Πώς οι ρευματοκλοπές τροφοδοτούν παράνομες φάρμες κρυπτονομισμάτων σε όλο τον κόσμο

Εδώ και χρόνια η ρευματοκλοπή έχει συνδεθεί με πρόχειρες παράνομες συνδέσεις, πειραγμένους μετρητές και νοικοκυριά που προσπαθούν να κρατήσουν τα φώτα αναμμένα χωρίς να πληρώνουν τον λογαριασμό. Ωστόσο, η εικόνα αυτή αλλάζει..  Καθώς η ηλεκτρική ενέργεια γίνεται ολοένα και πιο πολύτιμο αγαθό και ενεργοβόρες δραστηριότητες, όπως η εξόρυξη κρυπτονομισμάτων, εξαπλώνονται, η κλοπή ρεύματος γίνεται πιο εξελιγμένη, πιο επικερδής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα.

Το πρόβλημα παραμένει εντονότερο στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου οι πεπαλαιωμένες υποδομές του δικτύου, οι περιορισμένες δυνατότητες επιβολής του νόμου και η ανεπαρκής εποπτεία μπορούν να καταστήσουν τα ηλεκτρικά δίκτυα ευάλωτα. Ωστόσο, ούτε οι πλούσιες χώρες είναι απρόσβλητες. Από τις παράνομες συνδέσεις σε κατοικημένες περιοχές έως τα παράνομα κέντρα εξόρυξης κρυπτονομισμάτων που καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, η κλοπή λαμβάνει χώρα σε ολόκληρο τον κόσμο και σε εντελώς διαφορετικές κλίμακες.

Η περίπτωση της Πουέμπλα

Μια πρόσφατη επιχείρηση στην αγροτική περιοχή της Πουέμπλα, στο Μεξικό, αποτυπώνει τη μεταβαλλόμενη φύση της απειλής.

Οι μεξικανικές αρχές αποκάλυψαν μια παράνομη εγκατάσταση εξόρυξης κρυπτονομισμάτων, στην οποία περίπου 300 υπολογιστές φέρονται να λειτουργούσαν όλο το εικοσιτετράωρο, χρησιμοποιώντας κλεμμένη ηλεκτρική ενέργεια. Σύμφωνα με τις αρχές, η εγκατάσταση αντλούσε ενέργεια από υποδομές που συνδέονται με ένα ομοσπονδιακό υδροηλεκτρικό συγκρότημα κοντά στο φράγμα Nuevo Necaxa.

«Η δραστηριότητα αυτή καταναλώνει μεγάλη ποσότητα ενέργειας και παράγει πολύ θόρυβο, γι’ αυτό και οι διαχειριστές αναζητούν απομονωμένες και πολύ απομακρυσμένες τοποθεσίες», δήλωσε σε δημοσιογράφους ο Francisco Sánchez, επικεφαλής της Γραμματείας Δημόσιας Ασφάλειας της Πουέμπλα. 

Οι αρχές πιστεύουν ότι παρόμοιες εγκαταστάσεις υπάρχουν και σε άλλες περιοχές της Πουέμπλα και των γειτονικών πολιτειών.

Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ηλεκτρισμού του Μεξικού, γνωστή ως CFE, έχει απαντήσει με μια πανεθνική εκστρατεία κατά της κλοπής ηλεκτρικής ενέργειας. Το μέγεθος των απωλειών είναι σημαντικό. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που παρατίθενται, μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου 2024 περίπου 6.346 γιγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας χάθηκαν εξαιτίας κλοπής, παραποίησης μετρητών και παράνομων συνδέσεων. Το οικονομικό κόστος υπολογίστηκε σε περίπου 13,8 δισεκατομμύρια πέσος, ή περίπου 817 εκατομμύρια δολάρια.

Μέρος του προβλήματος

Και η εξόρυξη κρυπτονομισμάτων αποτελεί μόνο ένα μέρος του προβλήματος.

Παραδοσιακά η ρευματοκλοπή  τροφοδοτείται από έναν συνδυασμό φτώχειας, οργανωμένης απάτης και προσπαθειών μείωσης του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων. Όμως τα κρυπτονομίσματα έχουν δημιουργήσει ένα νέο κίνητρο: τη δυνατότητα μετατροπής της κλεμμένης ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο, το οποίο μπορεί δυνητικά να μετακινηθεί σχετικά εύκολα διασυνοριακά.

Η εξόρυξη Bitcoin είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα. Οι εγκαταστάσεις εξόρυξης απαιτούν ισχυρούς υπολογιστές που λειτουργούν συνεχώς, καταναλώνοντας μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και παράγοντας σημαντική θερμότητα και θόρυβο. Για τους νόμιμους διαχειριστές, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα λειτουργικά έξοδα. Για όσους την κλέβουν, το κόστος αυτό μπορεί ουσιαστικά να εξαφανίζεται.

Αυτό δημιουργεί ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο για την απόκρυψη εγκαταστάσεων εξόρυξης σε απομακρυσμένα βιομηχανικά κτίρια, αποθήκες, αγροκτήματα και άλλες τοποθεσίες όπου η ασυνήθιστα υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να προκαλέσει λιγότερες υποψίες.

Στη Νοτιοανατολική Ασία

Σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ασία, οι κυβερνήσεις έχουν εντείνει τις προσπάθειες εντοπισμού παράνομων εγκαταστάσεων κρυπτονομισμάτων. Η Μαλαισία έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Οι αρχές έχουν αναφέρει ότι παράνομες εγκαταστάσεις εξόρυξης Bitcoin έκλεψαν περίπου 1,1 δισεκατομμύρια δολάρια σε ηλεκτρική ενέργεια από την κρατική εταιρεία Tenaga Nasional μεταξύ 2020 και 2025. Κατά την ίδια περίοδο, η αστυνομία κατέγραψε περίπου 14.000 παράνομες εγκαταστάσεις εξόρυξης Bitcoin.

Οι αρχές της Μαλαισίας από την πλευρά τους προειδοποιούν ότι η παράνομη εξόρυξη μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά ένα ήδη σύνθετο ηλεκτρικό σύστημα. Ο Akmal Nasrullah Mohd Nasir, αναπληρωτής υπουργός Ενεργειακής Μετάβασης και Υδάτινου Μετασχηματισμού της χώρας, προειδοποίησε ότι το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο την κλοπή.

«Ο κίνδυνος από το να επιτρέπουμε να συμβαίνουν τέτοιες δραστηριότητες δεν αφορά πλέον μόνο την κλοπή», δήλωσε. «Μπορεί ακόμη και να καταστρέψετε τις εγκαταστάσεις μας. Γίνεται πρόκληση για το σύστημά μας».

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική. Η κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να προκαλέσει ζημιές σε μετασχηματιστές, να υπερφορτώσει τον εξοπλισμό διανομής και να αποσταθεροποιήσει τοπικά δίκτυα. Σε περιοχές όπου η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας είναι ήδη περιορισμένη, οι μεγάλοι παράνομοι καταναλωτές μπορούν να επιδεινώσουν τις ελλείψεις και να υπονομεύσουν την αξιοπιστία του δικτύου για τους νόμιμους καταναλωτές.

Το πρόβλημα εγείρει επίσης ένα ευρύτερο ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας. Τα ηλεκτρικά δίκτυα σχεδιάζονται με βάση συγκεκριμένες εκτιμήσεις για τη ζήτηση, τις επενδύσεις και την κατανάλωση. Όταν τεράστιες ποσότητες ενέργειας καταναλώνονται κρυφά και παράνομα, οι εταιρείες κοινής ωφέλειας δυσκολεύονται να προβλέψουν πού θα απαιτηθεί πρόσθετη ισχύς και πού είναι πιθανότερο να προκληθούν βλάβες στις υποδομές.

Εγκληματική διάσταση

Τα κρυπτονομίσματα δεν είναι από τη φύση τους παράνομα και νόμιμες δραστηριότητες εξόρυξης πραγματοποιούνται σε ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο, οι αρχές εντοπίζουν ολοένα και συχνότερα συνδέσεις μεταξύ της παράνομης εξόρυξης και άλλων μορφών οργανωμένου εγκλήματος. Ερευνητές και διεθνείς οργανισμοί έχουν επισημάνει διασυνδέσεις με το ξέπλυμα χρήματος, τον παράνομο διαδικτυακό τζόγο, την κυβερνοαπάτη και παράνομα οικονομικά δίκτυα.

Στη Νοτιοανατολική Ασία, οι διασυνδέσεις αυτές είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Τα κρυπτονομίσματα έχουν εμφανιστεί σε έρευνες που αφορούν βιομηχανικής κλίμακας δίκτυα κυβερνοαπατών, ενώ στην Καμπότζη ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία έχουν συνδεθεί με εγκληματικές επιχειρήσεις που κατηγορούνται ότι εκμεταλλεύονται καταναγκαστική εργασία. Στο Κιργιστάν, όπου οι επιδοτούμενες τιμές ενέργειας έχουν προσελκύσει εξορύκτες κρυπτονομισμάτων, οι αρχές έχουν προειδοποιήσει ότι τα εικονικά περιουσιακά στοιχεία ενσωματώνονται ολοένα περισσότερο σε εγκληματικά δίκτυα που εμπλέκονται σε απάτες, υπεξαιρέσεις και ξέπλυμα χρήματος.

Για τις εταιρείες ηλεκτρισμού, ο εντοπισμός της κλοπής απαιτεί εξελιγμένα συστήματα παρακολούθησης, ικανά να διακρίνουν τις φυσιολογικές διακυμάνσεις στην κατανάλωση από τη σκόπιμη παραποίηση. Για τις υπηρεσίες επιβολής του νόμου, το κλείσιμο μιας εγκατάστασης εξόρυξης μπορεί να αντιμετωπίζει μόνο το πιο ορατό τμήμα ενός πολύ μεγαλύτερου οικονομικού δικτύου.

Και η γεωγραφία του προβλήματος δημιουργεί ένα ακόμη εμπόδιο.

Όσοι κλέβουν ηλεκτρική ενέργεια είναι συχνά δυσκολότερο να εντοπιστούν ακριβώς εκεί όπου οι αρχές διαθέτουν τους λιγότερους πόρους για να τους αναζητήσουν. Οι απομακρυσμένες περιοχές προσφέρουν ιδιωτικότητα, ενώ τα αδύναμα δίκτυα και η περιορισμένη παρακολούθηση διευκολύνουν την παραποίηση συνδέσεων χωρίς να εντοπίζονται. Την ίδια στιγμή, οι φτωχότερες χώρες είναι εκείνες που μπορούν λιγότερο να αντέξουν οικονομικά τις απώλειες από την κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας και συχνά διαθέτουν τους λιγότερους πόρους για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών ή την ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων εντοπισμού.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Η κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας στερεί από τις εταιρείες κοινής ωφέλειας έσοδα που θα μπορούσαν διαφορετικά να επενδυθούν στη συντήρηση και την επέκταση του δικτύου. Οι πιο αδύναμες υποδομές κάνουν την κλοπή ευκολότερη. Και η αυξημένη κλοπή περιορίζει ακόμη περισσότερο τους διαθέσιμους πόρους για την ενίσχυση του συστήματος.

Το διακύβευμα

Και το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από απλήρωτους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Η κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να απομυζήσει δημόσιους πόρους, να αποδυναμώσει τις εταιρείες κοινής ωφέλειας, να προκαλέσει ζημιές στις υποδομές και να απειλήσει την ενεργειακή ασφάλεια. Όταν συνδέεται με τα κρυπτονομίσματα και το οργανωμένο έγκλημα, μπορεί επίσης να αποτελέσει μέρος μιας εξελιγμένης σκιώδους οικονομίας που λειτουργεί διασυνοριακά και προσαρμόζεται γρήγορα στις προσπάθειες επιβολής του νόμου.

Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις θα είναι, επομένως, να αντιμετωπίσουν την κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας όχι απλώς ως πρόβλημα παράνομων συνδέσεων, αλλά ως ένα αναδυόμενο σημείο συνάντησης της ενεργειακής ασφάλειας, της τεχνολογίας και του οργανωμένου εγκλήματος.