Χ.Λιάγγου: Πώς από «αουτσάιντερ» κέρδισε τη μάχη από τον Nabucco

Εμφανίσθηκε ως «αουτσάιντερ» στη μάχη για τη μεταφορά του αζέρικου αερίου στην Ευρώπη και κατέληξε ο αγωγός που θα ανοίξει τον αποκαλούμενο Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, στον οποίο η Ε.Ε. έχει στηρίξει τη στρατηγική της για διαφοροποίηση προμηθευτών και απεξάρτηση από τη Ρωσία. Ο αγωγός TAP, με βασικό πλεονέκτημα το χαμηλότερο κόστος, καθώς καλύπτει μικρότερη διαδρομή κατά 450 χλμ. σε σχέση με τον ανταγωνιστή του και μέχρι πρότινος «φαβορί» Nabucco West, όπως αναμένεται και επισήμως να ανακοινωθεί αύριο στο Μπακού, θα μεταφέρει το αέριο από την πρώτη ανάπτυξη του γιγάντιου κοιτάσματος Σαχ Ντενίζ ΙΙ μέσω της Ελλάδας και της Αλβανίας στην Ιταλία και από εκεί στις αγορές της Κεντρικής και Δυτική Ευρώπης. Ο αγωγός TAP συνολικού μήκους 870 χλμ. θα διέρχεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του (550 χλμ.) από ελληνικά εδάφη, και θα τοποθετήσει τη χώρα στον παγκόσμιο γεωπολιτικό χάρτη. Από τα ελληνοαλβανικά σύνορα θα διέλθει σε μήκος 205 χλμ. την Αλβανία, θα διασχίσει υποθαλάσσια την Αδριατική σε μήκος 110 χλμ. και θα καταλήξει στην Ιταλία σε μήκος 5 χλμ. απ’ όπου θα συνδεθεί με το δίκτυο αερίου της κεντρικής Ευρώπης.

Δύο διακλαδώσεις

Με δύο διακλαδώσεις, μία που ξεκινάει από το Φίερ της Αλβανίας θα καταλήξει μέσω του Μαυροβουνίου και της Βοσνίας στο Σπλιτ της Κροατίας και μία που ξεκινάει από την έξοδο του ελληνοτουρκικού αγωγού στην Κομοτηνή και θα φτάνει στην περιοχή Stara Zagora της Βουλγαρίας θα καταλήγει στη Ρουμανία, διασφαλίζοντας εναλλακτική προμήθεια αερίου στις χώρες των Βαλκανίων. Οι δύο αυτές διακλαδώσεις εξουδετέρωσαν το βασικό πλεονέκτημα του Nabucco West, που ήταν η δυνατότητα τροφοδοσίας με αέριο από πηγές της Κασπίας περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. Αυτός ήταν ο παράγοντας που έκανε τον ΤAP, να αποσπάσει την πολιτική στήριξη της Ε.Ε. και των ΗΠΑ, που είχαν δώσει το «χρίσμα» αρχικά στο μεγαλεπήβολο σχέδιο του Nabucco (δυναμικότητας 32 δισ. κ.μ. αερίου) και στη συνέχεια στην πιο ρεαλιστική εκδοχή του, αυτή του Nabucco West (δυναμικότητας 16 δισ. κ.μ. αερίου). Ετσι το κονσόρτσιουμ του TΑΡ που μπήκε στη «μάχη» της διεκδίκησης της μεταφοράς του αζέρικου αερίου, προσφέροντας στην κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ τη συντομότερη και οικονομικότερη διαδρομή, κατάφερε στην πορεία μέσα από μια συντονισμένη προσπάθεια των μετόχων του (ελβετική Αxpo, νορβηγική Statoil, γερμανική ΕΟΝ Ruhrgas) να αποσπάσει και την πολιτική στήριξη των χωρών διέλευσης, κάτι που είχε τεθεί ως προαπαιτούμενο από την κοινοπραξία για την επιλογή του. Στα βασικά πλεονεκτήματα του ΤΑΡ, που προσμετρήθηκε στις τελικές αποφάσεις της κοινοπραξίας, είναι και η ισχυρή κεφαλαιακή βάση των μετόχων του, που μπορούν να διασφαλίσουν άμεσες επενδύσεις χωρίς επιδοτήσεις.

Για την Ελλάδα ο ΤΑΡ αποτελεί άμεση ξένη επένδυση ύψους 1,5 δισ. ευρώ, που θα δημιουργήσει 2.000 άμεσες θέσεις εργασίας και 10.000 έμμεσες. Η διάνοιξη του Νοτίου Διαδρόμου μέσω Ελλάδας, σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ αναμένεται να δημιουργήσει 413 - 445 εκατ. ευρώ προστιθέμενης αξίας στην ελληνική οικονομία και 10.600 έως 11.700 νέες θέσεις εργασίας.

Τα εναλλακτικά σχέδια

Η στρατηγική του Νοτίου Διαδρόμου που σχεδίασε η Ε.Ε. περιελάμβανε αρχικά 4 εναλλακτικά σχέδια αγωγών και στηρίζεται στην προοπτική μεταφοράς στην Ευρώπη αερίου διαφόρων προελεύσεων (Αζερμπαϊτζάν, Τουρκμενιστάν, Ιράν, Ιράκ). Ωστόσο,η μόνη σίγουρη πηγή πριν από το 2020 είναι το κοίτασμα του Σαχ Ντενίζ ΙΙ που μπορεί να προσφέρει από το 2018 16 δισ. κ.μ. αερίου τον χρόνο. Από αυτά τα 6 δισ. προορίζονται για την Τουρκία και τα υπόλοιπα θα κατευθυνθούν στην Ευρώπη μέσω του ΤΑΡ. Για τη μεταφορά τους, είναι προϋπόθεση η ανάπτυξη του κοιτάσματος Σαχ Ντενίζ συνολικής επένδυσης περί τα 25 δισ. δολάρια, για την οποία η κοινοπραξία θα αποφασίσει τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η υλοποίηση του αγωγού TANAP επί τουρκικού εδάφους, η έναρξη του οποίου αναμένεται μέσα στο β εξάμηνο του 2013.

Τα στρατηγικά πλεονεκτήματα που προσδίδει στη χώρα η επιλογή του ΤΑΡ -εφόσον επιλεγεί την Παρασκευή, όπως χαρακτηριστικά τόνισε- επεσήμανε με δηλώσεις του υπουργός Οικονομικών Γ. Στουρνάρας κατά την τελετή υπογραφής της Συμφωνίας Διέλευσης του αγωγού με την κοινοπραξία χθες.

(kathimerini.gr, 27/6/2013)