Αντίστροφη μέτρηση για αναστολή παραγωγής του καλωδίου από τη Nexans - Η επιστολή των Γάλλων, η απάντηση του ΑΔΜΗΕ και η επικείμενη νομική μάχη με τη Λευκωσία

Στην προδιαγεγραμμένη φάση, της αναστολής παραγωγής του καλωδίου από τη Nexans και της αναπόφευκτης νομικής διαμάχης που θα επακολουθήσει μεταξύ της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς για τον καταμερισμό της ζημιάς, πλησιάζει όπως όλα δείχνουν η υπόθεση του GSI.

Το τελευταίο επεισόδιο στο σίριαλ που σηματοδοτεί και την αντίστροφη μέτρηση αφορά την προ ημερών επιστολή που έλαβε σύμφωνα με πληροφορίες ο ΑΔΜΗΕ από τη κατασκευάστρια του καλωδίου, η οποία του ζητά ενημέρωση για το «state of play» του έργου.

Σύμφωνα με αυτήν, η γαλλική εταιρεία που έχει μέχρι τώρα κατασκευάσει 160 χλμ καλωδίου (απομένουν άλλα 140 χλμ), ζητά να μάθει που ακριβώς βρίσκεται η υπόθεση και τι προτίθεται να κάνει από εδώ και πέρα ο ΑΔΜΗΕ, καθώς έχει να πληρωθεί από τον Ιούνιο και η τελευταία δόση κάλυπτε τις εργασίες παραγωγής μέχρι και τα τέλη Αυγούστου.

Στην απάντηση του ο ΑΔΜΗΕ, θα αναφέρεται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στην εκκρεμότητα με το έσοδο των 25 εκατ ευρώ και στην επιμονή της κυπριακής πλευράς να μην το καταβάλει, καθιστώντας σαφές πως αν δεν τακτοποιηθεί το θέμα και δεν εισπράξει τα ποσά, τότε δεν προτίθεται και να συνεχίσει τις πληρωμές προς τη κατασκευάστρια εταιρεία.

Σε αυτή τη περίπτωση και εφόσον δεν υπάρξει κάποια αλλαγή της τελευταίας στιγμής, είναι βέβαιο ότι οι Γάλλοι θα προχωρήσουν σε αναστολή των εργασιών (suspension), αξιοποιώντας τη σχετική πρόβλεψη που αφορά τις πληρωμές σε μηνιαία βάση.

Στη συνέχεια, μέσα στους επόμενους 12 μήνες και εφόσον δεν έχει υπάρξει πρόοδος στις πληρωμές, η Nexans έχει το δικαίωμα να κάνει termination του συμβολαίου, οδηγώντας οριστικά και αμετάκλητα το έργο στις ελληνικές καλένδες.

Στο εύλογο ερώτημα, πώς είναι δυνατόν η γαλλική εταιρεία να συνέχιζε μέχρι τώρα τη παραγωγή καλωδίου για ένα έργο που βρίσκεται στον «αέρα», η απάντηση συνδέεται τόσο με τις μέχρι πρότινος κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι αυτό θα γίνει, όσο κυρίως με το τεράστιο μέγεθος του συμβολαίου αξίας 1,4 δισ ευρώ. Δηλαδή με το υψηλό κόστος που συνεπάγεται μια αιφνίδια αλλαγή στη γραμμή παραγωγής του εργοστασίου που το κατασκευάζει.

Η νομική διαμάχη

Τα παραπάνω θα σηματοδοτήσουν προφανώς και την έναρξη της νομικής διαμάχης μεταξύ της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς για τον καταμερισμό της ζημιάς. Είναι βέβαιο ότι η τελευταία θα επιχειρήσει να αποδώσει την ευθύνη για το τέλος του GSI στον ΑΔΜΗΕ, προκειμένου να μην ενεργοποιηθεί η πρόβλεψη της διακρατικής συμφωνίας του Σεπτεμβρίου του 2024. Δηλαδή ότι αν το έργο ναυαγήσει για λόγους ανωτέρας βίας, χωρίς ευθύνη του φορέα υλοποίησης, Ελλάδα και Κύπρος θα επιμεριστούν τις μέχρι τότε δαπάνες που έχει κάνει ο ΑΔΜΗΕ κατά 50%-50%. Στη πράξη αυτό μεταφράζεται σε 125 εκατ, όσο το μερίδιο της Λευκωσίας από τα επίπεδα των 250 εκατ ευρώ που έχει μέχρι σήμερα δαπανήσει ο Διαχειριστής.

Σημειωτέον ότι καθώς ο ΑΔΜΗΕ δεν έχει υπογράψει ακόμη το «full notice to proceed», δεν θα επιβαρυνθεί και με παραπάνω ρήτρες. Αποφεύγοντας ο ΑΔΜΗΕ τις υπέρογκες ρήτρες σε περίπτωση αναστολής του συμβολαίου από τη Nexans, αποφεύγεται και το επιπλέον κόστος για τους καταναλωτές των δύο χωρών. Υπό αυτή την έννοια, το μοντέλο των μηνιαίων πληρωμών που έχει υιοθετηθεί για τη κατασκευή του καλωδίου, αναδεικνύεται σε θετικό στοιχείο μέσα στις καταιγιστικές αρνητικές εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων.

Μηνύματα Μητσοτάκη αλλά και αποστασιοποίηση

Σε πολιτικό επίπεδο, χθες ο Πρωθυπουργός κινήθηκε κατά τη συνέντευξη της ΔΕΘ, στη γνωστή το τελευταίο διάστημα κυβερνητική γραμμή ότι αν η Λευκωσία δεν αποδείξει εμπράκτως πως θέλει το έργο, τότε και η Ελλάδα δεν πρόκειται να σπαταλήσει άλλο διπλωματικό κεφάλαιο για το καλώδιο.

«Η Κύπρος πρέπει να ξεκαθαρίσει ότι πράγματι το έργο το θέλει, το εννοεί και καταβάλλει το σχετικό τίμημα», ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης, εκφράζοντας την ελπίδα ότι σύντομα «θα έχουμε καθαρή ορατότητα από τη Κύπρο», χωρίς ωστόσο να προεξοφλήσει την έκβαση της υπόθεσης.

Σημειωτέον πάντως ότι ήταν η πρώτη φορά που ο Πρωθυπουργός εμφανίστηκε να παίρνει κάποιες αποστάσεις από το θέμα, επισημαίνοντας ότι «για την Ελλάδα η διασύνδεση με την Κύπρο είναι σημαντική μόνο στον βαθμό που βοηθά την ίδια την Κύπρο, αλλά δεν έχει την ίδια οικονομική σημασία με άλλα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη». Ανέφερε ως παραδείγματα τη διασύνδεση της Κρήτης, που ήδη έχει αποφέρει μεγάλα οφέλη και θα οδηγήσει σε μειώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, τις διασυνδέσεις με τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο, καθώς και την ιδιαίτερα κρίσιμη διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου...

Σε κάθε περίπτωση, το κυπριακό «όχι» εφόσον δεν αλλάξει, διευκολύνει όπως έχει γράψει το energypress την Αθήνα (Πιο κοντά από ποτέ το ναυάγιο του GSI μετά τις κυπριακές παλινωδίες - Το blamegame Αθήνας- Λευκωσίας, η στάση της Nexans και ο ρόλος της Κομισιόν), αφού θα επιρρίψει το φιάσκο στη Λευκωσία. Ταυτόχρονα η ελληνική κυβέρνηση δεν θα βρίσκεται εγκαλούμενη από το δεξιό ακροατήριο ότι δεν τόλμησε να επανεκκινήσει τις έρευνες βυθού για τον GSI, και δεν υπερασπίστηκε τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Σε αυτό το σημείο βρίσκεται το σίριαλ της διασύνδεσης, και ενώ κάποιες πιο ήπιες φωνές στη Κύπρο καλούν τη κυβέρνηση Χριστοδουλίδη να τηρήσει τις δεσμεύσεις και να καταβάλει τις υποχρεώσεις της βάσει της διακρατικής συμφωνίας Αθηνών - Λευκωσίας. Όπως θυμίζουν, η δέσμευση για τα 25 εκ. το χρόνο δεν θέτει ως προϋπόθεση την ολοκλήρωση των ερευνών βυθού. Η καταβολή των υποχρεώσεων της κυπριακής πλευράς δεν συνδέεται με τις βυθομετρικές έρευνες, όπως έγραψε προ ημερών και ο Φιλελεύθερος (Αυτή είναι η συμφωνία Κύπρου – Ελλάδας για τα λεφτά του καλωδίου: Καμία σύνδεση των πληρωμών με τις βυθομετρήσεις), επικαλούμενος τη συμφωνία του Σεπτεμβρίου.

Στο λιγότερο πάντως πιθανό σενάριο που η Κύπρος άλλαζε στάση και ενέκρινε το έσοδο του έργου, το ερώτημα είναι κατά πόσο και η ελληνική κυβέρνηση θα επανεκκινούσε τις έρευνες βυθού, εκδίδοντας Navtex ή θα παρέπεμπε ξανά την υπόθεση στον «κατάλληλο χρόνο». Στη σχετική ερώτηση που έγινε χθες προς τον Πρωθυπουργό, εκείνος παρέπεμψε ως προυπόθεση στη στάση της Κύπρου.

Οι ισχυρισμοί της Κύπρου περί μη βιωσιμότητας και η ελληνική θέση

Εφόσον τα πράγματα μείνουν ως έχουν και οδηγηθούμε σε suspension της παραγωγής του καλωδίου, η υπόθεση θα πάρει αργά ή γρήγορα το νομικό δρόμο, με τη Λευκωσία να επιρρίπτει ευθύνες στον ΑΔΜΗΕ, προτάσσοντας μεταξύ των άλλων ότι το έργο δεν ήταν βιώσιμο.

Στον αντίποδα η ελληνική πλευρά θα επικαλεστεί τη διακρατική συμφωνία του Σεπτεμβρίου 2024, η οποία έκανε σαφή αναφορά στην απόφαση των ρυθμιστών των δύο χωρών για το έσοδο του έργου.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΡΑΕΚ ναι μεν υπέγραψε την απόφαση εσόδου στις 31/7/2025 και δεσμεύτηκε ότι μέχρι τις 31/8/2025 θα έχει βγάλει και την απόφαση για τον επιμερισμό του στις ταρίφες, με την προϋπόθεση ότι θα την εγκρίνει ο υπουργός Οικονομικών, χωρίς ωστόσο αυτό να συμβεί. Άπαξ και το υπ. Οικονομικών της Κύπρου δεν εγκρίνει την πρώτη απόφαση, η ΡΑΕΚ δεν μπορεί να προχωρήσει και στη δεύτερη απόφαση για τις ταρίφες, που σημαίνει ότι η ρυθμιστική εκκρεμότητα παραμένει και επομένως το έργο δεν είναι βιώσιμο για τον επενδυτή.

Το αλαλούμ της υπόθεσης αναδεικνύει και το γεγονός ότι τα δύο κράτη, Ελλάδα και Κύπρος, μόλις τον Απρίλιο του 2025, επιβεβαίωσαν την βιωσιμότητα του έργου, επικαιροποιώντας την στήριξή τους ως έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (PCI) σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στη πραξη, η συνέχιση της στήριξης ενός έργου υπό το καθεστώς PCI, σημαίνει ταυτόχρονα και αποδοχή του CBCA (Cost-Benefit Analysis) και επομένως της οικονομικής βιωσιμότητας του έργου.

Η πραγματικότητα για την εισαγγελική έρευνα

Σε ένα άλλο θέμα που απασχόλησε την επικαιρότητα, την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, προ ημερών ο κύπριος υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γ.Παπαναστασίου ξεκαθάρισε ότι αφορά αποκλειστικά την κυπριακή πλευρά και συγκεκριμένα τη περίοδο όπου φορέας υλοποίησης ήταν η Euroasia Interconnector, του επιχειρηματία Νάσου Κτωρίδη, προτού αυτό περάσει στον ΑΔΜΗΕ.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η εισαγγελική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και καιρό, χωρίς να έχει γίνει κάποια κρούση στον έλληνα Διαχειριστή που να υποδηλώνει συμμετοχή του. Σχετικά με δημοσιεύματα που έκαναν λόγο για ύποπτες συναλλαγές ανάμεσα στον πρώην μέτοχο του έργου Νάσο Κτωρίδη και τον ΑΔΜΗΕ, η πραγματικότητα αφορά τα 48 εκατ. που κατέβαλε ο έλληνας Διαχειριστής για την αγορά του έργου.

Σημειωτέον ότι ο κύπριος επιχειρηματίας είχε πάρει ως προκαταβολή ποσό 55 εκατ ευρω από το κοινοτικό grant, συνολικού ύψους 658 εκατ ευρώ, με τη Κομισιόν να θέτει ως όρο για την έγκριση της εξαγοράς του έργου από τον ΑΔΜΗΕ, την μεταβίβαση στον τελευταίο, του συνολικού ποσού.