Δομικές ανορθογραφίες της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δείχνει η ανάλυση των διασυνοριακών συναλλαγών

Ενδιαφέροντα στοιχεία σε σχέση με την εικόνα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας προκύπτουν από τη μελέτη των στοιχείων για το διασυνοριακό εμπόριο ρεύματος. 

Η συσχέτιση των μεγεθών αυτών με τα υπόλοιπα στοιχεία που διαμορφώνουν την εικόνα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αποτυπώνει τάσεις που θα χαρακτηρίσουν τις εξελίξεις του επόμενου διαστήματος.

Για να ιχνηλατήσουμε με λογικά συνεπή τρόπο τις τάσεις αυτές, χρήσιμο είναι να ξεκινήσουμε από τη διαμόρφωση της εικόνας ως προς τις διασυνοριακές συναλλαγές, την οποία στη συνέχεια θα επιχειρήσουμε να συσχετίσουμε με τις εξελίξεις σε άλλες πτυχές της αγοράς.

Οι τάσεις αναδεικνύονται μέσα από την αντιπαραβολή των σχετικών στοιχείων για το φετινό Οκτώβριο με αυτά του Σεπτεμβρίου, ώστε να δούμε τη μηνιαία εξέλιξη, αλλά και του περσινού Οκτωβρίου, ώστε να δούμε την εξέλιξη της εικόνας σε ετήσια βάση. 

Μεγάλη μείωση στις εισαγωγές, μικρή αύξηση στις εξαγωγές το δίμηνο

Ως προς τις εισαγωγές ρεύματος, η εικόνα που προκύπτει από τα αντίστοιχα μηνιαία δελτία του ΛΑΓΗΕ έχει ως εξής (τα μεγέθη σε MWh):

Προκύπτει, δηλαδή, ότι φέτος τον Οκτώβριο οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας ήταν περίπου 40% μειωμένες σε σχέση με το Σεπτέμβριο, αλλά και 26% μειωμένες σε σύγκριση με τον περσινό Οκτώβριο.

Ως προς τις εξαγωγές, η εικόνα έχει ως εξής (τα μεγέθη σε MWh):

Δηλαδή, οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας τον Οκτώβριο παρουσιάζουν μια αύξηση 12,7% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, ενώ σε σχέση με ένα χρόνο πριν προκύπτει σημαντική μείωση της τάξης του 30%!

Χρειάζεται, πάντως, να σημειωθεί ότι οι ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που διακινούνται στις διασυνοριακές συναλλαγές επηρεάζονται και από τα σημαντικά προβλήματα που εμφανίζονται στην ηλεκτρική διασύνδεση της χώρας με την Ιταλία, η οποία παρέμεινε εκτός λειτουργίας μεγάλο μέρος του Οκτωβρίου, όπως εξάλλου έχει συμβεί και στο παρελθόν.

Οι τιμές και οι αντιθέσεις

Για να εξηγηθούν οι διαφοροποιήσεις αυτές, δεν αρκεί κανείς να εστιάσει αποκλειστικά στην καθεαυτή εξέλιξη της Οριακής Τιμής Συστήματος στην Ελλάδα, η οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΛΑΓΗΕ, τις αντίστοιχες περιόδους κινήθηκε ως εξής (τα νούμερα αφορούν €/MWh):

Προκύπτει, λοιπόν, ότι η ΟΤΣ δεν παρουσιάζει αντίστοιχες με τις διασυνοριακές συναλλαγές διαφοροποιήσεις μεταξύ φετινού Οκτωβρίου και φετινού Σεπτεμβρίου, ενώ αντίθετα, σε σχέση με πέρυσι, το φετινό Οκτώβριο η τιμή ήταν αυξημένη κατά 11,7 €/MWh.

Το «κλειδί» για να ερμηνεύσει κανείς τις διαφοροποιήσεις του τελευταίου διμήνου βρίσκεται στις σχετικά υψηλότερες τιμές που μπορούσαν να πετύχουν οι traders σε σχέση με την εναλλακτική της εισαγωγής ποσοτήτων στην Ελλάδα. Η πλευρά αυτή εξηγεί εν μέρει και το σχετικά μικρό μέγεθος της αύξησης στις εξαγωγές του Οκτωβρίου.

Από την άλλη, όμως, μια ενδιαφέρουσα πλευρά που αναδεικνύεται εξ αυτού είναι ότι οι σχετικά υψηλότερες τιμές στο εξωτερικό δεν ενίσχυσαν σημαντικά τις εξαγωγές, δεδομένου μάλιστα ότι οι εισαγωγές υποχώρησαν σημαντικά, χωρίς παράλληλα η παραγωγή να έχει τόσο μεγάλες διαφοροποιήσεις ώστε να εξηγούν κάτι τέτοιο (αύξηση 4,9% επί της παραγωγής του Σεπτεμβρίου). Το στοιχείο αυτό ενδεχομένως αντανακλά και δομικά στοιχεία της ελληνικής ενεργειακής αγοράς, σε όλη την αλυσίδα από την παραγωγή μέχρι την εμπορία.

Η αντίθεση αυτή φωτίζεται καλύτερα, αν αντιπαραβληθεί με την περσινή εικόνα, όταν η σημαντικά χαμηλότερη μέση ΟΤΣ του περσινού Οκτωβρίου ΟΤΣ εξηγεί σε σημαντικό βαθμό τη μεγάλη μείωση των εξαγωγών που καταγράφηκε τότε σε σχέση με φέτος.

Βεβαίως, ισχύει ότι η μέση τιμή της ΟΤΣ δεν είναι το πλέον κατάλληλο στοιχείο για την αποτύπωση των ευκαιριών που προκύπτουν για όσους δραστηριοποιούνται στο διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, δεδομένου ότι οι διακυμάνσεις της ΟΤΣ, ενδέχεται να είναι τεράστιες ακόμα και μέσα στην ίδια ημέρα. Παρόλα αυτά, όμως, δίνεται μια ικανοποιητική αίσθηση των πραγμάτων από τη μελέτη του συγκεκριμένου στοιχείου.

Η παρακολούθηση της εξέλιξης των διασυνοριακών συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας το επόμενο διάστημα θα έχει σημαντικό ενδιαφέρον, λόγω των εξελίξεων σχετικά με την τελευταία δημοπρασία ΝΟΜΕ για φέτος, η οποία είδε πολλούς προμηθευτές να απορροφούν σημαντικές ποσότητες σε τιμές που μάλλον καθιστούν πολύ πιο προσοδοφόρες τις εξαγωγές.

Επιπλέον, τους επόμενους μήνες κι εφόσον επικρατήσουν το χειμώνα συνθήκες ζήτησης αντίστοιχες με πέρυσι (σε συνδυασμό με προβλήματα επάρκειας και στο εξωτερικό), τα μεγέθη των διασυνοριακών συναλλαγών ενδέχεται να επηρεαστούν και από τη δυνατότητα συμμετοχής της υδροηλεκτρικής παραγωγής (δεδομένης της δύσκολης κατάστασης στους αποταμιευτήρες) για την κάλυψη της ζήτησης και τη διαμόρφωση της ΟΤΣ στην εγχώρια αγορά.

Πως κινήθηκαν οι traders τον Οκτώβριο

Τα παραπάνω στοιχεία και αναλύσεις τελικά αποτυπώνονται και στον τρόπο με τον οποίο κινήθηκαν οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο διασυνοριακό εμπόριο.

Το πιο ενδεικτικό στοιχείο, ίσως, για το πώς επηρεάζονται οι διασυνοριακές συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας από τα δομικά στοιχεία της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι οι τεράστιες ποσότητες που αναγκάζεται να εισάγει η ΔΕΗ. Μάλιστα, με τις 147578 MWh που εισήγαγε τον Οκτώβριο, η ΔΕΗ καθίσταται «πρωταθλήτρια» του μήνα στον τομέα αυτό, ενώ τα σκήπτρα στις εξαγωγές ανήκουν στην GEN-I με 108358 MWh. Η GEN-I βρίσκεται στην πρώτη θέση και ως προς τη συνολική διασυνοριακή εμπορία, με 202498 MWh.

Αναλυτικά, από τα στοιχεία του ΛΑΓΗΕ προκύπτει η εξής εικόνα για το φετινό Οκτώβριο (τα μεγέθη σε MWh):

Οι δομικές αλλαγές στην αγορά και η ΔΕΗ

Δεδομένης της μεγάλης αναντιστοιχίας μεταξύ του μεριδίου της ΔΕΗ στην παραγωγή και την προμήθεια, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε τη συγκριτική εικόνα της δραστηριότητας της ΔΕΗ στο διασυνοριακό εμπόριο το διάστημα που εξετάζουμε (τα μεγέθη σε MWh):

Η μεγάλη διαφορά στην εξαγωγική δραστηριότητα μεταξύ του φετινού και του περσινού Οκτωβρίου είναι αξιοσημείωτη και εν πολλοίς οφείλεται στο γεγονός ότι είναι εκτός λειτουργίας η ηλεκτρική διασύνδεση της χώρας με την Ιταλία.

Πάντως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το ποσοστό των ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας που εισάγει η ΔΕΗ ως προς τη διαφορά των ποσοτήτων που παράγει και προμηθεύει διατηρείται ουσιαστικά σταθερό, όπως φαίνεται και από την επεξεργασία των στοιχείων (σε MWh) που δίνει ο ΛΑΓΗΕ, όπως αποτυπώνεται στον ακόλουθο πίνακα:

Είναι προφανές ότι η εικόνα αυτή θα αλλάξει ριζικά το 2018, με δυο παράγοντες να είναι καθοριστικοί:

α) η υλοποίηση της συμφωνίας για την εκχώρηση του 40% του λιγνιτικού δυναμικού της ΔΕΗ, ως συνέπεια της οποίας θα αλλάξουν άρδην τα σχετικά μεγέθη για την εταιρεία

β) η λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με τη νέα της μορφή, μετά και την εφαρμογή του target model.

Πέραν αυτών, πάντως, η παρακολούθηση της εξέλιξης της σχέσης προμήθειας/εξαγωγών για όσες εταιρείες δραστηριοποιούνται και στους δυο τομείς θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον το επόμενο διάστημα, δεδομένου ότι εκεί θα αποτυπωθεί και στην πράξη το κατά πόσο οι προβλέψεις που εισήγαγε η ΡΑΕ λειτούργησαν όντως αποθαρρυντικά ως προς τη μη αξιοποίηση των ποσοτήτων από τα ΝΟΜΕ για την περαιτέρω ενίσχυση του μεριδίου των προμηθευτών που πήραν ποσότητες στη δημοπρασία.

Ως προς τις καθετοποιημένες εταιρείες, δε, που δραστηριοποιούνται τόσο στην παραγωγή όσο και στην προμήθεια, έχοντας παράλληλα παρουσία και στο διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, η παρακολούθηση της συσχέτισης των αντίστοιχων μεγεθών θα δώσει και πιο ολοκληρωμένη εικόνα της δυναμικής τους σε σύγκριση με την παράλληλη δομική αλλαγή στα αντίστοιχα μεγέθη της ΔΕΗ. 

.