Αιολική Ενέργεια: SWOT ανάλυση για την Ελλάδα

Το καθιερωμένο ετήσιο αφιέρωμα του energypress αποτελεί ευκαιρία για απολογισμό και αναστοχασμό: Τι δεν κάναμε σωστά το 2023 και τι μπορούμε να κάνουμε καλύτερα τη νέα χρονιά. Είπα λοιπόν να συνοψίσω τις σκέψεις μου, καταγράφοντας τα 3 σημαντικότερα κατά τη γνώμη μου σημεία σε κάθε ένα από τα 4 κεφάλαια μιας SWOT ανάλυσης: Πού εντοπίζω τα 3 πιο δυνατά σημεία της Ελλάδας στην αιολική ενέργεια. Ποιες είναι, κατά τη γνώμη μου, οι 3 μεγαλύτερες αδυναμίες της. Ποιες οι 3 σπουδαιότερες ευκαιρίες που δεν πρέπει να χάσουμε και ποιες οι 3 πιο επικίνδυνες απειλές. 

Ιδού λοιπόν:

Δυνατά σημεία 

1. Διαθέτουμε άριστο αιολικό δυναμικό και μάλιστα συγκριτικά καλύτερο από τις χώρες της ευρύτερης γειτονιάς μας, οι οποίες θα αξιοποιήσουν κυρίως την ηλιακή ενέργεια προκειμένου να επιτύχουν τους ενεργειακούς τους στόχους.
2. Οι επιχειρήσεις που ασχολούνται με τον αιολικό κλάδο στην Ελλάδα είναι εύρωστες και έχουν αναπτύξει σημαντική τεχνογνωσία στα χερσαία αιολικά πάρκα. Το επιστημονικό και στελεχιακό δυναμικό διαθέτει υψηλή κατάρτιση και τεράστια εμπειρία.
3. Η Ελλάδα ακολουθεί τις ευρωπαϊκές οικονομικές και ενεργειακές πολιτικές. Αυτό, σε συνδυασμό με την βελτίωση της διεθνούς εικόνας της χώρας και της οικονομίας μετά την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, διαμορφώνει ένα πλαίσιο ασφάλειας, σταθερότητας και ηρεμίας για το ορατό μέλλον.

Αδυναμίες

1. Η Ελλάδα βρίσκεται γεωγραφικά στο άκρο της Ευρώπης και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις της με αυτήν, μοιραία υστερούν σε σχέση με τα δίκτυα που υπάρχουν στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη.
2. Το περιβάλλον για την ανάπτυξη αιολικών επενδύσεων και δικτύων είναι πολύπλοκο. Χαρακτηρίζεται από γραφειοκρατία, πολυνομία και ρυθμιστικές αβεβαιότητες. Συνήθως οι συναρμόδιες, τοπικές και περιφερειακές υπηρεσίες δεν συντονίζονται με την εθνική πολιτική και προβαίνουν σε υποκειμενικές και αντιφατικές ερμηνείες της νομοθεσίας.
3. Παρατηρείται έξαρση της παραπληροφόρησης και του λαϊκισμού που οδηγεί την κοινωνία σε αφασία, προσφέροντας έτσι την ανοχή σε μειοψηφικές μεν, αλλά ακραίες ορισμένες φορές, αντιδράσεις ενάντια σε κάθε παραγωγική επένδυση που πάει να γίνει στη χώρα, περιλαμβανομένων αιολικών πάρκων.

Ευκαιρίες

1. Η Ελλάδα μπορεί να καταστεί εξαγωγός πράσινης ενέργειας, κυρίως τις ώρες εκτός των μεσημεριανών δηλαδή κατά τις ώρες που τα φωτοβολταϊκά των γειτονικών χωρών δεν θα παράγουν οπότε οι τιμές θα είναι υψηλότερες και δεν θα παρατηρείται έντονος κορεσμός στα δίκτυα.
2. Η Ελλάδα μπορεί να αναπτύξει περισσότερο την εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα για αιολικά πάρκα, αφού διαθέτει ήδη εγχώρια βιομηχανία καλωδίων, τσιμέντου,  μεταλλοβιομηχανία και εξειδικευμένες επιχειρήσεις για μεταφορές και ανεγέρσεις. Με βάση αυτές, επενδύοντας περισσότερο και αξιοποιώντας και άλλους παραδοσιακούς τομείς της οικονομίας της, όπως  ναυπηγεία, τα λιμάνια και η ναυτιλία, μπορεί υπό προϋποθέσεις να αναπτύξει μια σχεδόν πλήρη εφοδιαστική αλυσίδα κατασκευής, συναρμολόγησης και εξυπηρέτησης υπεράκτιων αιολικών πάρκων.
3. Η Ελλάδα μπορεί να επιταχύνει την ενεργειακή της μετάβαση επιτυγχάνοντας νωρίτερα να βελτιώσει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών π.χ. με καθαρότερο αέρα και λιγότερο έως καθόλου θόρυβο.

Απειλές

1. Η οριζόντια εξαίρεση εκτεταμένων περιοχών της χώρας με καλό αιολικό δυναμικό, δια του ορισμού ζωνών αποκλεισμού χωρίς επαρκή τεκμηρίωση και δεδομένα, είτε μέσω των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών ή του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου, είτε μέσω με θεσπισμένων, αποσπασματικών πρωτοβουλιών ή άλλων νομοθετικών ρυθμίσεων.
2. Η διαμόρφωση ενός μη βέλτιστου μείγματος τεχνολογιών Α.Π.Ε. εφόσον συνεχιστεί η σημερινή υστέρηση στους χρόνους και τις διαδικασίες ανάπτυξης των αιολικών πάρκων.  Αυτό θα έχει συνέπειες στη συγκράτηση της προσδοκώμενης μείωσης του κόστους ενέργειας, στον κανιβαλισμό των τιμών κατά τις μεσημεριανές ώρες και στην αδυναμία εξαγωγής της πλεονάζουσας ενέργειας.
3. Η καθυστέρηση της μεταρρύθμισης στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας που είναι χρήσιμη ώστε το οικονομικό όφελος από τη φθηνή ενέργεια που παράγουν τα αιολικά πάρκα να περνά πιο αποτελεσματικά και πιο άμεσα στους καταναλωτές.

Στο χέρι μας είναι να αξιοποιήσουμε τα δυνατά μας σημεία για να αντιμετωπίσουμε τις αδυναμίες μας ώστε να εκμεταλλευθούμε τις ευκαιρίες και να αποφύγουμε τις απειλές. Χρόνια Πολλά και ευτυχισμένο το 2024 με υγεία.

* Ο κ. Παναγιώτης Παπασταματίου είναι Γενικός Διευθυντής της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ)

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2024.