Η προοπτική του gas hub φέρνει επενδύσεις

Ελπίδες ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να διαδραματίσει στο μέλλον ρόλο gas hub, δηλαδή κέντρου συγκέντρωσης και διανομής φυσικού αερίου για το σύνολο της Nοτιανατολικής Eυρώπης, γεννούν οι επενδύσεις που έχουν δρομολογηθεί και υλοποιούνται στην εγχώρια αγορά φυσικού αερίου, από το LNG μέχρι τους αγωγούς.

Παράγοντες της αγοράς χαρακτηρίζουν ως ακρογωνιαίο λίθο για την ανάδειξη της Ελλάδας σε gas hub τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου, και επισημαίνουν πάντως ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν «δημιουργείται» αλλά… προκύπτει. Μάλιστα σε όσες περιοχές έχει δημιουργηθεί gas hub αυτό οφείλεται αποκλειστικά στην ίδια την αγορά και όχι σε ρυθμίσεις που επιβάλλονται.

Η εμπειρία ανάλογων αγορών και κόμβων φυσικού αερίου δείχνει πάντως ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της πολύ δρόμο και θα πρέπει να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις προκειμένου να αναδειχθεί σε pricing hub της περιοχής της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Όπως έχουν επισημάνει και οι σύμβουλοι της κυβέρνησης, το gas hub είναι αποτέλεσμα της ανάγκης για δημιουργία μιας αγοράς spot, με βάση τις ανάγκες της ίδιας της αγοράς και πιθανή παρέμβαση με νομοθετικές ρυθμίσεις και κανονισμούς μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ενός hub χωρίς … χρήστες.

Ο νέος Κώδικας

Ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου που διέπει την αγορά, και κατ’ επέκταση η ενίσχυση του ανταγωνισμού, είναι άλλωστε και η κεντρική ιδέα της αναθεώρησης του Κώδικα Διαχείρισης του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΕΣΦΑ) που έχει αναρτήσει από τις αρχές του μήνα στην ιστοσελίδα της η ΡΑΕ, και ο οποίος πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Η αναθεώρηση του σημερινού κώδικα φιλοδοξεί να συμβάλει στην όσο το δυνατό μεγαλύτερη διαφάνεια, στο να αποκτήσουν ευκολότερη πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του ΕΣΦΑ και μικροί παίκτες, καθώς σήμερα προτεραιότητα πρόσβασης αυτοί που έχουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις. Τα μέτρα που προτείνονται είναι παράλληλα, απαραίτητα ενδιάμεσα βήματα, ώστε να οδηγηθούμε σταδιακά προς τη δημιουργία μιας πιο «ρευστής» αγοράς, απ’ ότι η σημερινή, όπως επισημαίνει γνώστης του χώρου.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι gas hub μπορεί να δημιουργηθεί εκεί όπου διακινείται και καταναλώνεται πολύ αέριο, ωστόσο το άθροισμα των καταναλώσεων Ελλάδας, Τουρκίας και Βουλγαρίας είναι το χαμηλότερο της Ευρώπης, επομένως δεν μπορεί να συζητά κανείς για gas hub έστω και σε περιφερειακό επίπεδο.

Ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ) Δρ. Ιωάννης Δεσύπρης είχε αναφέρει σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι για να γίνει ένα gas hub χρειάζεται αποδοτική μεταφορά, κάθετες διασυνδέσεις, και μεγάλες τοπικές καταναλώσεις καθώς και δημιουργία υπόγειων αποθηκευτικών χώρων που θα καλύπτουν όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες.

Επενδύσεις

Υπό το πρίσμα αυτό οι επενδύσεις που δρομολογούνται στην Ελλάδα, όπως η εγκατάσταση LNG τέρμιναλ στη Βόρειο Ελλαδα, έχουν νόημα και συμβάλλουν προς την επίτευξη αυτού του στόχου. Μόλις χθες, η ΡΑΕ γνωμοδότησε θετικά για τη χορήγηση άδειας Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ) στην εταιρεία GASTRADE AE, συμφερόντων ομίλου Κοπελούζου, που πρόκειται να δημιουργήσει πλωτό τέρμιναλ LNG στην θαλάσσια περιοχή της Αλεξανδρούπολης.

Παρόμοια αίτηση, για τη δημιουργία Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου – ΑΣΦΑ, που θα περιλαμβάνει την υπόγεια αποθήκη του κοιτάσματος Νότια Καβάλα και το διασυνδετήριο αγωγό μέχρι το εθνικό σύστημα μεταφοράς έχει καταθέσει από την 1η Ιουλίου και η Ενεργειακή Αιγαίου.

Στην ουσία, αποτελεί μία επιπλέον πύλη εισόδου φυσικού αερίου στην Ελλάδα, πέραν των εισόδων από τη Βουλγαρία, την Τουρκία και τη Ρεβυθούσα, ενώ θα επιτρέψει τη δημιουργία κόμβου τιμολόγησης φυσικού αερίου (hub) στη βόρεια Ελλάδα.

Τα μεγαλεπήβολα σχέδια έχουν έναν ακόμη πρόσθετο «σύμμαχο» τους σχεδιαζόμενους αγωγούς φυσικού αερίου. Η υλοποίηση του IGB για παράδειγμα ανοίγει το δρόμο για το αέριο της Ρεβυθούσας ή της αποθήκης της Καβάλας, το οποίο δυνητικά μπορεί να φτάσει μέχρι τη Βουλγαρία ή τη Ρουμανία. Αλλά και η δημιουργία του IGI Poseidon ή του TAP καθώς σχεδιάζεται να έχει διπλή ροή, γεγονός που εκ των πραγμάτων μετατρέπει την περιοχή μας σε κόμβο.