Ραδιενεργά

Παρά τα όσα κυκλοφορούσαν μέχρι τότε, από δικό μας δημοσίευμα μάθατε για τους 4 από τους 7 μνηστήρες που «πέρασαν» στη β΄φάση του διαγωνισμού για τους έξυπνους μετρητές του ΔΕΔΔΗΕ και για το γεγονός ότι ήταν «εκτός» ο πολυεθνικός όμιλος Landis+Gyr με το μεγάλο εργοστάσιο στην Κόρινθο. Από εδώ μάθατε επίσης για την προσφυγή που κατέθεσε και η οποία εκδικάστηκε χθες, 8 Φεβρουαρίου, από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων. Η απόφαση αναμένεται σε περίπου τρείς εβδομάδες και όλοι εύχονται να μην ανοίξει ένας νέος κύκλος προσφυγών που θα φέρει μεγάλες καθυστερήσεις. Παρότι πάνω από το διαγωνισμό πλανάται πάντα το φάντασμα του παλιού διαγωνισμού για τους έξυπνους μετρητές, ο οποίος μετά από μακροχρόνιες δικαστικές διενέξεις τελικά ναυάγησε, να σας πω ότι παρότι και τώρα η προσφυγή της Landis+Gyr είναι μια «κακή αρχή», για κάποιους λόγους που δεν γνωρίζω, καταγράφω στον περίγυρο μια αισιοδοξία ότι δεν θα έχουμε μεγάλες καθυστερήσεις. Οψόμεθα ωστόσο...

Σας έχω μιλήσει για την ανησυχία που επικρατεί στους διαδρόμους της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας ενόψει των αλλαγών που φέρνει το Νομοσχέδιο για την αναβάθμιση και διεύρυνση της ΡΑΕ μέσω της ανάληψης αρμοδιοτήτων για ύδατα και απόβλητα. Να σας πω τώρα  ότι η ανησυχία των υφιστάμενων 7 μελών της Αρχής (πρόεδρος, αντιπρόεδροι και μέλη), μετά και από συνάντηση που είχαν με τον κ. Σκρέκα, έχει διασκεδαστεί, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την παραμονή τους στο  νέο σχήμα. Όλοι, όπως με ενημερώνουν αρμοδίως, εάν θέλουν θα μείνουν. Κάποιοι όμως θα χρειαστεί να μετακινηθούν από την υπο-ολομέλεια της ενέργειας σε μια άλλη υπο-ολομέλεια. Είτε των υδάτων, είτε των αποβλήτων. Τουλάχιστον στο μεταβατικό στάδιο έως τη λήξη της θητείας τους. Οι συνομιλητές μου δεν αποκλείουν, δε, και αναβάθμιση…

Το 10ετές του ΑΔΜΗΕ είναι νομίζω χαρακτηριστικό, αφενός μεν του πόσο διαφορετικές και μεγαλύτερες είναι οι ανάγκες του συστήματος υπό τις νέες συνθήκες, αφετέρου δε του πόσο απαραίτητος είναι ένας σχεδιασμός που να διατηρεί την ισορροπία ανάμεσα στο αναγκαίο και στο εφικτό (με την έννοια να μην οδηγεί σε μεγάλη επιβάρυνση τους χρήστες). Ωστόσο επειδή τα έργα στο δίκτυο μεταφοράς είναι κατά κανόνα μεγάλου μεγέθους και υψηλής περιπλοκότητας, έχει σημασία να εξασφαλίζουν την έγκαιρη υλοποίησή τους με ταχείες διαδικασίες ανάπτυξης και αδειοδότησης. Το έχει θέσει πολλές φορές η διοίκηση του Διαχειριστή, ενώ τα παραδείγματα εμπλοκής και μέγιστης χρονοτριβής σε έργα εμβληματικά για το δίκτυο είναι πολλά. Σημειώστε επίσης αυτό που λέει στη δήλωσή του ο πρόεδρος και CEO Μ. Μανουσάκης: «Εν μέσω ενεργειακής μετάβασης, ιδιαίτερα σημαντική για την ομαλή συνέχιση των κρίσιμων έργων που υλοποιούμε είναι και η απαραίτητη ρυθμιστική στήριξη που θα διασφαλίσει τη βιωσιμότητα των επενδύσεων του Διαχειριστή».

Το Σάββατο είχε στη Θεσσαλονίκη την ετήσια συνάντησή της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Φωτοβολταϊκών Παραγωγών (ΠΟΣΠΗΕΦ). Ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα  εκδήλωση, με σημαντικές θεματικές παρουσιάσεις από τις 2:30 το μεσημέρι έως τις 8:30 το βράδυ, οπότε και ξεκίνησε το δείπνο. Για τις επίσημες παρουσίες και τα όσα ελέχθησαν θα διαβάσετε σε άλλο ρεπορτάζ.

Ωστόσο πρέπει να σημειώσουμε το τεράστιο πλήθος επενδυτών που παραβρέθηκε (γύρω στα 500 άτομα), φτάνοντας στη Θεσσαλονίκη, οι περισσότεροι, από όλα τα μέρη της Ελλάδας, με τον κύριο όγκο βέβαια να έρχεται από τους νομούς της Βόρειας Ελλάδας.

Η τόσο μεγάλη παρουσία και συμμετοχή, και το γεγονός ότι εκπροσωπεί τόσο μεγάλο πλήθος μικρών και μεσαίων (κατά κύριο λόγο) επενδυτών, είναι προφανώς και η δύναμη της Ομοσπονδίας σε συνδικαλιστικό επίπεδο, δηλαδή στην προώθηση και διεκδίκηση αιτημάτων, όπου, όπως έχει δείξει και η μέχρι σήμερα πορεία, δεν τα πάει και άσχημα…

Εκείνο πάντως που καταλάβαινε όποιος βρέθηκε το Σάββατο στο Porto Palace της συμπρωτεύουσας είναι ότι αυτή τη στιγμή την ελληνική επαρχία έχει καταλάβει ένα ισχυρό επενδυτικό κύμα που αφορά τα φωτοβολταϊκά. Μιλάμε για χιλιάδες ανθρώπους που έχουν εμπλακεί ή φιλοδοξούν να εμπλακούν σε τέτοιου τύπου τοποθετήσεις. Παρά τις δυσμενείς εξελίξεις σε ότι αφορά το κόστος κατασκευής και τα πολλά προβλήματα στο δίκτυο, όλο και περισσότεροι αναζητούν τρόπους να κατασκευάσουν πάρκα. Τα ομαδικά αιτήματα και οι ενεργειακές κοινότητες έχουν τόσο μεγάλο πλήθος που αν καταμετρηθούν συστηματικά θα κάνουν τους πάντες να τρίβουν τα μάτια τους.

Υπό αυτή την έννοια, μιλάμε για ένα φαινόμενο ενθαρρυντικό κατά βάση, που χρειάζεται όμως προσοχή από όλους γιατί τα αδιέξοδα είναι ορατά. Την πολιτεία, τους διαχειριστές, το ρυθμιστή, τους φορείς του κλάδου αλλά και τους ίδιους τους μικρομεσαίους επενδυτές. Πρέπει να κοιτάζουν μπροστά, να διαβάζουν τις εξελίξεις, να βλέπουν και τα macro της ενέργειας, όχι μόνον τα micro…

«Βλέπουμε το πρόβλημα που δημιουργείται στην ανταγωνιστικότητα των ηλεκτροπαραγωγών με την έκτακτη εισφορά των 10 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, θα φτιάξουμε άλλη φόρμουλα». Αυτό μας λέει ανώτατη πηγή του ΥΠΕΝ (πιο ανώτατη δεν γίνεται) αναγνωρίζοντας ότι η επισήμανση που περιλαμβανόταν στην επιστολή του ΕΣΑΗ ήταν βάσιμη. Να ξέρετε πάντως ότι η έκτακτη εισφορά στο αέριο ηλεκτροπαραγωγής δεν θα καταργηθεί, θα αναθεωρηθεί όμως και θα πάψει να είναι σταθερή. Θα προκύπτει ως ποσοστό της τιμής του φυσικού αερίου έτσι ώστε να μην οδηγεί, σε περιόδους με χαμηλές τιμές όπως τώρα, σε «πριμοδότηση» των εισαγωγών έναντι της λειτουργίας των εγχώριων ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων.

Επειδή στην Ελλάδα μιλάμε για μεγάλες δυσκολίες σύνδεσης των ΑΠΕ (και των μπαταριών) με το δίκτυο, σημειώστε παρακαλώ την είδηση που έχουμε ανεβάσει.

Αναφέρεται στην τεράστια αναμονή που αντιμετωπίζουν τα νέα έργα ΑΠΕ στο Ην. Βασίλειο για να συνδεθούν στο ηλεκτρικό δίκτυο, αναμονή που φτάνει έως και 15 χρόνια!!

«Αν ένα έργο έλαβε όρους για το 2033 είναι τυχερό, αφού για τους περισσότερους δρομολογείται για το 2036 ή το 2037. Αν κάνετε αίτηση με ένα νέο φωτοβολταϊκό, μπαταρία, ηλεκτρολύτη υδρογόνου και φορτιστή μεγάλων ηλεκτρικών οχημάτων, στις περισσότερες περιοχές της χώρας θα πάρετε ημερομηνία σύνδεσης σε 15 χρόνια και πλέον», λέει ο διευθύνων σύμβουλος της Regen, που διαχειρίζεται το δίκτυο αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτά…

Έχετε καταλάβει βεβαίως ότι με τις τιμές ρεύματος η πολιτική σπέκουλα που πέφτει, ένθεν κακείθεν, είναι «φωτιά» (για να χρησιμοποιήσουμε ένα παλιό δημοσιογραφικό κλισέ σύμφωνα με το οποίο “η λέξη αυξήσεις, ιδίως εάν πρόκειται για ρεύμα, συντάσσεται με το φωτιά”). Ο καθένας αναδεικνύει κάθε στιγμή όποιον δείκτη τον συμφέρει και όποια μέτρηση τον εξυπηρετεί. Γιαυτό μπορεί να δείτε την ίδια μέρα τον ένα να υποστηρίζει ότι είμαστε ως χώρα οι φθηνότεροι και τον άλλο να υποστηρίζει ότι είμαστε οι ακριβότεροι.

Το ίδιο έγινε και με τις χθεσινές ανακοινώσεις για τις επιδοτήσεις ρεύματος Φεβρουαρίου. Αν θέλετε να έχετε πλήρη εικόνα σημειώστε τα εξής:

• Έχουμε τη ΔΕΗ με το περίπου 65% των καταναλωτών και τους υπόλοιπους παρόχους με το περίπου 35%.
• Η τελική τιμή της ΔΕΗ (περιλαμβανομένης δηλαδή και της επιδότησης) για τους καταναλωτές μέχρι 500 κιλοβατώρες το μήνα παραμένει αμετάβλητη, συγκριτικά με τον Ιανουάριο.
• Την ίδια ώρα, τα τιμολόγια σχεδόν όλων των υπόλοιπων προμηθευτών καταγράφουν μικρή ή σημαντική μηνιαία αύξηση σε σχέση με τα τιμολόγια των ίδιων εταιρειών του προηγούμενου μήνα. Γιατί; Γιατί σχεδόν όλα ήταν φθηνότερα από τη ΔΕΗ τον προηγούμενο μήνα, με κάποιες εταιρείες να είναι πολύ πολύ φθηνότερες και να διαφημίζουν ρεύμα με 2-3 λεπτά, τελική τιμή, την κιλοβατώρα. Στην πράξη το Φεβρουάριο οι διαφορές από εταιρεία σε εταιρεία είναι μικρές. Όλοι είναι λίγο κάτω, λίγο πάνω από τη ΔΕΗ.
• Στις καταναλώσεις πάνω από 500 κιλοβατώρες το μήνα, το τελικό τιμολόγιο της ΔΕΗ (το οποίο ταυτίζεται με τη χρέωσή της αφού δεν υπάρχει επιδότηση πάνω από την 1η κλίμακα κατανάλωσης) είναι από τα ελάχιστα που, ακόμη και χωρίς το bonus εξοικονόμησης, τον Φεβρουάριο καταγράφει μείωση, συγκριτικά με τον Ιανουάριο.
• Στον αντίποδα, οι πελάτες σχεδόν όλων των υπόλοιπων εταιρειών θα κληθούν να πληρώσουν πιο «τσουχτερές» τιμές, συγκριτικά με τον προηγούμενο μήνα, για όσο ρεύμα θα καταναλώσουν πάνω από τις 500 κιλοβατώρες. Το ότι θα πληρώσουν πιο «τσουχτερές» τιμές από ό,τι πλήρωσαν τον προηγούμενο μήνα δεν σημαίνει ότι θα πληρώσουν περισσότερα από ό,τι πλήρωναν τον προηγούμενο μήνα ή πληρώνουν τον τωρινό μήνα οι πελάτες, για παράδειγμα, της ΔΕΗ…

Δεν είναι πλέον φρέσκο το νέο, αλλά επειδή παρέλειψα να σας ενημερώσω, το κάνω τώρα: Το θέμα της πλήρωσης της θέσης του Διευθύνοντος Συμβούλου του Χρηματιστηρίου Ενέργειας έχει λήξει και η επιλογή είναι απολύτως τεχνοκρατική. Σε μερικές εβδομάδες έρχεται στη σημαντική αυτή θέση στέλεχος από το εξωτερικό, από απολύτως ομοειδή δραστηριότητα. Άντε, να σας βοηθήσω, έχει φιλοξενηθεί συνέντευξή του στο energypress, αλλά δεν είναι αυτός που ίσως σκεφτήκατε πρώτος…

Παρεμπιπτόντως, το παρασκήνιο για την πλήρωση της θέσης υπήρξε πολύ πλούσιο, τα πρόσωπα που παρέλασαν ήταν αρκετά και επώνυμα, οι δυνάμεις που έκαναν διαδρομισμό (lobbying που λέμε στην εύανδρο Δίβρη) ήταν διακριτές και επίμονες, αλλά έχω δεσμευθεί να μη γράψω!

Ενδιαφέρουσες οι εξελίξεις με τα μερίδια το επενδυτών, όπως προκύπτει από την ετήσια Στατιστική της ΕΛΕΤΑΕΝ για τον κλάδο της αιολικής ενέργειας. Μετά την εξαγορά των αιολικών της ΕΛΛΑΚΤΩΡ, η MORE του Ομίλου Βαρδινογιάννη βρίσκεται μια ανάσα από την κορυφή, απέχοντας μόλις 7,5MW από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή που παρέμεινε πρώτη. Δυναμική η εμφάνιση της Iberdrola Rokas που συνέδεσε τα περισσότερα MW μέσα στο 2022, και αναρριχήθηκε στην τρίτη θέση εκτοπίζοντας την Enel στην τέταρτη. H Total EREN κατέχει σταθερά την πέμπτη θέση. Σημαντική η άνοδος και για τα ΕΛΠΕ που εισήλθαν για πρώτη φορά στο top-20 (11^η θέση) λόγω της εξαγοράς των αιολικών πάρκων του ομίλου Κοπελούζου στην Ανατολική Μάνη.

Μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία από την ετήσια Στατιστική της ΕΛΕΤΑΕΝ για τον κλάδο της αιολικής ενέργειας που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα:

• Τα νέα αιολικά MW που συνδέθηκαν το 2022 στο σύστημα ήταν πολύ λίγα, μόλις 230MW. Την τελευταία επταετία, μόνο το 2018 είχαν εγκατασταθεί λιγότερα αιολικά πάρκα (200MW τότε). Το «κακό» 2018 ακολούθησε το 2019 που με 755 MW αποτελεί το διαχρονικό έτος ρεκόρ για την αιολική ενέργεια στην Ελλάδα. Από την ανακοίνωση της ΕΛΕΤΑΕΝ διαφαίνεται ότι αυτό το φαινόμενο μπορεί να επαναληφθεί το 2023. Πολλά και μεγάλα αιολικά  κατασκευάζονται αυτή τη στιγμή που αθροίζουν 850MW. Μεταξύ τους μερικά εμβληματικά έργα, όπως το συγκρότημα των αιολικών του Καφηρέα. Συνεπώς, και πάλι, το 2023 φαίνεται ότι θα «αποζημιώσει» τον κλάδο για το «κακό» 2022.
• Με βάση τα έργα που ήδη κατασκευάζονται και αυτά που επίκειται άμεσα η έναρξη κατασκευής τους, η Ελλάδα θα έχει εγκαταστήσει περίπου 6 GW χερσαίων αιολικών πάρκων το 2026. Αυτό δείχνει ότι η χώρα μας θα ξεπεράσει σημαντικά το μέγεθος που περιλαμβάνει το σενάριο που ανακοίνωσε το ΥΠΕΝ για το 2030 και προβλέπει μόνο 7 GW χερσαίων αιολικών για το 2030.
• Και μερικά τεχνικά στοιχεία που προκύπτουν από τη Στατιστική: Η μέση ισχύς των ανεμογεννητριών που εγκαταστάθηκαν το 2022 ανήλθε σε 3,4MW  και η μέση διάμετρός τους περί τα 130 μέτρα.

Σας έχουμε ενημερώσει εγκαίρως ότι, στην πραγματικότητα, δυνατότητα για αιτήσεις μικρών "επί γηπέδων" φωτοβολταϊκών, που να μπορούν να συνδεθούν στο δίκτυο διανομής, δεν πρόκειται να δοθεί στο ορατό μέλλον, καθώς ο όποιος ηλεκτρικός χώρος δημιουργηθεί θα δοθεί για φωτοβολταϊκά στέγης, net metering και ενεργειακές κοινότητες επιχειρήσεων.

Στην ουσία, τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνονται, έστω και έμμεσα, από όσα αναφέρονται στο 5ετές πρόγραμμα ανάπτυξης του ΔΕΔΔΗΕ που βγήκε σε διαβούλευση. Εκεί καταγράφεται καταρχάς το πρόβλημα: "Οι δυνατότητες απορρόφησης ισχύος από σταθμούς ΑΠΕ έχουν εξαντληθεί σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές με υψηλή συγκέντρωση σταθμών ΑΠΕ, με αποτέλεσμα την εμφάνιση συνθηκών κορεσμού. Οι κύριοι παράγοντες που έχουν προκαλέσει κορεσμό στο δίκτυο διανομής είναι η εξάντληση του περιθωρίου της στάθμης βραχυκύκλωσης των Υ/Σ ΥΤ/ΜΤ καθώς και του θερμικού περιθωρίου των Μ/Σ ΥΤ/ΜΤ".

Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στα έργα για την επαύξηση της χωρητικότητας του δικτύου: "Ο ΔΕΔΔΗΕ αξιοποιώντας τις χρηματοδοτήσεις που παρέχει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) έχει σχεδιάσει και υλοποιεί έργα επαύξησης των Υ/Σ ΥΤ/ΜΤ ώστε να διευρυνθούν τα περιθώρια σύνδεσης ΑΠΕ στο δίκτυο διανομής, κατά 725 MW. Στα έργα αυτά προστίθενται τα έργα επαύξησης υφιστάμενων Υ/Σ ΥΤ/ΜΤ ή κατασκευής νέων που υλοποιούνται εκτός του πλαισίου του RRF και τα οποία θα συνεισφέρουν στη αύξηση των περιθωρίων σύνδεσης νέων ΑΠΕ".

Και τέλος το επίμαχο που φανερώνει τις προθέσεις της πολιτικής ηγεσίας: "Με βάση εκτιμήσεις του ΔΕΔΔΗΕ, θα μπορούσε να συνδεθεί στο δίκτυο επιπλέον ισχύς της τάξης των 2 GW, εφόσον η ισχύς αυτή διατεθεί σε σταθμούς net metering μικρής ισχύος. Αυστηρή προϋπόθεση αποτελεί η θεσμοθέτηση της δυνατότητας διάθεσης ηλεκτρικού χώρου αποκλειστικά για αυτή την κατηγορία αιτημάτων".

Διάβασε ο αναγνώστης μας (γνωστός άνθρωπος του χώρου είναι, αλλά ας τον πούμε απλό αναγνώστη μας…) το ρεπορτάζ για τη συνέντευξη Μητσοτάκη όπου ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν θα υπάρξει νέος γύρος παραχωρήσεων δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, πέραν εκείνων των ερευνών που βρίσκονται σε εξέλιξη, και μας θύμισε ότι δεν έλεγε τα ίδια προ διμήνου, ότι πρόκειται δηλαδή για μετατόπιση. Σωστή μεν, αλλά μετατόπιση… Για την ακρίβεια στις αρχές Δεκεμβρίου ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε σε εκπροσώπους της διεθνούς βιομηχανίας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ότι «πρέπει να διερευνήσουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο εάν μπορούμε να αποκτήσουμε νέα κοιτάσματα υδρογονανθράκων».

Τότε μάλιστα είχε δεχθεί κριτική από το ΠΑΣΟΚ για αυτή του τη θέση, με το Χάρη Δούκα, Γραμματέα Τομέα Ενέργειας του κόμματος, να γράφει χαρακτηριστικά: «Όσες πλατφόρμες αερίου και πετρελαίου υπάρχουν στην Ευρώπη θα συνεχίσουν να λειτουργούν για ένα διάστημα. Επίσης, οι έρευνες που έχουν ξεκινήσει θα ολοκληρωθούν οδηγώντας ή όχι σε κάποιες νέες εξορύξεις. Αλλά δεν μπορεί να ξεκινήσει τώρα, το 2022, μια συζήτηση στην Ε.Ε. για το εάν πρέπει να σχεδιαστούν νέες, εκτεταμένες έρευνες για υδρογονάνθρακες, έστω και εάν πρόκειται για αέριο και όχι για πετρέλαιο. Άλλωστε, ακόμα και ο πολύ συντηρητικός Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος δέκα χρόνια πριν ανακοίνωνε τη “χρυσή εποχή του φυσικού αερίου”, τεκμηρίωσε πρόσφατα γιατί η εποχή αυτή φτάνει στο τέλος της».

Έχω μια... υποψία, ότι το κυβερνητικό επιτελείο θα αξιοποιήσει τις ιδιαίτερα χαμηλές ονομαστικές τιμές ρεύματος που ανακοίνωσαν οι προμηθευτές, για να διαφοροποιήσει κατά τι την πολιτική των επιδοτήσεων που εφαρμόζει από το καλοκαίρι και μετά και έτσι να προσαρμοστεί στις πιέσεις της Κομισιόν (βλέπε και το τελευταίο Eurogroup) για "στοχευμένες" και όχι οριζόντιες ενισχύσεις. Τι εννοώ; Ότι κατά πάσα πιθανότητα για τις υψηλές καταναλώσεις (τις πάνω από 500 κιλοβατώρες το μήνα και σίγουρα τις πάνω από 1000 κιλοβατώρες), η επιδότηση για το Φεβρουάριο θα είναι ακόμα και μηδενική.

Όπως έχετε διαβάσει, ο ΑΔΜΗΕ πριν από λίγες μέρες απηύθυνε νέα έκκληση στη ΡΑΕ να αναθεωρήσει εκτάκτως και επειγόντως το WACC στο 8,51% (από 6,1%) , λαμβάνοντας υπ’ όψιν τους επικαιροποιημένους δείκτες. Δεν χωράει αμφιβολία, άλλωστε δεν το κρύβουν στο Διαχειριστή, ότι το θέμα είναι ζωτικής σημασίας για ενεργειακές επενδύσεις που θεωρούνται κρίσιμες στο πλαίσιο του Ενεργειακού Σχεδιασμού. Γιαυτό προφανώς και η πολιτική ηγεσία που ρωτήθηκε από το energypress εκτιμάει ότι θα κλείσει σύντομα με τρόπο ρεαλιστικό και βιώσιμο.

Ρώτησα πάντως σχετικά με τους επικαιροποιημένους δείκτες τους οποίους επικαλείται ο ΑΔΜΗΕ και η απάντηση που πήρα είναι ότι η ΡΑΕ μπορεί, πράγματι, αν θέλει, να αυξήσει το WACC του ΑΔΜΗΕ από το πολύ χαμηλό 6,1% στο βιώσιμο 8,51% που ζητά ο Διαχειριστής, επικαιροποιώντας τρεις μόνο παραμέτρους με βάση τα απολογιστικά δεδομένα του 2022 και τις εκτιμήσεις όλων των ειδικών για τα επόμενα χρόνια. Δείτε παρακάτω τα στοιχεία:

Πρώτον, για την πιο κρίσιμη παράμετρο υπολογισμού του WACC, την απόδοση επένδυσης χωρίς κίνδυνο (risk free rate), η ΡΑΕ έχει εγκρίνει μόλις 0,5%, ενώ ο κρίσιμος αυτός δείκτης (που υπολογίζεται με σημείο αναφοράς το γερμανικό 10ετές ομόλογο), υπερδιπλασιάστηκε το 2022 και έκλεισε κατά μέσο όρο στο 1,1%! Η ανοδική πορεία αυτού του δείκτη προβλέπεται να συνεχιστεί φτάνοντας στο 2,03% σε βάθος τετραετίας.

Δεύτερον, για το Ασφάλιστρο Κινδύνου χώρας (Country Risk premium), η παραδοχή της ΡΑΕ ήταν πάλι ιδιαίτερα χαμηλή (μόλις 1,5%) ενώ το 2022 και αυτός ο δείκτης σχεδόν διπλασιάστηκε και έκλεισε κατά μέσο όρο στο 2,29%, ενώ αναμένεται να φτάσει στο 2,55% σε βάθος τετραετίας. 

Τρίτον, το κόστος δανεισμού. Η παραδοχή της ΡΑΕ για να δώσει WACC 6,1%, ήταν μόλις 2,8%, ενώ ο Διαχειριστής θα δανείζεται (όπως όλες οι εταιρείες) με όλο και υψηλότερα επιτόκια τα επόμενα χρόνια...

Ένα ωραίο που είπε χθες η Αλεξάνδρα Σδούκου στον παρουσιαστή της εκδήλωσης του ΣΠΕΦ Γιώργο Αυτιά: «Ήσασταν ο εφιάλτης μου. Όταν είπα στον υπουργό, τότε, Κωστή Χατζηδάκη ότι είμαστε έτοιμοι για την έναρξη του target model και ότι πρέπει να το επικοινωνήσουμε, μου είπε ότι αν πάει στην εκπομπή του Αυτιά και πεί ότι ξεκινάει το target model δεν θα καταλάβει κανένας τίποτα. Συνεπώς και για το target model και για κάθε δράση στο υπουργείο έπρεπε, κάθε μέρα, να «μεταφράζω» τα δεδομένα με απλά λόγια και τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να ειπωθούν στην εκπομπή του Αυτιά».

Το είπε ο Γιάννης Γιαρέντης, αλλά το ξέρουν όλοι οι εμπλεκόμενοι στον κλάδο: Όχι ανεργία δεν υπάρχει στον ενεργειακό τομέα, αλλά οι εταιρείες δεν βρίσκουν με τίποτα προσωπικό, κυρίως δε μηχανικούς όλων των βαθμίδων και εργατοτεχνίτες. Πολλές φορές από τον παράγοντα αυτό (βρίσκω, δεν βρίσκω προσωπικό) επηρεάζεται η ίδια η εξέλιξη επενδυτικών projects.

Γράφω με αφορμή την παρουσία τους στην εκδήλωση του ΣΠΕΦ, αλλά πρόκειται για παρατηρήσεις που ισχύουν γενικώς. Πρώτα για δύο κυρίες που είδα ότι έχουν και μεταξύ τους καλή επικοινωνία:

Η Αλεξάνδρα Σδούκου όλα αυτά τα χρόνια που βρίσκεται σε υπεύθυνες θέσεις στον ενεργειακό τομέα, όπου και να εμφανίζεται μιλάει επί της ουσίας, και με μια αμεσότητα πηγαία. Επίσης, ακούει. Ξεχωρίζει, και η «αγορά» την ξεχωρίζει .

Η Πέτη Πέρκα, αναπληρώτρια τομεάρχης του ΣΥΡΙΖΑ για τα ενεργειακά, επίσης ξεχωρίζει διαχρονικά για τη νηφάλια στάση της αλλά και την ουσία των όσων λέει. Κρατάει απόσταση από τις εύκολες τσιρίδες και τους λαϊκιστικούς μηρυκασμούς. Βλέπω ότι αυτή η στάση επίσης αναγνωρίζεται από την «αγορά».

Και μια καλή κουβέντα για το Στέλιο Λουμάκη που... «δεν παίζεται». Είναι ένας από τους καλύτερους ενεργειακούς αναλυτές, ειδικά σε θέματα λειτουργίας της αγοράς. Είναι τυχεροί οι επενδυτές φωτοβολταϊκών που τους εκπροσωπεί ως πρόεδρος και άτυχοι όσοι βρίσκονται σε αντίπαλο στρατόπεδο.

Πάντα έχουν δημοσιογραφικό ενδιαφέρον οι ανακοινώσεις της Energean, καθώς και μεγάλο είναι το εύρος των δραστηριοτήτων της αλλά και πάντα έχουν ειδήσεις για τα ενεργειακά δρώμενα συνολικά στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Κάτι ανάλογο συνέβη με την αναλυτική χθεσινή ενημέρωση προς τα χρηματιστήρια του Λονδίνου και του Ισραήλ, η οποία ωστόσο θα μπορούσε να πει κανείς ότι είχε και μια πολιτική διάσταση, με σαφή μηνύματα προς τις κυβερνήσεις της περιοχής τόσο για τις έρευνες υδρογονανθράκων όσο και το σχέδιο του αγωγού φυσικού αερίου East Med.

Μια αποστροφή του CEO Μαθιού Ρήγα ήταν χαρακτηριστική: "Ελπίζουμε ότι η εύστροφη πολιτική που έχουμε δει σε χώρες όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος είναι δυνατό να ακολουθηθεί συνολικά στην περιοχή, διασφαλίζοντας την συνέχιση των επενδύσεων που είναι απαραίτητα για την ανάδειξη της αξίας που κρύβεται στο υπέδαφος».

Κοινώς, δείτε τί κάνουν αυτές οι χώρες και κυριαρχούν στους σχεδιασμούς για την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών φυσικού αερίου για την Ευρώπη, καθώς η Γηραιά Ήπειρος έχει επιλέξει να απομακρυνθεί από τη Ρωσία. 

Αυτά τα θέματα, βέβαια, δεν είναι άσπρο - μαύρο: για παράδειγμα, η Ιταλία γνωστοποίησε πρόσφατα ότι ανοίγει και πάλι τον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης νέων κοιτασμάτων φυσικού αερίου - μαθαίνω μάλιστα ότι η Energean έχει πρόσβαση σε περίπου 2,5 δισκ. κυβικά μέτρα από αυτά. Από την άλλη, όμως, έρχεται η έκτακτη φορολογία που επέβαλε η Ρώμη συνολικά σε 7.000 επιχειρήσεις και η οποία, όπως αναφέρθηκε στην χθεσινή ενημέρωση, είναι κάπου 87 εκατ. για την Energean. Φυσικά και η εταιρεία θα κάνει νομικά αγώνα εντός και εκτός Ιταλίας για το θέμα.

Μήνυμα ...επαναλαμβανόμενο, όμως, στάλθηκε χτες και για το περίφημο έργο του αγωγού φυσικού αερίου East Med.  Ρωτήθηκε ο Μαθιός Ρήγας πως σχολιάζει τις πληροφορίες για την ενδεχόμενη εγκατάσταση από την Chevron μιας πλωτής μονάδας LNG στο Ισραήλ για εξαγωγή ποσοτήτων αερίου προς τις ευρωπαϊκές αγορές. "Θα σάς απαντήσω, όπως απαντώ και για τον East Med", είπε ο CEO του ομίλου. "Ας το φτιάξουν και θα το χρησιμοποιήσουμε. Εμείς όμως δεν μπορούμε να περιμένουμε για λύσεις που μπορεί να χρειαστούν πέντε και δέκα χρόνια, έχουμε διαθέσιμα περί τα 70 BCM και πρέπει να δούμε πώς θα τα αξιοποιήσουμε κατά τον βέλτιστο και συντομότερο τρόπο προς όφελος των μετόχων μας".

Είναι το περίφημο θέμα του επιχειρηματικού χρόνου που, προφανώς, δεν συμβαδίζει πάντα με τους ευρύτερους γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς. Και η Energean πρόκειται να παρουσιάσει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του έτους συγκεκριμένο σχέδιο ανάπτυξης των νέων αυτών πόρων, με προτίμηση τις εξαγωγές προς Αίγυπτο ή και Κύπρο και με εναλλακτική λύση την αύξηση των πωλήσεων στην αγορά του Ισραήλ, όπου ήδη έχει υπογράψει συμβόλαια για την πώληση πάνω από 7 δισεκ. κυβικά μέτρα ετησίως σε βιομηχανικά συγκροτήματα και ηλεκτροπαραγωγούς. 

Λοιπόν έχουμε και λέμε: Μέχρι το 2030, σύμφωνα με το ΕΣΕΚ, θα εγκατασταθούν περί τα 8,5 Γιγαβάτ σταθμών αποθήκευσης και περί τα 2,7 Γιγαβάτ υπεράκτιων αιολικών. Πρόκειται για τεχνολογίες που δεν είναι βιώσιμες αφ΄εαυτών και απαιτείται η επενδυτική και λειτουργική ενίσχυσή τους. Θα μπούν επίσης πάνω από 2 Γιγαβάτ νέων μονάδων φυσικού αερίου, τη στιγμή που, κατά το ίδιο διάστημα, η κατανάλωση αερίου θα πέσει από τις 17 Τεραβατώρες, στις 12 Τεραβατώρες. Συνεπώς για να είναι βιώσιμες οι νέες μονάδες χρειάζονται και αυτές κάποιου είδους λειτουργική ενίσχυση.

Εν ολίγοις, να ξέρουμε ότι η ενεργειακή μετάβαση έχει κόστος και αυτό το κόστος θα κληθούμε να το πληρώσουμε. Πρόκειται για αναπότρεπτη εξέλιξη γιατί και το να μην προχωρήσουμε στις αλλαγές επίσης θα έχει κόστος, πιθανόν και μεγαλύτερο. Εννοώ οικονομικό, γιατί το περιβαλλοντικό και κλιματικό κόστος σαφώς θα είναι μεγαλύτερο. Αλλά, επαναλαμβάνω, να το έχουμε υπόψη μας...