηλεκτρισμός μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας, στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και στην απελευθέρωση οικονομικών οφελών για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Ενώ η ηλεκτρική ενέργεια ήδη υπερτερεί των ορυκτών καυσίμων σε ορισμένους τομείς, ο εξηλεκτρισμός ενεργοβόρων δραστηριοτήτων θα μπορούσε να γίνει ανταγωνιστικός από άποψη κόστους έως το 2030 - με τη βοήθεια οικονομικής υποστήριξης, μακροπρόθεσμων συμβάσεων και διευρυμένων Συμβάσεων Άνθρακα επί της Διαφοράς (CCfDs).

Τα τελευταία χρόνια, η εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχει υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, εκθέτοντας τις βιομηχανίες σε εξωτερική αστάθεια και υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Μόνο το 2024, αυτό κόστισε στην Ευρώπη 350 δισεκατομμύρια ευρώ, από 600 δισεκατομμύρια ευρώ το 2022 - ένα βάρος που δεν μπορεί πλέον να αντέξει εάν στοχεύει να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια σκηνή.

Μέρος της λύσης

Ο εξηλεκτρισμός αποτελεί βασικό μέρος της λύσης για την αποκατάσταση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της Ευρώπης. Ωστόσο, απαιτούνται προσαρμοσμένες προσεγγίσεις για τους επιμέρους τομείς της μεταποίησης, ώστε να ξεκλειδωθεί μια νέα «Βιομηχανική Εποχή» που θα τροφοδοτείται από καθαρή ηλεκτρική ενέργεια. Συγκρίνοντας το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας των ηλεκτρικών τεχνολογιών με τα ορυκτά καύσιμα σε τρία βιομηχανικά αρχέτυπα, η μελέτη επεξεργάζεται τρόπους για να γεφυρωθεί το χάσμα ανταγωνιστικότητας έως το 2030.  

Για βιομηχανικές διεργασίες που λειτουργούν σε θερμοκρασία κάτω των 500˚C, όπως η κατασκευή κυψελών μπαταριών, οι ηλεκτρικές λύσεις, όπως οι αντλίες θερμότητας, ήδη υπερτερούν έναντι των ορυκτών καυσίμων. Για ενεργοβόρους βιομηχανικούς τομείς, όπως η παραγωγή γάλακτος σε σκόνη, η ηλεκτροδότηση μπορεί να μειώσει τη συνολική κατανάλωση ενέργειας και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα. Τέλος, για τομείς με μεγαλύτερη ενεργειακή ένταση, όπως η παραγωγή αιθυλενίου, απαιτούνται τεχνολογικές εξελίξεις και καινοτομία για τη μείωση του αρχικού κόστους των ηλεκτρικών λύσεων.

«Ο εξηλεκτρισμός του βιομηχανικού τομέα της Ευρώπης είναι απαραίτητος για την απελευθέρωση οικονομικών ευκαιριών, τη μείωση των εκπομπών και την ενίσχυση του ρόλου της ηπείρου ως παγκόσμιου ηγέτη στην καινοτομία. Για να το πετύχουμε αυτό, χρειαζόμαστε στοχευμένες βιομηχανικές στρατηγικές που να αντικατοπτρίζουν τις μοναδικές ανάγκες κάθε τομέα», υπογράμμισε ο Kristian Ruby.

Κεφαλαιουχικά και λειτουργικά έξοδα

Για την ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας μέσω του εξηλεκτρισμού, απαιτείται οικονομική στήριξη για τη μείωση των κεφαλαιουχικών και λειτουργικών εξόδων. Επιπλέον, οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις και η επέκταση των Συμβάσεων Άνθρακα επί της Διαφοράς (CCfDs) θα είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της τραπεζικής σκοπιμότητας των έργων και την προστασία από την αστάθεια των τιμών του CO₂ και των ορυκτών καυσίμων. Η απελευθέρωση του δυναμικού ευελιξίας και η αναβάθμιση της υποδομής του δικτύου θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη αυτής της μετάβασης.