Λαλέλα Χρυσανθοπούλου: Deja-vu η βουτιά των τιμών του πετρελαίου

Εκρηκτική αύξηση της παραγωγής πετρελαίου εκτός των «συνόρων» της Μέσης Ανατολής, με τη ζήτηση να μην ακολουθεί. Ο ΟΠΕΚ παραμένει θεατής, ενώ οι τιμές υποχωρούν και κανείς δεν μπορεί να διακρίνει τον πάτο του βαρελιού. Σας θυμίζει τίποτε; Είναι φυσικά η ιστορία του μαύρου χρυσού από το καλοκαίρι του 2014 έως σήμερα, με τις τιμές να έχουν υποχωρήσει σχεδόν 60% από τα υψηλά του Ιουνίου (115 δολ./βαρέλι) έως και τα 45 δολ./βαρέλι στην αρχή της εβδομάδας, προτού εμφανίσουν σταθεροποιητικές τάσεις στη συνέχεια. Πρόκειται επίσης για επανάληψη -σε μεγάλο βαθμό- της ιστορίας που διαδραματίστηκε περίπου τριάντα χρόνια πριν.

Τότε και τώρα

Από τον Νοέμβριο του 1985 έως τον Μάρτιο του 1986 οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν βουτιά 69% (από τα 31,82 δολ./βαρέλι στα 9,75 δολ./βαρέλι), όταν η Σαουδική Αραβία εγκατέλειψε την οδό της μείωσης της παραγωγής για να στηρίξει τις τιμές και πλημμύρισε τις αγορές με πετρέλαιο, προκαλώντας τη δραστική μείωση της ακριβότερης παραγωγής των ΗΠΑ. Τότε χρειάστηκαν σχεδόν είκοσι χρόνια για να ανακάμψει το πετρέλαιο. Το ερώτημα που ταλανίζει τώρα τους παράγοντες του κλάδου ενέργειας είναι πόσος χρόνος θα χρειαστεί αυτή τη φορά για να ανακάμψουν οι τιμές; Και ποιο θα είναι το νέο επίπεδο ισορροπίας; Τα ερωτήματα αυτά, όμως, είναι δύσκολο να απαντηθούν, καθώς υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά μεταξύ του «τότε» (1985-1986) και του «τώρα» (2013-2014), που είναι βέβαια η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου από σχιστολιθικά κοιτάσματα (shale), η οποία αυξήθηκε κατά 66% την τελευταία πενταετία, ανατρέποντας τα δεδομένα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Προσδοκίες

Είναι προφανές ότι οι Σαουδάραβες και οι σύμμαχοί τους στον ΟΠΕΚ ποντάρουν, όπως και το 1980, ότι θα εξωθήσουν τους Αμερικανούς να περιορίσουν πρώτοι την παραγωγή τους και όντως υπάρχουν οι πρώτες ενδείξεις προς την κατεύθυνση αυτή, καθώς τα εν ενεργεία «πηγάδια» μειώνονται αργά, αλλά σταθερά. Πλην όμως, η μείωση της παραγωγής ίσως είναι μικρότερη από ότι προσδοκά ο ΟΠΕΚ, καθώς το κόστος παραγωγής από τα σχιστολιθικά κοιτάσματα έχει μειωθεί δραστικά. Αναλύσεις των προηγούμενων μηνών υποστήριζαν ότι μεγάλο μέρος της αμερικανικής παραγωγής shale είναι μη βιώσιμη κάτω από τα 70 δολ./βαρέλι.

Τώρα, με τις τιμές κοντά στα 50 δολ./βαρέλι, εταιρείες όπως η Conoco και η EOG Resources ισχυρίζονται ότι μπορούν να βγάλουν κέρδη ακόμα και στα 40 δολ./βαρέλι, πράγμα που σημαίνει ότι οι τιμές ίσως πρέπει να πέσουν ακόμη περισσότερο για να υπάρξει ουσιαστική μείωση της παραγωγής.

Οι εκτιμήσεις της ΙΕΑ

Παρόλα αυτά, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) σε χθεσινή της έκθεση έκανε λόγο για τις πρώτες ενδείξεις αναστροφής της πτωτικής τάσης των τιμών του πετρελαίου, καθώς αναθεώρησε πτωτικά τις εκτιμήσεις της για την αύξηση της παραγωγής των χωρών εκτός ΟΠΕΚ κατά 350.000 βαρέλια ημερησίως στα 950.000 βαρέλια ημερησίως φέτος, από 1,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2014. «Η ανάκαμψη μπορεί να μη διαφαίνεται ακόμα στον ορίζοντα, αλλά αυξάνονται οι ενδείξεις ότι η κατεύθυνση αλλάζει», σημειώνει η ΙΕΑ.

«Η διαδικασία εξισορρόπησης της αγοράς ίσως ξεκινήσει το β' εξάμηνο του έτους», προσθέτει, αποδίδοντας την προβλεπόμενη προσαρμογή στη μείωση της προσφοράς. Αντίθετα, στο σκέλος της ζήτησης, όπου υπό κανονικές συνθήκες θα αναμενόταν σημαντική ενίσχυση, τα σημάδια δεν είναι ενθαρρυντικά. «Με την αξιοσημείωτη εξαίρεση των ΗΠΑ, οι χαμηλότερες τιμές δεν φαίνεται να στηρίζουν ακόμα τη ζήτηση, καθώς ο ευεργετικός τους αντίκτυπος αμβλύνεται από τα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα σε Ευρωζώνη, Ιαπωνία και αλλού». Ας σημειωθεί ότι λίγες ημέρες πριν, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτίμησε ότι η θετική επίπτωση του φθηνότερου πετρελαίου στη διεθνή οικονομία θα είναι αμελητέα, καθώς θα ενισχύσει τους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ μόλις κατά 0,1%.

(Ημερησία, 17/1/2015)