Εκτός Χρηματιστηρίου Ενέργειας ΑΠΕ και πυρηνικά με τις προτάσεις της Κομισιόν – Ευρωπαϊκό ταμείο διεκδικούν Ελλάδα και χώρες του Νότου

Τα αμφίδρομα συμβόλαια επί της διαφοράς (two-way Contracts for Difference, CfDs), για τις ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος που υπόκεινται με οποιονδήποτε τρόπο σε κρατική στήριξη, αποτελούν μία από τις πλέον κομβικές μεταρρυθμίσεις στην πρόταση της Κομισιόν για τις αλλαγές στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. 

Η πρόταση θα παρουσιαστεί στις 14/3, με παράγοντες της αγοράς να επισημαίνουν πως έχει πολλές ασάφειες και ατολμίες. Εξάλλου, όπως έχει ήδη γράψει το energypress, δεν προβλέπει ραγδαίες αλλαγές στην αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού της Ε.Ε., στοχεύοντας σε διαφορετική λειτουργία του υφιστάμενου μοντέλου. Σε αυτό το πλαίσιο, εισηγείται μεταξύ άλλων μέτρα που αποσκοπούν στη δημιουργία ενός μηχανισμού απορρόφησης των βραχυπρόθεσμων διακυμάνσεων στις χονδρεμπορικές αγορές από τους λογαριασμούς των τελικών καταναλωτών, ιδίως με την προώθηση των μακροχρόνιων συμβάσεων. 

Στην εμπροσθοφυλακή αυτών των συμβάσεων τοποθετούνται τα αμφίδρομα συμβόλαια επί της διαφοράς, καθώς καθίστανται υποχρεωτική «φόρμουλα» για όλες τις τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος (ΑΠΕ, πυρηνικά, υδροηλεκτρικά, μονάδες γεωθερμίας) οι οποίες απολαμβάνουν κρατική στήριξη. Κάτι που σημαίνει στην πράξη πως όλες οι νέες επενδύσεις αυτών των κατηγοριών, που υλοποιούνται μέσω ενός ανάλογου σχήματος, θα έχουν σταθερή τιμή αποζημίωσης για την παραγωγή τους, εγγυημένη από τα κράτη-μέλη. 

Η σταθερή τιμή σημαίνει πως θα αντισταθμίζεται η διαφορά, όταν η «ταρίφα» είναι μικρότερη από τις χονδρεμπορικές τιμές – ή θα παρακρατείται όταν συμβαίνει το αντίθετο. Μάλιστα, στη δεύτερη περίπτωση, και πάλι υποχρεωτικά, τα κράτη θα διανέμουν τη διαφορά σε όλες τις κατηγορίες καταναλωτών (νοικοκυριά, ΜμΕ, βιομηχανίες). Η διανομή θα γίνεται με βάση το μερίδιο κάθε κατηγορίας στην τελική κατανάλωση ενέργειας. 

Πολύ κοντά στον ελληνικό μηχανισμό 

Σύμφωνα με τους ίδιους παράγοντες, το εργαλείο αυτό πρακτικά σημαίνει πως ΑΠΕ και πυρηνικά τίθενται επί της ουσίας εκτός αγοράς, αποκτώντας σταθερές τιμές αποζημίωσης. Μάλιστα, η έννοια της «με οποιονδήποτε τρόπο κρατικής επιδότησης» είναι αρκετά ευρεία ώστε να συμπεριλαμβάνει όλα τα σχήματα στήριξης – για παράδειγμα, και τις πυρηνικές μονάδες της Γαλλίας, οι οποίες αποζημιώνονται για την παραγωγή τους μέσω συμβάσεων αγοραπωλησίας με το κράτος. 

Όπως συμπληρώνουν οι ίδιες πηγές, η προτεραιοποίηση του συγκεκριμένου μέτρου δεν πηγάζει μόνο από τον υποχρεωτικό χαρακτήρα, που εισηγείται η Κομισιόν να έχει, αλλά και από το αυξημένο μερίδιο που δρομολογείται να αποκτήσουν οι συγκεκριμένες τεχνολογίες στο ενεργειακό μίγμα. Είναι ενδεικτικό ότι, στο τέλος της 10ετίας, ΑΠΕ και πυρηνικά θα καλύπτουν περίπου το 80% των αναγκών σε ρεύμα στην Ε.Ε. 

Παράλληλα, η παρακράτηση των «υπερεσόδων» ουσιαστικά φέρνει την πρόταση των Βρυξελλών πολύ κοντά στον Προσωρινό Μηχανισμό Επιστροφής Μέρους Εσόδων που εφαρμόζεται στη χώρα μας από τον περασμένο Ιούλιο – με τη διαφορά βέβαια ότι το ελληνικό μέτρο εφαρμόζεται καθολικά. Μάλιστα, όπως και η εισήγηση της Κομισιόν μιλά για υποχρεωτική απόδοση των «υπερεσόδων» στους τελικούς καταναλωτές, έτσι και στην Ελλάδα τα ποσά που συγκεντρώνονται μέσω του Μηχανισμού «επιστρέφουν» σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, μέσω του ΤΕΜ. 

Προαιρετική η προώθηση των εταιρικών PPAs 

Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά τα εταιρικά PPAs η Κομισιόν στην πρότασή της, παρότι καλεί τα κράτη μέλη να άρουν τα υπαρκτά αντικίνητρα, δεν εισάγει υποχρεωτικότητα αλλά αντίθετα τα μέτρα διευκόλυνσης της σύναψης PPAs έχουν προαιρετικό χαρακτήρα. Έτσι, μεταξύ άλλων, οι Βρυξέλλες συστήνουν στις χώρες να δημιουργήσουν μία πλατφόρμα «συγκέντρωσης» της ζήτησης και της προσφοράς μακροχρόνιων διμερών συμβολαίων, ανάλογη με την πλατφόρμα που έχει στα σκαριά το Χρηματιστήριο Ενέργειας.  

Στην περίπτωση επίσης των PPAs δεν είναι υποχρεωτική η παροχή κρατικών εγγυήσεων, αφού αναφέρεται ότι τα κράτη θα πρέπει να διασφαλίσουν πως παρέχονται χρηματοδοτικά εργαλεία σε εταιρείες που δυσκολεύονται να «μπουν» στην αγορά των μακροχρόνιων συμβολαίων, τα οποία θα μειώνουν τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους που συνδέονται με την αθέτηση πληρωμών από την πλευρά των off-takers. Έτσι, η χρηματοδότηση μέσω τραπεζικού δανεισμού θα καταστήσει τα PPAs ακριβότερα από τα CfDs, τα οποία απολαμβάνουν κρατικές εγγυήσεις. 

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η πρόταση δεν αποκλείει την παροχή κρατικών εγγυήσεων για τη σύναψη PPAs. Ωστόσο, θα πρέπει να αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες καταναλωτών (π.χ. βιομηχανίες) και να γίνει με έναν τρόπο που δεν θα συνιστά κρατική ενίσχυση. 

Ανισότητες λόγω διαφορετικών δημοσιονομικών «αντοχών»

Η γενική εκτίμηση είναι ότι θα εξασφαλιστεί εύκολα συναίνεση για την πρόταση, με δεδομένο κατ΄ αρχάς ότι μία σειρά μέτρων της έχουν προαιρετικό χαρακτήρα. Επίσης, στην εισήγηση περιλαμβάνονται μία σειρά από μέτρα που εφάρμοσαν τους προηγούμενους μήνες τα κράτη-μέλη (π.χ. ρύθμιση των τιμών λιανικής), ουσιαστικά θέτοντάς σε άμεση «επιφυλακή», ώστε να μπορούν να μπουν σε ισχύ σε μία επόμενη κρίση, χωρίς να χρειάζεται πλέον έγκριση των Βρυξελλών.  

Την ίδια στιγμή ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, η ελληνική πλευρά θα προσέλθει στις διαπραγματεύσεις με αίτημα τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού fund, το οποίο κρίνει ότι είναι απαραίτητο ώστε να παρασχεθούν κρατικές εγγυήσεις για τα CfDs αλλά και για άλλα ενδεχομένως μέτρα που περιλαμβάνονται στην εισήγηση, όπως το hedging. Επομένως, αν δεν υπάρξει ένα ευρωπαϊκό ταμείο, τότε τα μέτρα αυτά θα μπορέσουν να εφαρμοστούν μόνο από τις χώρες που διαθέτουν τα απαραίτητα δημοσιονομικά περιθώρια. 

Στην πράξη, αυτό θα σημαίνει πως, με την έστω και άτολμη μεταρρύθμιση του Target Model, θα μπορέσουν να «θωρακιστούν» μόνο οι μεγαλύτερες οικονομίες εντός Ευρώπης. Κάτι που σημαίνει ότι οι δημοσιονομικές ανισότητες θα εξελιχθούν σε ανισότητες και στον ενεργειακό τομέα. 

Τα παραπάνω επιχειρήματα συμμερίζονται και η Ισπανία με την Ιταλία. Έτσι, για το θέμα του ευρωπαϊκού fund, αναμένεται να δημιουργηθεί «μέτωπο» των χωρών του Νότου.