Η πτώση της Lehman δείχνει πόσο απρόβλεπτες μπορεί να είναι οι ρωσικές κυρώσεις

Είναι μια ιδέα που θα άρεσε στον τεράστιο εγωισμό του Ντικ Φουλντ, όμως έχει βάση. Προκειμένου να εκτιμήσουμε τις πιθανές επιπτώσεις από τις κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία του Β. Πούτιν, είναι χρήσιμο να κάνουμε μια αναδρομή στην κρίση του 2008 και την πτώση της Lehman Brothers.

Η αντιμετώπιση και η συμπεριφορά της Lehman, την οποία διοίκησε ο Φουλντ επί 14 έτη, έδειξε πόσο δύσκολο είναι να εκτιμηθούν οι επιδράσεις των οικονομικών παρεμβάσεων που έχουν συστημικές επιπτώσεις. Παρόλο που έγιναν για ηθικούς λόγους, οι επιδράσεις μπορούν να είναι πιο σοβαρές από ότι προβλέπεται.

Στην Ουολ Στριτ στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2008, η Lehman ήταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης, καθώς η ανησυχία εντεινόταν και η διατραπεζική χρηματοδότηση στέρευε. Σε αντίθεση με πολλές τράπεζες ανά τον πλανήτη που διασώθηκαν από τις κυβερνήσεις, η Lehman επιτράπηκε να χρεοκοπήσει - εν μέρει ως τιμωρία για τις "αμαρτίες" της.

Για να είμαστε σαφείς, η κατάρρευση της Lehman δεν προκάλεσε την οικονομική κρίση, όμως σίγουρα την επιδείνωσε. Κατ' επέκταση, το σκεπτικό που οδήγησε τον υπουργό Οικονομικών, Χανκ Πόλσον, να ωθήσει τον όμιλο σε χρεοκοπία αντί να βρει μια λύση διάσωσης ήταν σημαντική ή ακόμα και ιστορική.

Θυμηθείτε ότι η Bear Stearns είχε διασωθεί νωρίτερα εκείνη τη χρονιά και άλλες τράπεζες διασώθηκαν μέσω του τεράστιου προγράμματος στήριξης μερικές εβδομάδες αργότερα. Γιατί, λοιπόν, η Lehman θυσιάστηκε;

Ορισμένοι θεωρούν ότι η προσωπική αντιπαλότητα μεταξύ του Φουλντ και του Πόλσον συνέβαλε στη λήψη των αποφάσεων, καθώς ήταν αντίπαλοι στα επτά χρόνια που ο Πόλσον ήταν επικεφαλής της Goldman Sachs πριν γίνει υπουργός.

Όμως, υπήρχε επίσης μια συγκεκριμένη επιχειρηματική αφορμή για την εχθρότητα προς τη Lehman στην Ουολ Στριτ, η οποία μας πηγαίνει πίσω στην τελευταία ρωσική κρίση το 1998 και στην χρεοκοπία ενός συστημικά σημαντικού ταμείου, της Long-Term Capital Management.

Όταν η Μόσχα χρεοκόπησε τον Αύγουστο του 1998, τα χρέη 120 δις. δολαρίων και οι επενδυτικές θέσεις 1 τρις. δολαρίων της LTCM ξέφυγαν από τον έλεγχο. Η κυβέρνηση ανάγκασε την Ουολ Στριτ να τη διασώσει για να αποφύγει μια ξέφρενη κρίση. Ο Φουλντ, όμως, αρνήθηκε.

Μια δεκαετία αργότερα, η κυβέρνηση του έκανε το ίδιο. Όμως, η σαιξπηρική εκδίκηση προς τη Lehman οδήγησε στην άτακτη κατάρρευση ενός από τα πιο διασυνδεδεμένα ιδρύματα παγκοσμίως. Αυτό μεγέθυνε αναμφίβολα την σοβαρότητα της κρίσης του 2008 και κλιμάκωσε τις παρεμβάσεις που απαιτούνταν από τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες.

Η τιμωρία του Πούτιν για τις βαρβαρικές πράξεις του στην Ουκρανία μέσω κυρώσεων - προς Ρώσους ολιγάρχες, εταιρείες και ενεργειακές εξαγωγές - είναι απαραίτητη και παραπάνω από δικαιολογημένη ηθικά. Υπάρχει η αναγνώριση ότι θα υπάρξει ένα πρόβλημα για τον υπόλοιπο κόσμο - για παράδειγμα υψηλές τιμές καυσίμων και περαιτέρω πληθωρισμός στο εγχώριο ενεργειακό κόστος.

Δεν είμαι, όμως, βέβαιος ότι η πιθανή επίδραση εκτός Ρωσίας γίνεται πλήρως αντιληπτή. Προφανώς θα μπορούσε να οδηγήσει τον Πούτιν σε περαιτέρω στρατιωτική επιθετικότητα, όμως άλλες οικονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις εκτείνονται πέραν του βενζινάδικου. Το αυξανόμενο κόστος των σιτηρών, του νικελίου και πολλών άλλων εμπορευμάτων απειλεί την προσιτότητα στα πάντα, από το ψωμί ως την αντιμετώπιση της κλιματικής καταστροφής.

Στην πορεία θα μπορούσαν να χτυπήσουν τους παίκτες της χρηματοοικονομικής αγοράς, μεγάλους και μικρούς, κεντρικούς και περιθωριακούς. Δείτε για παράδειγμα τη διακοπή των συναλλαγών στο νικέλιο στο London Metal Exchange ιδιοκτησίας Χονγκ Κονγκ εν μέσω τεράστιων ζημιών για την κινεζική Tsinghan Holding. Τα ρωσικά ομόλογα ίσως χρεοκοπήσουν μέσα στις επόμενες ημέρες και εβδομάδες. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες που βασίζονται σε ρωσικά αγαθά ίσως να διαταραχθούν.

Το πως ακριβώς θα εξελιχθεί αυτή η κρίση ίσως να είναι δυσκολότερο να προβλεφθεί ακόμα και από την κατάρρευση του 2008. Τότε οι περισσότεροι κίνδυνοι περιορίζονταν μέσα σε έναν τραπεζικό τομέα που θεωρητικά τουλάχιστον ήταν υπό στενή εποπτεία. Οι τράπεζες αυτή τη φορά δείχνουν πιο εύρωστες, αλλά υπάρχουν πιο ασαφείς κίνδυνοι αλλού που απειλούν λιγότερο εποπτευόμενες πτυχές του χρηματοοικονομικού συστήματος.

Ένας κόσμος γεμάτος με δωρεάν χρήμα υπό τις κεντρικές τραπεζικές πολιτικές για να αντιμετωπιστεί η οικονομική επίπτωση του 2008 και της πανδημίας μοιάζει κάπως πιο ευάλωτος δεδομένου του πως φούσκωσαν οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων και τα επίπεδα χρέους έφτασαν σε ρεκόρ. Μην έχετε αυταπάτες: Οι Ρώσοι δεν θα είναι οι μόνοι που θα υποφέρουν από τις κυρώσεις. Ο κόσμος πρέπει να θυμηθεί τη Lehman και να προετοιμαστεί για ένα παγκόσμιο χρηματοοικονομικό και οικονομικό σοκ.

(Financial Times)