Η Μόσχα εξασφάλισε την προσοχή του πλανήτη. Και αυτό είναι νίκη για τον Πούτιν

Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν νικά. Τουλάχιστον προς το παρόν.

Ο Ρώσος ηγέτης νικά επειδή η μεταψυχροπολεμική τάξη πραγμάτων, στην οποία εναντιώθηκε, βρίσκεται σε χάος και τα αποτυπώματα του Κρεμλίνου είναι ορατά παντού.

Ένα χρόνο πριν, η Ρωσία ήταν αντιμέτωπη με μια ενωμένη Ευρώπη, ένα διευρυμένο ΝΑΤΟ, μια έλλειψη γεωπολιτικών συμμάχων και την πιθανότητα τεσσάρων ακόμη χρόνων κακών σχέσεων με τις ΗΠΑ, στη βάση μιας προεδρίας της Χίλαρι Κλίντον.

Σήμερα, η στρατιωτική εμπλοκή του Πούτιν στη Συρία, ήδη βοήθησε την κυβέρνηση να ανακαταλάβει το Χαλέπι. Η CIA κατέληξε στο ότι οι hackers του Πούτιν βοήθησαν στην εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει αμφισβητήσει τις δεσμεύσεις προς την Ευρώπη και ζήτησε καλύτερες σχέσεις με τη Ρωσία.

Στην Ουάσιγκτον, στο Λονδίνο, στο Βερολίνο και στο Παρίσι, οι ψυχροπολεμικές έννοιες των «ψεύτικων ειδήσεων» και της «προπαγάνδας σοβιετικού τύπου» είναι ξανά στη μόδα, μόνο που πλέον οι άνθρωποι τις αναφέρουν για να περιγράψουν νέα, λαμπερά φαινόμενα, όπως τις κυβερνοεπιθέσεις και το WikiLeaks. Ασχέτως του αν το Κρεμλίνο ευθύνεται ή όχι για όλα αυτά που το κατηγορεί η Δύση, η Ρωσία θεωρείται πλέον ένας αριστοτεχνικός πράκτορας γεωπολιτικής διαταραχής. Και αυτό για τον Πούτιν είναι νίκη.

«Βεβαίως, στο Κρεμλίνο αρέσει αυτή η χαοτική ατμόσφαιρα», εξήγησε ο Γκλεμπ Παβλόφσκι, πρώην σύμβουλος του Πούτιν, σε πρόσφατη συνέντεξή του. «Επειδή είμαστε έμποροι του χάους. Το πουλάμε και όσο περισσότερο χάος υπάρχει στον κόσμο, τόσο το καλύτερο για το Κρεμλίνο».

Όμως οι επιτυχίες του Πούτιν, αν όντως πρόκειται για αυτό, είναι τακτικού χαρακτήρα και προσωρινές, τονίζει η Φιόνα Χιλ, αναλύτρια του Ινστιτούτου Μπρούκινγκς και συγγραφέας μιας βιογραφίας του Ρώσου ηγέτη. Επί σειρά ετών, ο Πούτιν υπήρξε παγκόσμιος ηγέτης στην γεωπολιτική διαταραχή, ενώ οι ΗΠΑ του προέδρου Ομπάμα υπήρξαν μια προβλέψιμη δύναμη και κατ’ επέκταση ένας εύκολος στόχος, πρόσθεσε. Αν ο Πούτιν πράγματι συνέβαλε στην εκλογή του Τραμπ, ίσως να παρέδωσε την κορώνα του στο μεγαλύτερο ανταγωνιστή.

«Ο χώρος της αβεβαιότητας και της έκπληξης είναι ο χώρος που κατοικεί ο Πούτιν και το Κρεμλίνο εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια», σημειώνει η Χιλ. «Αλλά πλέον δεν είναι μόνοι τους. Ο Τραμπ θα είναι ένας ακόμα μεγαλύτερος ταραχοποιός».

Μακροπρόθεσμα, η Ρωσία θέλει τις ΗΠΑ να είναι, αν όχι φίλος και εταίρος, τότε μια εξουδετερωμένη, εσωστρεφής δύναμη, τόνισε. «Κανείς δεν ξέρει αν ο Τραμπ θα προχωρήσει έτσι».

Ο Πούτιν έχει μιλήσει επανειλημμένα για την ανάγκη του να έχει φίλους μια σύγχρονη Ρωσία. Σε αντίθεση με τον Ψυχρό Πόλεμο, η Ρωσία δεν προσπαθεί να μεταμορφώσει τον κόσμο με την δική της ιδεολογία. Η Ρωσία δεν χρειάζεται μια παγκόσμια επανάσταση. Χρειάζεται να επιβεβαιώνει τη θέση της ως άρχοντας της διαταραχής και μαγνήτης για εμπορικούς εταίρους.

Υπό την έννοια αυτή, η νίκη του Τραμπ είναι «μια τακτική νίκη για τον Πούτιν», σημειώνει ο Αντρέι Κολέσνικωφ, εταίρος στο Carnegie Moscow Center, αλλά παράλληλα μια νίκη «που έρχεται με ενισχυμένες απαιτήσεις» λόγω της αδυναμίας πρόβλεψης του τι θα φέρει η προεδρία Τραμπ. «Υπό μια έννοια, είναι επικίνδυνο», τονίζει ο Κολέσνικωφ.

Ένα παράδειγμα: Η επιλογή του επικεφαλής της ExxonMobil, Ρεξ Τίλερσον για υπουργό Εξωτερικών από τον Τραμπ, ένος ατόμου με στενές σχέσεις με τη Ρωσία, ο οποίος βραβεύτηκε το 2013 με μετάλλιο φιλίας. Κάποιοι Ρώσοι αξιωματούχοι δεν μπόρεσαν να κρύψουν την ικανοποίησή τους για μια επιλογή που φαίνεται να υπογραμμίζει τη νεοαποκτηθείσα επιρροή της Ρωσίας.

«Μπορεί κανείς να εκτιμήσει με περισσότερη βεβαιότητα ότι η στάση προς τη Ρωσία ήταν καθοριστικός παράγοντας στην τελική επιλογή του επιχειρηματία της ExxonMobil, ο οποίος διαθέτει προφανείς δεσμούς και συμφέροντα που τον ενώνουν με τη χώρα μας και έχει αντιταχθεί στις αντιρωσικές κυρώσεις», δήλωσε ο Κονσταντίν Κοσάτσιωφ, επικεφαλής της επιτροπής διεθνών σχέσεων της Άνω Δούμας.

Πως μεταφράζεται αυτό; Νίκη.

Το πρόβλημα με όλα αυτά τα ρωσικά παίγνια, σημειώνει ο Παβλόβσκι, είναι ότι καθιστούν εχθρούς τους ανθρώπους που διαθέτουν μακρά μνήμη. Και αυτό είναι το παράδοξο στην καρδιά της γεωπολιτικής θεώρησης του Πούτιν. Οι Ρώσοι ηγέτες μπορεί να απολαμβάνουν να βλέπουν τη Δύς να κυνηγά την ουρά της για στοιχεία που αποδεικνύουν τη ρωσική εμπλοκή, αλλά η Μόσχα δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη.

«Το γεγονός ότι υπάρχουν άνθρωποι που έχουν πειστεί ότι η Ρωσία έδρασε εκ μέρους του Τραμπ είναι τρομακτικό», δήλωσε ανώτερος Ρώσος αξιωματούχος ανώνυμα την Τρίτη. «Μακροπρόθεσμα, θα μπορούσε να είναι πολύ επικίνδυνο το να πιστεύουν οι άνθρωποι ότι η Ρωσία μπορεί να ανακατεύεται στις εκλογές άλλων κρατών».

Αυτό εξηγεί τις σημαντικές προσπάθειες του Πούτιν και των δικών του για να μετριάσουν τον ενθουσιασμό για τη νέα αμερικανική κυβέρνηση, τουλάχιστον δημοσίως. Αναλογιστείτε την αντίδραση του εκπροσώπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκώφ, στην επιλογή του Τίλερσον.

«Είναι εντελώς παράλογο να διατυπώνονται προβλέψεις, πόσο μάλλον να ονειρευόμαστε, ότι όλα θα αλλάξουν ξαφνικά και ότι δεν κινούνταν προηγουμένως ξαφνικά θα κινηθεί με βάση κάποιο φανταστικό σενάριο. Είμαστε αρκετά ψύχραιμοι και αναγνωρίζουμε ότι αυτό δεν θα συμβεί», τόνισε.

Αντίστοιχα, ο Πούτιν και οι βοηθοί του επανειλημμένα αρνήθηκαν τις κατηγορίες ότι ενεπλάκησαν στο δημοψήφισμα για το Brexit, αλλά και στις κατηγορίες της CIA ότι η ρωσική κυβέρνηση παρείχε στο WikiLeaks κλεμμένα email από το Δημοκρατικό κόμμα των ΗΠΑ και το επιτελείο της Κλίντον. Επίσης, αρνήθηκαν την οποιαδήποτε ανάμειξη στις επερχόμενες γερμανικές εκλογές.

Ο Πούτιν χαρακτήρισε τις αμερικανικές αιτιάσεις ως «υστερία» με στόχο «την απομάκρυνση της προσοχής του αμερικανικού λαού από την ουσία των όσων δημοσίευσαν οι hackers». Την Τετάρτη, ο Πεσκώφ αποκάλεσε τις κατηγορίες «μύθους και παραμύθια για τον μπαμπούλα» και υποστήριξε ότι οι ανίκανοι πολιτικοί της Δύσης προσπαθούν να στοχοποιήσουν τη Μόσχα για τις αποτυχίες τους.

 Οι κατηγορίες δεν έπληξαν την δημοτικότητα του Πούτιν στη Ρωσία, η οποία αυξήθηκε από 81% τον Ιούνιο σε 86% το Νοέμβριο, σύμφωνα με το ρωσικό Levada Analytical Center.

Κάθε φορά που έγιναν κατηγορίες για την προεκλογική εκστρατεία, το Κρεμλίνο φωνάζει «υποκρισία!» (άλλωστε, Αμερικανοί σύμβουλοι βοήθησαν τον Μπόρις Γιέλτσιν να επανεκλεγεί το 1996). Και αυτό έφερε ακόμη ένα παλιό, καλό εργαλείο, την άρνηση των πάντων – κυρώσεων, υποψιών για hacking, το διεθνές σκάνδαλο ντόπινγκ – ως ρωσοφοβία.

«Γνωρίζετε ότι έχουμε αντιμετωπίσει απόπειρες άσκησης πίεσης από το εξωτερικό τα τελευταία χρόνια», δήλωσε ο Πούτιν αυτό το μήνα στην ετήσια ομιλία του προς τη βουλή. «Έχουν χρησιμοποιήσει κάθε μέσο, από το να διασπείρουν μύθους για την ρωσική επιθετικότητα, την προπαγάνδα και την ανάμειξη στις ξένες υποθέσεις, μέχρι το να κυνηγούν τους αθλητές μας, συμπεριλαμβανομένων των παραολυμπιακών».

Η προσέγγιση αυτή φαίνεται πως λειτουργεί. Δημοσκοπηση που πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο από το Chicago Council on Global Affairs και το Levada Center ανακάλυψε ότι μόλις 23% των Ρώσων έχουν μια θετική άποψη της τις ΗΠΑ.

Νίκη.

«Η πλειοψηφία των Ρώσων δε πιστεύει καν το θέμα του ντόπινγκ, πόσο μάλλον την ανάμειξη στις αμερικανικές εκλογές», δήλωσε ο Κολέσνικωφ. Και πολλοί που τα πιστεύουν, εκτιμούν ότι προωθούν την εικόνα του Πούτιν ως «ισχυρού, πονηρού ανθρώπου».

«Αυτή είναι μια στρατηγική win-win για τον Ρώσο πρόεδρο», πρόσθεσε.

Τουλάχιστον προς το παρόν.

(Washington Post)