Η πραγματική αδυναμία της αγοράς πετρελαίου είναι η προσφορά, όχι η ζήτηση

Η συμβατική σοφία μας λέει ότι η πτώση 25% στην τιμή του πετρελαίου από τα τέλη του περσινού έτους οφείλεται στη μειωμένη ζήτηση στις οικονομίες που επιβράδυναν.

Όμως αυτό είναι λάθος. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η υπερβολική προσφορά. Παραδόξως, σχεδόν όλη η μη αναμενόμενη παραγωγή προέρχεται από χώρες του ΟΠΕΚ+ που αντιμετωπίζουν δυτικές κυρώσεις: Τη Ρωσία, το Ιράν και σε μικρότερο βαθμό τη Βενεζουέλα.

Για να το θέσουμε απλά, η μαύρη αγορά πετρελαίου ανθίζει. Αν κάποιος έχει την όρεξη και το στομάχι να αγοράσει αργό από τη Μόσχα, το Καράκας ή την Τεχεράνη, τα βαρέλια υπάρχουν. Ακόμα καλύτερα, υπάρχουν και με έκπτωση.

Για παράδειγμα, η ιρανική παραγωγή έφτασε τον περασμένο μήνα σε υψηλό τετραετίας, έχοντας αυξηθεί κατά σχεδόν 50% από τα μέσα του 2020, καθώς η Τεχεράνη επιταχύνει το πυρηνικό της πρόγραμμα και εντείνει τις πράξεις της ενάντια σε εσωτερικούς αντιπάλους. Μεγάλο μέρος αυτού του πετρελαίου καταλήγει στην Κίνα υπό διάφορες μεταμφιέσεις, συχνά μετονομασμένο ως πετρέλαιο από τη Μαλαισία, όπως μου αναφέρουν έμποροι του κλάδου.

Τα στοιχεία του ΙΕΑ, που δημοσιεύει μηνιαίες εκθέσεις για την προσφορά και τη ζήτηση, μας προσφέρουν τη μεγάλη εικόνα.

Σε σχέση με έξι μήνες πριν, ο ΙΕΑ αύξησε την πρόβλεψη για τη ζήτηση πετρελαίου φέτος κατά 400.000 βαρέλια, με αποτέλεσμα να φτάσει τα 102 εκατ. βαρέλια φέτος, ένα ρεκόρ ιστορικά. Σκεφτείτε το: Ακόμα και τη στιγμή που το Federal Reserve και η ΕΚΤ αυξάνουν τα επιτόκια και η Ουόλ Στριτ προβλέπει ύφεση, η πρόβλεψη για τη ζήτηση πετρελαίου ενισχύεται.

Ίσως ο ΙΕΑ είναι υπεραισιόδοξος και η ζήτηση θα επιβραδυνθεί. Όμως, η πρόβλεψή του περιλαμβάνει ήδη μια απαισιόδοξη οπτική για το ντίζελ, δηλαδή το καύσιμο που σχετίζεται πιο στενά με τον κύκλο της οικονομίας. Η τωρινή πρόβλεψη για αύξηση 2,2 εκατ. βαρελιών/ημέρα στην κατανάλωση πετρελαίου φέτος έρχεται παρά την άποψη ότι η ζήτηση για ντίζελ θα περιοριστεί. 

Αυτή τη στιγμή η αγορά πετρελαίου δίνει υπερβολική προσοχή στις πολιτικές και οικονομικές αναταράξεις στην Ουάσιγκτον. Είναι γεγονός ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου, καθώς καταναλώνουν 2 από κάθε 10 βαρέλια που παράγονται διεθνώς. Όμως οι ΗΠΑ δεν είναι η μόνη αγορά. Η διαφορά της έχει περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και το 2023 η συνολική ζήτηση της Κίνας και της Ινδίας (21,4 εκατ. βαρέλια/ημέρα) αναμένεται να ξεπεράσει αυτή των ΗΠΑ (20,3 εκατ. βαρέλια/ημέρα).

Η ζήτηση στον αναπτυσσόμενο κόσμο έχει σημασία. "Βλέπουμε πολύ ισχυρή ζήτηση, ιδίως στην Ασία. Η κινεζική ανάκαμψη είναι πιο γρήγορη και ισχυρή από ότι αναμενόταν", δήλωσε ο Τόριλ Μποσόνι, επικεφαλής αγορών του ΙΕΑ. "Έρχεται σε αντίθεση με την οικονομική απαισιοδοξία και τις ανησυχίες που βλέπουμε για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας".

Το πραγματικό πρόβλημα για τους "ταύρους" του πετρελαίου και χώρες όπως η Σ. Αραβία που επιθυμούν υψηλές τιμές, είναι η προσφορά και η ανάγκη για ρευστό που έχουν οι παραγωγοί που έχουν υποστεί κυρώσεις. Το τελευταίο εξάμηνο ο ΙΕΑ αύξησε την πρόβλεψη για την παραγωγή της Ρωσίας, του Ιράν και της Βενεζουέλας κατά 1,3 εκατ. βαρέλια/ημέρα, με αποτέλεσμα να φτάσει τα 14,3 εκατ. βαρέλια/ημέρα. Όπως και στη ζήτηση, έτσι και στην προσφορά υπάρχουν κίνδυνοι στις προβλέψεις. Ίσως ο οργανισμός είναι υπεραισιόδοξος για την ικανότητα της Ρωσίας να παράγει παραπάνω.
Όμως αν μη τι άλλο ο ΙΕΑ ήταν πολύ απαισιόδοξος για τη Μόσχα μετά την επίθεση στην Ουκρανία ένα χρόνο πριν. Πέρυσι, για παράδειγμα, προέβλεπε ότι η ρωσική παραγωγή θα υποχωρούσε το 2023 στα 8,71 εκατ. βαρέλια/ημέρα. Τον Απρίλιο η Ρωσία παρήγαγε 10,93 εκατ. βαρέλια/ημέρα.

Προκειμένου να φτάσει τα 10,73 εκατ. βαρέλια που αναμένει πλέον ο ΙΕΑ, η ρωσική παραγωγή θα πρέπει να μειωθεί. Ίσως να συμβεί, καθώς η Μόσχα υποσχέθηκε να περιορίσει την παραγωγή της. Όμως μέχρι στιγμής δεν το έχει πράξει και αναμένω ότι θα συνεχίσει να παράγει κατά βούληση για να αντισταθμίσει μέσω του όγκου όσα χρήματα χάνει λόγω της χαμηλής τιμής. Μήπως η αυξημένη παραγωγή της Ρωσίας, της Βενεζουέλας και του Ιράν είναι σημάδι ότι οι δυτικές κυρώσεις δεν έχουν αποτέλεσμα;

Όχι. Είναι σημάδι ότι οι κυρώσεις θέτουν σε προτεραιότητα τον εφοδιασμό της αγοράς, ακόμα και αν η Μόσχα, η Τεχεράνη και το Καράκας μπορούν να πωλούν πετρέλαιο. Αγνοείστε τους δυτικούς πολιτικούς που λένε να χρησιμοποιηθούν οι κυρώσεις για να ακρωτηριαστούν οι πετρο-δικτάτορες. Αυτό που θέλουν είναι να ακρωτηριαστεί ο πληθωρισμός. Προς το παρόν η στρατηγική πετυχαίνει. Απομένει να φανεί αν θα αντέξει το καλοκαίρι, όταν η ζήτηση για πετρέλαιο αναμένεται να αυξηθεί.
 

(Bloomberg)