Bruegel: Πόσο έτοιμη είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χειμερινή περίοδο φυσικού αερίου 2023-24

Παρότι ο περσινός χειμώνας ήταν ο πιο δύσκολος που έχει υπάρξει ποτέ για το ευρωπαϊκό δίκτυο φυσικού αερίου, σύμφωνα με τα στοιχεία του ACER, η ήπειρος είναι επαρκώς προετοιμασμένη για τον επόμενο χειμώνα.

Τα δύο πρώτα τρίμηνα του 2023 η ζήτηση φυσικού αερίου ανταποκρίθηκε στον στόχο για μείωση κατά 15%, ενώ η ικανότητα εισαγωγής LNG έχει επεκταθεί κατά 20%, με την παγκόσμια αγορά να παραμένει καλά εφοδιασμένη, εν μέρει χάρη στην περιορισμένη αύξηση ζήτησης από την Κίνα. Επιπλέον, η ΕΕ πέτυχε την πλήρωση των αποθηκών της κατά 90%, δύο μήνες νωρίτερα από την προθεσμία του Νοεμβρίου.

Παράλληλα, επιταχύνεται η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών, αιολικών και αντλιών θερμότητας, οι οποίες συμβάλλουν αργά, αλλά δομικά στη μείωση της εξάρτησης από το φυσικό αέριο.

Παρά τις εξελίξεις αυτές, οι Ευρωπαίοι δεν πρέπει να εφησυχάζουν.

Όπως εκτιμάει σε ανάλυσή του το Bruegel, οι φόβοι για ελλείψεις έχουν υποχωρήσει, αλλά οι τιμές παραμένουν υψηλές, ενώ η συνεχιζόμενη αστάθεια θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στη βιομηχανία και την οικονομία της ΕΕ.

“Έως ότου τεθούν σε λειτουργία περισσότερες εγκαταστάσεις υγροποίησης, η παγκόσμια αγορά LNG, και κατά συνέπεια η αγορά φυσικού αερίου, θα παραμείνει σφιχτή”, σημειώνει ο οίκος.

Θετικό δείγμα, αποτελεί το γεγονός ότι, το 2024 μόνο στις ΗΠΑ αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εγκαταστάσεις, που θα παράγουν 336 τεραβατώρες ετησίως, το διπλάσιο δηλαδή των ετήσιων εισαγωγών ρωσικού LNG.

Πως τα κατάφερε η ΕΕ

Τα δύο βασικά όπλα στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν, η αύξηση των εισαγωγών LNG και η μείωση της ζήτησης. Έτσι, το μερίδιο του LNG στις συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου διπλασιάστηκε, από 20% το 2018-2019 σε 40% το 12μηνο, από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Ιούλιο του 2023.

Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές από τις ΗΠΑ , οι οποίες εξαπλασιάστηκαν (!) σε 600 TWh. Οι εισαγωγές ρωσικού LNG αυξήθηκαν επίσης, αλλά αυτό δεν αντιστάθμισε σε καμία περίπτωση τη μείωση των εισαγωγών από αγωγούς.

Από την άλλη, η ζήτηση φυσικού αερίου ήταν κατά 12% χαμηλότερη το 2022, από τον μέσο όρο της περιόδου 2019-2021, λόγω της μείωσης βιομηχανικών και οικιακών καταναλωτών, ενώ το δεύτερο τρίμηνο του 2023, έπεσε στο 19% και συγκεκριμένα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, μειώθηκε κατά 17%.

Πόσο καλά προετοιμασμένη είναι η ΕΕ για τον επερχόμενο χειμώνα

Εάν η ΕΕ βγει από τον χειμώνα με τουλάχιστον το 30% γεμάτες αποθήκες, δε θα αντιμετωπίσει σοβαρές απειλές για την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Παρόλα αυτά, ελλοχεύουν 2 βασικοί κίνδυνοι. Ο πρώτος είναι να τερματιστούν πλήρως οι εισαγωγές ρωσικού αερίου (τόσο LNG, όσο και μέσω αγωγών) από την 1η Οκτωβρίου και ο δεύτερος είναι, το ενδεχόμενο αυτό να συμβεί παράλληλα με έναν ιδιαίτερα κρύο χειμώνα.

Οι εκτιμήσεις αυτές ωστόσο, χαρακτηρίζονται συντηρητικές, καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη την αναπροσαρμογή της προσφοράς και της ζήτησης, λόγω των τιμών. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον οι τιμές είναι υψηλότερες από τον περασμένο χειμώνα, η ΕΕ θα προσελκύσει περισσότερο LNG και/ή θα μειώσει τη ζήτηση.

Παράλληλα, ρόλο θα παίξουν και άλλοι παράγοντες, όπως η επαναλειτουργία αρκετών πυρηνικών σταθμών της Γαλλίας, έπειτα από τη συντήρησή τους, καθώς και η αυξημένη ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και άλλων τεχνολογιών ΑΠΕ, που αναμένεται να μειώσουν τη ζήτηση για άεριο στην ηλεκτροπαραγωγή.

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, το Bruegel εκτιμά ότι ο συνδυασμός αυτών θα οδηγήσει σε μείωση της ζήτησης κατά 3,3% σε σύγκριση με πέρυσι, που αντιστοιχεί σε 74 TWh. Υπάρχει όμως το πρόβλημα του κόστους. Παρά την υποχώρηση των τιμών, η χρονική διαφορά που υπάρχει στην τιμολόγηση στην λιανική έχει ως αποτέλεσμα, οι τιμές που πληρώνουν τα νοικοκυριά και πολλές επιχειρήσεις να παραμένουν αυξημένες.

Συμπερασματικά, οι προοπτικές της αγοράς για την επερχόμενη χειμερινή περίοδο στην ΕΕ χαρακτηρίζονται θετικές. Ωστόσο, είναι κρίσιμο να διατηρηθεί η μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να είναι έτοιμες να λάβουν μέτρα, εφόσον ανατραπεί η υφιστάμενη τάση στην κατανάλωση, αποφεύγοντας πολιτικές που αυξάνουν τη ζήτηση, όπως οι επιδοτήσεις.