Κώστας Μπαλάφας: Η «ψυχή» του φωτογραφικού αρχείου της ΔΕΗ

Τον Κώστα Μπαλάφα, ο οποίος αναδείχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους φωτογράφους της χώρας αφήνοντας για τις επόμενες γενιές ένα μοναδικό ιστορικό υλικό για τα επικά χρόνια της Αντίστασης, αποχαιρέτησε η οικογένεια της ΔΕΗ.

Αναμφισβήτητα όμως, ο Κώστας Μπαλάφας, που υπήρξε για πολλά χρόνια εργαζόμενος της ΔΕΗ, θα παραμείνει στη μνήμη όλων ως ο πρωτοπόρος στην φωτογράφιση του μοναδικού αναπτυξιακού και κοινωνικού έργου του εξηλεκτρισμού της χώρας που πραγματοποίησε η ΔΕΗ στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες.

Μέσα από τις άπειρες φωτογραφίες που τράβηξε σε διάφορες περιοχές της χώρας αλλά και από κινηματογραφήσεις που πραγματοποίησε, ο Κώστας Μπαλάφας απεικόνισε με ένα μοναδικό καλλιτεχνικό τρόπο πάρα πολλά ενεργειακά έργα που κατασκεύασε η ΔΕΗ, όπως νέα λιγνιτικά εργοστάσια, τεχνητές λίμνες για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αρδεύσεις κλπ, επεκτάσεις των δικτύων Μεταφοράς και Διανομής μέσα από δυσπρόσιτες περιοχές, απομακρυσμένα χωριά κλπ. Πέρα από την καλλιτεχνική αξία των φωτογραφιών του αείμνηστου Κώστα Μπαλάφα, μέσα από αυτές αναδεικνύονται οι εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες οι άνθρωποι της ΔΕΗ πραγματοποίησαν το έργο του εξηλεκτρισμού, συμβάλλοντας στην ταχύρρυθμη ανάπτυξη της Εθνικής Οικονομίας και στην άνοδο του επιπέδου Κοινωνικής Ευημερίας του ελληνικού λαού.

Ο Κ. Μπαλάφας γεννήθηκε το 1920 στην Κυψέλη Άρτας από την οποία έφυγε σε αναζήτηση εργασίας στην Αθήνα. Εργαζόμενος σε γαλακτοκομείο πατριώτη του και φοιτώντας σε νυχτερινό σχολείο μετέβη στη Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων και κατόπιν στην Ιταλία έως το 1939 όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη γαλακτολογία. Επιστρέφοντας στα Ιωάννινα διορίστηκε έκτακτος υπάλληλος στη Γαλακτοκομική Σχολή. Μετά την περιπέτεια του πολέμου και του Εμφυλίου βρέθηκε στη ΔΕΗ.

Με Αριθμό Μητρώου 150, προσελήφθη το 1951 ως χειριστής Ανατυπώσεων και είχε την πρωτοβουλία οργάνωσης και ανάπτυξης του γραφείου, στο οποίο ανέλαβε καθήκοντα προϊσταμένου το 1958.

Εργαζόμενος στη ΔΕΗ, φωτογράφισε ορισμένα έργα, με αποκορύφωμα την κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος Κρεμαστών του Αχελώου, μ' όλες τις παρενέργειες και παραμέτρους του.

Πνεύμα καινοτόμο ανέπτυξε σημαντικές πρωτοβουλίες με την πραγματοποίηση μελέτης (1957) για τη μικροφιλμική οργάνωση των αρχείων της ΔΕΗ και στη συνέχεια στην οργάνωση και παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών 16 mm για την καταγραφή της προόδου των πολυάριθμων έργων της ΔΕΗ. Μέσα από τις ταινίες αυτές καταγράφεται η ενεργειακή ανάπτυξη της Ελλάδας και το έργο των ανθρώπων της ΔΕΗ, οι οποίες τιμήθηκαν με πολλές διακρίσεις.

Ο νεοσύστατος τότε οργανισμός της ΔΕΗ τού έδωσε την ευκαιρία ν' ασχοληθεί με μιαν άλλη προσφιλή του δραστηριότητα, την κινηματογράφηση. Στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το 1960, η ΔΕΗ έκανε πειραματικές τηλεοπτικές εκπομπές. Με τα μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν τότε, συστήθηκε λίγο αργότερα το κρατικό κανάλι της ΕΙΡΤ. Το πρώτο ολοκληρωμένο φιλμ της ΔΕΗ γυρίστηκε στα 1960:

Ηταν τα πρώτα «Δωδώνεια». με πρωτεργάτη τον Κώστα Μπαλάφα. ο οποίος έκτοτε καθιερώθηκε και ως κάμεραμαν.

Όπως για τη φωτογραφία, που χάρη σ' αυτόν αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, έτσι και για τον κινηματογράφο, ο Μπαλάφας έχει κάνει σειρά διαλέξεων στους σπουδαστές της Ακαδημίας Δημιουργικής Φωτογραφίας Leica, η οποία προς τιμήν της έχει προβεί σε τρεις εξαίρετες εκδόσεις για τα παραπάνω θέματα.

* Τα βιογραφικά στοιχεία προέρχονται από το βιβλίο του Κώστα Μπουμπούρη "Ο Κώστας Μπαλάφας και η Ελλάδα του".

Δείτε στην αριστερή στήλη ορισμένες φωτογραφίες του Κ. Μπαλάφα.