Κι άλλοι ξένοι παίκτες στην πόρτα εξόδου από την εγχώρια αγορά ΑΠΕ – Καταλύτης το «φρένο» στα PPAs – «Σωσίβιο» από τις μπαταρίες περιμένει η αγορά

Νέες αποχωρήσεις ξένων εταιρειών από την ελληνική αγορά ΑΠΕ πρόκειται να δημοσιοποιηθούν το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες του energypress δύο διεθνείς «παίκτες» (ο ένας από την Ευρώπη και ο άλλος από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού) έχουν λάβει την απόφαση να κλείσουν τις ελληνικές θυγατρικές τους. Στελέχη των δύο θυγατρικών ζήτησαν να μην γίνουν γνωστά τα ονόματα των εταιρειών, πριν από τις επίσημες ανακοινώσεις. 

Κοινό χαρακτηριστικό και στις δύο περιπτώσεις είναι πως πρόκειται για Ομίλους με σημαντικό παγκόσμιο αποτύπωμα. Η ευρωπαϊκή εταιρεία έκανε την είσοδό της στη χώρα μας στις αρχές του 2022, ωριμάζοντας από τότε στη χώρα μας ένα χαρτοφυλάκιο άνω του 1 Γιγαβάτ, σε αιολικά, φωτοβολταϊκά και standalone μπαταρίες. Όλα τα έργα βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο στάδιο χορήγησης όρων σύνδεσης. 

Ο έτερος «παίκτης» που αποχωρεί από την ελληνική αγορά επικεντρωνόταν κατά κύριο λόγο στο developing, αν και σχεδίαζε να διατηρήσει ένα μερίδιο των πάρκων που ανέπτυσσε. Αξιοσημείωτο σε αυτή την περίπτωση είναι πως η μητρική εταιρεία έχει αποφασίσει να κλείσει την ελληνική θυγατρική μέσα σε τρεις μήνες, ανεξάρτητα από το αν στο μεταξύ θα έχει βρει ή όχι αγοραστή για τα έργα που είχε στο pipeline. Με δεδομένο ότι μέσα σε αυτό το μικρό χρονικό διάστημα είναι απίθανο να προκύψει κάποιο deal, επί της ουσίας έχει επιλέξει να τερματίσει άμεσα την εδώ παραμονή της, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει πως θα «περάσει» στις ζημίες τις εγχώριες δραστηριότητες. 

Οι δύο παραπάνω περιπτώσεις έρχονται να ενισχύσουν την τάση αποεπένδυσης διεθνών εταιρειών από την ελληνική αγορά, που έχει εμφανιστεί τους τελευταίους μήνες. Σε αυτή την τάση εντάσσεται για παράδειγμα η πορτογαλική EDPR, το εν λειτουργία αιολικό χαρτοφυλάκιο ισχύος 150 Μεγαβάτ της οποίας εξαγόρασε η Principia. Λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, επισημοποιήθηκε και η αποχώρηση της γερμανικής ABO Energy, η οποία πούλησε την ελληνική της θυγατρική στην Helleniq Energy. 

Το διεθνές τοπίο και η αβεβαιότητα στην Ελλάδα 

Αξίζει να σημειωθεί ότι η αλλαγή διεθνώς του πολιτικού κλίματος, η προτεραιοποίηση στόχων όπως η ενεργειακή αυτάρκεια και το ενεργειακό κόστος, αλλά και οι αλλαγές που έχει προκαλέσει στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας η έως τώρα διείσδυση των ΑΠΕ, έχουν επιφέρει επιβράδυνση των «πράσινων» επενδύσεων σχεδόν σε όλες τις αγορές. 

Σε αυτό το πλαίσιο, Όμιλοι με εκτεταμένη διεθνή παρουσία αναπροσαρμόζουν επί το συντηρητικότερον τα επενδυτικά τους πλάνα, περιορίζοντας την έκθεσή του σε κάποιες αγορές. Ωστόσο, έχει τη σημασία του πως η χώρα μας δεν περιλαμβάνεται στις αγορές που θεωρούν ακόμη ελκυστικές και επομένως επιλέγουν να παραμείνουν. 

Σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, ένας σημαντικός λόγος είναι πως στο διεθνώς απαιτητικό περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί πλέον για τις ΑΠΕ, στην περίπτωση της χώρας μας προστίθεται και η ρευστότητα του θεσμικού πλαισίου, που κάθε άλλο παρά εμπνέει επενδυτική βεβαιότητα. Ενδεικτική περίπτωση η υπερπαραγωγή ΑΠΕ, που εμφανίζεται σε όλη την Ευρώπη με τη μορφή μηδενικών – αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών και στη χώρα έως πρόσφατα αποκλειστικά με τη μορφή των περικοπών από τους Διαχειριστές. Ωστόσο, ακόμη και τώρα δεν υπάρχει εικόνα για το πότε θα είναι έτοιμος ο Μηχανισμός Αντιστάθμισης Περικοπών και επομένως πόσο πραγματικά θα κοστίσει φέτος στους επενδυτές το «ψαλίδι» στα έργα τους. 

Ανάλογη είναι η εικόνα που προκύπτει όσον αφορά την πρόσβαση στον ηλεκτρικό «χώρο», όπου και σε αυτή την περίπτωση τα «σήματα» της πολιτείας είναι πως το πλαίσιο μπορεί κάλλιστα να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή. 

Στα αζήτητα τα PPAs φωτοβολταϊκών 

Στον «επιχειρηματικό πυρήνα» των μειονεκτημάτων που έχει αποκτήσει η εγχώρια αγορά ΑΠΕ βρίσκεται το γεγονός ότι αν και η σύναψη PPAs αποτελεί αυτή τη στιγμή τον μοναδικό «μοχλό» για ανάπτυξη νέων έργων, πρακτικά δεν «περπατούν» οι διμερείς συμβάσεις. Ο λόγος είναι πως τα περισσότερα ώριμα έργα που προσφέρονται για διμερείς συμβάσεις είναι φωτοβολταϊκά (αφού η αδειοδότηση των φωτοβολταϊκών προχωρά πιο γρήγορα), τη στιγμή όμως που τα ηλιακά πάρκα ήδη κυριαρχούν στο ενεργειακό μίγμα.   

Η κυριαρχία των ηλιακών σημαίνει πως έχουν «πυκνώσει» οι ώρες όπου η DAM κινείται σε μηδενικό ή αρνητικό έδαφος. Επομένως, αν εξαιρέσει τις ενδο-ομιλικές διμερείς συμβάσεις (που είναι οικονομικά αδιάφορες για τα επίπεδα της DAM), πρακτικά οι τιμές που προσφέρονται για PPAs με φωτοβολταϊκά είναι οικονομικά ασύμφορες. Μάλιστα, όπως έγραψε το energypress για την «τύχη» των βιομηχανικών PPAs, πρακτικά έχει ατονήσει η ζήτηση για διμερείς συμβάσεις με φωτοβολταϊκά. 

Όπως επισημαίνουν παράγοντες του κλάδου, για μία διεθνή εταιρεία που ασχολείται με το developing, αυτό είναι «σήμα» για αποχώρηση, αφού απλώς δεν έχει να υλοποιήσει έργα. Επίσης, για έναν ξένο «παίκτη» που έχει υλοποιήσει ήδη έργα, η στασιμότητα μπορεί να τον κάνει να σκεφτεί να αποχωρήσει, αφού δεν έχει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί περαιτέρω και να καθετοποιηθεί. 

Η διέξοδος των μπαταριών 

Στις δεδομένες συνθήκες, όπου η διάθεση της «πράσινης» παραγωγής κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι, οι κινήσεις μεγέθυνσης και τεχνολογικής διαφοροποίησης αποτελούν το μοναδικό «όπλο» ώστε μία εταιρεία που δραστηριοποιείται στις ΑΠΕ να αποκτήσει οικονομική ανθεκτικότητα στα ακραία σκαμπανεβάσματα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η διαφοροποίηση αποδεικνύεται δύσκολη υπόθεση, από τη στιγμή που η αδειοδότηση των αιολικών πάρκων προχωρά με σημαντικά εμπόδια. 

Σε αυτό το πλαίσιο, διέξοδος είναι η αποθήκευση, η οποία εκτιμάται ότι μπορεί να «πείσει» ξένες εταιρείες να παραμείνουν στη χώρα μας, εξασφαλίζοντας μία νέα εισροή εσόδων αν επιλέξουν (και καταφέρουν) να εντάξουν έργα στην πρόκληση του ΥΠΕΝ για merchant μονάδες έως 4,7 Γιγαβάτ. 

Την ίδια στιγμή, η επενδυτική «έκρηξη» στην αποθήκευση θα δημιουργήσει ένα σημαντικό όγκο εργασιών, για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο developing. Παράλληλα, η σημαντική ενίσχυση της διείσδυσης των μπαταριών αναμένεται να δημιουργήσει νέα δεδομένα στη χονδρεμπορική αγορά, περιορίζοντας την «ψαλίδα» ανάμεσα στις μεσημβρινές και τις απογευματινές ώρες. Μάλιστα, παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι μέσα στην επόμενη διετία το κόστος των μονάδων αποθήκευσης θα μειωθεί αισθητά, ώστε να δημιουργηθεί έδαφος και στην Ελλάδα για διμερείς συμβάσεις με χαρτοφυλάκια φωτοβολταϊκών που διαθέτουν μπαταρίες.