Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης: Τα Κουρδικά Αδιέξοδα του κ. Ερντογάν

Μια νέα "στήλη" εγκαινιάζει σήμερα το Energypress. Υπό τον γενικό τίτλο «Στρατηγικό Περισκόπιο» θα φιλοξενούνται εδώ αναλύσεις του Δρ.Θεόδωρου Τσακίρη, Επίκουρου Καθηγητή Γεωπολιτικής & Υδρογονανθράκων στο Παν.Λευκωσίας, ο οποίος είναι και επικεφαλής του Ενεργειακού Προγράμματος του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Ακολουθεί το πρώτο άρθρο - ανάλυση του κ. Τσακίρη:

Η επαμφοτερίζουσα τουρκική στάση αναφορικά με τη συμμετοχή της στην εκστρατεία καταστροφής του εξτρεμιστικού τζιχαντιστικού κινήματος ISIS, αποκαλύπτει το βαθμό του στρατηγικού αδιεξόδου της Άγκυρας. Η επιδεικτική συγκέντρωση δεκάδων αρμάτων μάχης σε απόσταση αναπνοής από τον κουρδικό θύλακα του Kobane έχει μερικώς επισκιάσει ως επίφαση δυνάμεως το κενό της τουρκικής πολιτικής στη Συρία. Αυτό που αναγνωρίζεται από μερικούς ως αποφασιστική κίνηση που μεγαλώνει την επιρροή της Τουρκίας έναντι της Δύσης και της Μέσης Ανατολής, αποτελεί στην πραγματικότητα προπέτασμα ισχύος, δηλωτικό της στρατηγικής χρεοκοπίας του περίφημου δόγματος Νταβούτογλου περί «μηδενικών προβλημάτων».

Εάν οι τουρκικές δυνάμεις εισβάλλουν στο Kobane για να αποκρούσουν το ISIS δημιουργώντας στη διαδικασία έναν αδιευκρίνιστου μεγέθους θύλακα εντός του Συριακού εδάφους θα διασώσουν στην πραγματικότητα σημαντικό τμήμα από τις δυνάμεις του στρατιωτικού βραχίονα (YPG) του μεγαλύτερου συριακού κουρδικού κόμματος (Democratic Unity Part-PYD) στο οποίο ο Assad παραχώρησε σε αυξημένη αυτονομία στην αρχή του  εμφυλίου το 2011.

Ο στόχος του Σιίτη δικτάτορα ήταν προφανώς να επικεντρώσει τις δυνάμεις του εναντίον του άμεσου κινδύνου της σουνιτικής εξέγερσης την οποία επέτυχε να αποδυναμώσει σε σημαντικό βαθμό μετά τα μέσα του 2013 με τη βοήθεια του σιιτικού Ιράκ, του Ιράν και της Hezbollah. Εάν κανείς εξαιρέσει το ISIS όπως διαφαίνεται και από τον τακτικό χάρτη που ακολουθεί (The Economist 3/10/2014) ο Assad έχει ουσιαστικά καταστείλει την εξέγερση των μη-ισλαμιστικών σουνιστικών δυνάμεων που αποτελούσαν τον αρχικό πυρήνα της εξέγερσης το 2011-2012.

Ο Συριακός Απελευθερωτικός Στρατός έχει ουσιαστικά εξανεμισθεί συγκριτικά με την επιχειρησιακή δεινότητα και δυνατότητα των δύο τζιχαντιστικών αντι-ασσαντικών δυνάμεων: της ISIS και του μετώπου Al-Nusra που είναι συνδεδεμένο με την Al-Qaeda.Εάν το ISIS δεν είχε επεκταθεί στο Ιράκ μετά την κατάληψη της Fallujah (Ιανουάριος 2014) και εάν συγκροτούσε ενιαίο μέτωπο κατά του Assad μαζί με το Al-Nusra χωρίς να απειλήσει το ιρακινό status quo η αντιμετώπιση των ευρω-ατλαντικών δυνάμεων ίσως να ήταν και διαφορετική, ενώ η υποστήριξη των αραβικών πετρελαιομοναρχιών του Κόλπου πιθανότατα να συνεχιζόταν αμείωτη.

Ήταν η εντυπωσιακή επέκταση του ISIS στο Ιράκ –ιδίως μετά την κατάληψη της Μοσούλης τον περασμένο Ιούνιο που αφύπνισε τη Δύση αλλά και τη Σαουδική Αραβία έναντι του κινδύνου που πραγματικά αντιπροσώπευε το υποτιθέμενο Ισλαμικό Χαλιφάτο. Έναντι αυτού του κινδύνου η συμμαχία μεταξύ του Assad και των εξαρτημένων από το ΡΚΚ μαχητών του PYD είναι κάτι πολύ περισσότερο από ευκαιριακή. Σε αντίθεση με το Ιρακινό Κουρδιστάν που επιχειρεί να αυτονομηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο από τη σιιτικά ελεγχόμενη Βαγδάτη και που διατηρεί τη στρατιωτική του αυτονομία από το ΡΚΚ, οι Κούρδοι της Συρίας είναι πολύ πιο κοντά και στον Assad και στον Ocalan. Αυτό λογικά θα έπρεπε να διευκολύνει τους τουρκικούς σχεδιασμούς αλλά δεν φαίνεται να συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Παρά την εγγύτητά του PYD με τον Assad η Τουρκία δεν έχει επιτύχει να απομονώσει τους Κούρδους της Συρίας διπλωματικά καθώς η διεθνής συμμαχική αεροπορική δύναμη κρατά ακόμη ζωντανή την κουρδική αντίσταση στο Kobane. Είναι απολύτως λογικό λοιπόν η Τουρκία να θέτει ως όρο για τη χερσαία στρατιωτική της εμπλοκή στη Συρία το πράσινο φως των ΗΠΑ/ΝΑΤΟ για να επιτεθεί στον Assad αφήνοντας ουσιαστικά άθικτες τις κτήσεις του ISIS εντός του Ιράκ.

Σε περίπτωση τουρκικής εισβολής οι μαχητές του ISIS θα μπορούν να αναδιπλωθούν εντός του Ιράκ ή κοντά στην συρο-ιρακινή μεθόριο ευχόμενοι καλή επιτυχία στα τουρκικά στρατεύματα καθώς αυτά θα επικεντρώνονταν εναντίον του σιιτικού καθεστώτος είτε (α) κινούμενα τα ίδια εναντίον του είτε (β) δημιουργώντας μια μεγάλη ζώνη ελέγχου εντός του συριακού εδάφους όπου θα κατέφευγαν οι Άραβες Σουνίτες Σύριοι πρόσφυγες και τα στρατόπεδα εκπαίδευσης ενός «νέου» Συριακού Απελευθερωτικού Στρατού.

Εδώ είναι ωστόσο που η νεοοθωμανική θεώρηση που έχει ο κ. Ερντογάν για τον εαυτό του ως πάτρονα των απανταχού ισλαμιστών της Μέσης Ανατολής, συγκρούεται με την πραγματικότητα.Εάν τα πολύ ισλαμικότερα του κ.Ερντογάν καθεστώτα του Αραβικού Κόλπου, προεξαρχούντος του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας, επιθυμούσαν την ανατροπή του Assad ως απόρροια μιας τουρκικής στρατιωτικής παρέμβασης, θα την είχαν εγκρίνει ήδη από το 2012 πιέζοντας την Ουάσινγκτον προς αυτήν την κατεύθυνση.

Το πρόβλημα του κ.Ερντογάν με τη στάση της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ αναφορικά με το Συριακό είναι ότι μια ενδεχόμενη στρατιωτική του επέμβαση στη Συρία θα αντιμετωπιζόταν ως μια επιθετική ενέργεια που θα επιχειρούσε να μετατρέψει το όποιο μετα-ασσαντικό καθεστώς σε τουρκικό δορυφόρο. Αυτό είναι κάτι που ούτε η Σαουδική Αραβία, ούτε η Αίγυπτος (υπό τον Sissi) ούτε φυσικά το Ισραήλ θα επιθυμούσαν να συμβεί.

Η πολιτική του κ.Νταβούτογλου έχει «επιτύχει» κάτι το πραγματικό αξιοθαύμαστο. Η νεο-οθωμανική της ρητορική έχει φέρει κοντά το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία σε μια «ανίερη» συμμαχία που έχει ως στρατηγικό στόχο τη σταθεροποίηση του καθεστώτος Sissi στη Αίγυπτο και την περιθωριοποίηση του ρόλου των Αδελφών Μουσουλμάνων στη μετα-ασσαντική Συρία.

Αν και το Ισραήλ δεν θα είχε κανένα πρόβλημα από μια ενδεχόμενη επιβίωση του Assad, ενώ η Σαουδική Αραβία πίστευε ότι ο Assad θα μπορούσε να ανατραπεί από το ISIS, καμία από τις δύο χώρες δεν έχει να κερδίσει κάτι από τη μετατροπή της Συρίας σε τουρκικό προτεκτοράτο.

O κ.Νταβούτογλου φαίνεται να συνειδητοποιεί το ρίσκο μίας μερικής έστω εισβολής και για αυτό ακριβώς μπλοφάρει θέτοντας προϋποθέσεις για μια τουρκική στρατιωτική επέμβαση υπέρ των Κούρδων στο Kobane την οποία οι βασικοί περιφερειακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν.

Εάν τελικά η Τουρκία δεν εισβάλλει στο Kobane ποιό θα είναι το κόστος; Το μεγαλύτερο πρόβλημα του κ.Ερντογάν έναντι της Δύσης εντοπίζεται στο γεγονός ότι δεν μπορεί να πείσει κανένα για την αποφασιστηκότητά του να πλήξει ουσιαστικά τον τζιχαντιστικό Frankenstein που ο ίδιος εν μέρει εξέθρεψε. Δεν είναι άραγε αξιοπρόσεκτο το γεγονός ότι ο κ.Ερντογάν δεν υπόσχεται καμία στρατιωτική συνδρομή εναντίον του ISIS στο Ιράκ που έχει πολύ μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για τις ΗΠΑ συγκριτικά με τη Συρία;

Δεν είναι τουλάχιστον αξιοπερίεργο το γεγονός ότι την ώρα που υποτίθεται ότι απειλεί το ISIS στη Συρία ο Ερντογάν αρνείται να παραχωρήσει στη διεθνή αντι-τζιχαντιστική συμμαχία τη μοναδική στρατιωτική υποδομή που θα μπορούσε να επιφέρει καταλυτικά πλήγματα εναντίον του ISIS?, δηλαδή την αεροπορική βάση του Incirlik; Τι επιτυγχάνει τελικά ο κ.Ερντογάν με τη «μπλόφα» του Kobane εκτός από τον να εξοργίσει τους Κούρδους της Τουρκίας οκτώ μήνες πριν από τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές του ερχόμενου Ιουνίου επιτείνοντας την αναξιοπιστία του έναντι των ΗΠΑ και της Ε.Ε.;