To χρονοδιάγραμμα των Βρυξελλών για τη μεταρρύθμιση του ETS - Η συνάντηση της Πέμπτης με τον Χουκστρα και ο στόχος για ψήφιση τον Δεκέμβριο

Για τον Δεκέμβριο δρομολογείται η ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ευρεία αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS), ανοίγοντας τον δρόμο για μήνες διαπραγματεύσεων σχετικά με τη μελλοντική μορφή της εμβληματικής αγοράς άνθρακα της ΕΕ.

Η επιτροπή Περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου πρόκειται να συζητήσει σήμερα Πέμπτη τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τον επίτροπο της ΕΕ για τη Δράση για το Κλίμα, Wopke Hoekstra, προτού πραγματοποιήσει λεπτομερέστερη συζήτηση επί του πακέτου την 1η Οκτωβρίου. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την υιοθέτηση σχεδίου διαπραγματευτικής θέσης την 1η Δεκεμβρίου και, στη συνέχεια, ψηφοφορία στην Ολομέλεια του Κοινοβουλίου μεταξύ 14 και 17 Δεκεμβρίου.

Εφόσον το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, οι επακόλουθες διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούσαν να συνεχιστούν έως και το 2027, καθώς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα επιδιώξουν να γεφυρώσουν τις θέσεις τους προτού οι μεταρρυθμίσεις καταστούν νόμος.

Η διαδικασία έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για το ETS. Οι προτάσεις της Επιτροπής επιδιώκουν να προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία στη βιομηχανία της Ευρώπης, διατηρώντας παράλληλα τον ρόλο της αγοράς άνθρακα στην επίτευξη των μακροπρόθεσμων κλιματικών στόχων της ΕΕ. Παράλληλα, αποσκοπούν στην κατεύθυνση μεγαλύτερου μέρους των εσόδων από το ETS προς την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας, στην αναμόρφωση της δυναμικής προσφοράς της αγοράς και στην επέκταση της τιμολόγησης του άνθρακα σε επιπλέον τομείς.

Το χρονοδιάγραμμα του ευρωκοινοβουλίου

Ο Thomas Haahr, εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε την Τρίτη ότι οι ευρωβουλευτές επιδιώκουν να συμφωνήσουν τη διαπραγματευτική τους θέση στα μέσα Δεκεμβρίου.

Η πρώτη σημαντική πολιτική δοκιμασία έρχεται σήμερα Πέμπτη, όταν η επιτροπή Περιβάλλοντος θα συναντηθεί με τον Hoekstra για να συζητήσει τις προτάσεις της Επιτροπής του Ιουλίου. Στη συνέχεια, η επιτροπή αναμένεται να εξετάσει λεπτομερέστερα τη μεταρρύθμιση την 1η Οκτωβρίου.

Το χρονοδιάγραμμα παρέχει μια σχετικά σαφή ακολουθία: συζητήσεις στην επιτροπή τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, σχέδιο διαπραγματευτικής θέσης τον Δεκέμβριο και ψηφοφορία στην Ολομέλεια πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων.

Η θέση του Κοινοβουλίου θα αποτελέσει στη συνέχεια τη βάση για άτυπες διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο, το οποίο εκπροσωπεί τα 27 κράτη μέλη.

Ως εκ τούτου, η νομοθεσία είναι απίθανο να οριστικοποιηθεί φέτος. Δεδομένης της πολυπλοκότητας του πακέτου και του αριθμού των εμπλεκόμενων συμφερόντων, οι μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να χρειαστούν αρκετούς μήνες για να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης, με την τελική υιοθέτηση να αναμένεται το 2027.

Ένας ευρύτερος ρόλος για την αγορά άνθρακα

Η Επιτροπή παρουσίασε στις 17 Ιουλίου τη στοχευμένη αναθεώρηση του ETS, παρουσιάζοντάς την ως έναν τρόπο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ενώ παράλληλα διατηρείται η πρόοδος προς τον κλιματικό στόχο της ΕΕ για το 2040.

Η Επιτροπή θέλει να δημιουργήσει μια Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης (Industrial Decarbonisation Bank) με χρηματοδότηση έως και 100 δισ. ευρώ για έργα βιομηχανικής απανθρακοποίησης. Ο προτεινόμενος Μηχανισμός Επενδυτικής Ενίσχυσης του ETS (ETS Investment Booster) θα μπορούσε να διαθέσει αρχικά περίπου 30 δισ. ευρώ, ως πρώτη φάση, επιβραβεύοντας τις εταιρείες που επενδύουν έγκαιρα στη μείωση των εκπομπών.

Το Ταμείο Καινοτομίας θα παραμείνει ο βασικός μηχανισμός της ΕΕ για τη διάθεση τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών στην αγορά, ενώ το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θα συνεχίσει να στηρίζει τη βελτίωση των ενεργειακών συστημάτων και την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας στα κράτη μέλη χαμηλότερου εισοδήματος.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης αυστηρότερους κανόνες για τη χρήση των εθνικών εσόδων από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων του ETS. Τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να διαθέτουν το 50% αυτών των εσόδων σε επενδύσεις με στόχο την απανθρακοποίηση των τομέων που καλύπτονται από το ETS.

Στόχος είναι η τιμολόγηση του άνθρακα να μην αποτελεί μόνο κόστος για τους ρυπαίνοντες, αλλά και πηγή κεφαλαίων για την ενεργειακή και βιομηχανική μετάβαση.

Μεγαλύτερη ευελιξία, αλλά διατήρηση του κλιματικού στόχου

Το πακέτο θα προσαρμόσει την πορεία του ETS ώστε να ευθυγραμμιστεί με τον στόχο της ΕΕ για μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040.

Σύμφωνα με την πρόταση, ο ρυθμός μείωσης των εκπομπών θα αλλάξει από το 2031. Ο Γραμμικός Συντελεστής Μείωσης (Linear Reduction Factor - LRF) θα οριστεί στο 3,7% ετησίως για την περίοδο 2031-2035 και στο 1,7% για την περίοδο 2036-2040. Ως αποτέλεσμα, τα δικαιώματα εκπομπών θα συνεχίσουν να εκδίδονται και κατά τη δεκαετία του 2040.

Η Επιτροπή θέλει επίσης να αυξήσει τη χρήση απορροφήσεων άνθρακα και ενδεχομένως υψηλής ακεραιότητας διεθνών πιστώσεων. Από το 2036, ένας μηχανισμός θα μπορούσε να διευκολύνει την αγορά επιλέξιμων διεθνών πιστώσεων, δημιουργώντας πρόσθετο περιθώριο εκπομπών που θα αντιστοιχεί έως και στο 2%, διατηρώντας παράλληλα τον στόχο μείωσης κατά 90%.

Μια επιπλέον πρόταση για την ενσωμάτωση 250 εκατ. τόνων υψηλής ποιότητας μόνιμων εγχώριων απορροφήσεων άνθρακα στο ETS θα προσφέρει πρόσθετη ευελιξία στην ευρωπαϊκή βιομηχανία, ενώ θα συμβάλει και στη δημιουργία αγοράς για τις απορροφήσεις.

Παράλληλα, το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve - MSR) θα γίνει πιο δυναμικό καθώς το μέγεθος της αγοράς μειώνεται. Ο ρυθμός με τον οποίο το αποθεματικό απορροφά δικαιώματα θα μειωθεί από το σημερινό 24% στο 12%, επιτρέποντας σε περισσότερα δικαιώματα να παραμένουν σε κυκλοφορία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η δεύτερη δοκιμασία της Πέμπτης: το Αποθεματικό Σταθερότητας

Παράλληλα με την ευρύτερη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση, η επιτροπή Περιβάλλοντος θα ψηφίσει την Πέμπτη για ένα ξεχωριστό αλλά στενά συνδεδεμένο ζήτημα: κατά πόσον τα πλεονάζοντα δικαιώματα ETS που βρίσκονται στο MSR θα πρέπει να συνεχίσουν να ακυρώνονται αυτόματα.

Η Επιτροπή πρότεινε τον Απρίλιο να σταματήσει η αυτόματη ακύρωση των πλεονασματικών δικαιωμάτων όταν αυτά υπερβαίνουν τα 400 εκατ. Η αλλαγή αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ανησυχιών ότι η μελλοντική αυστηροποίηση του ETS θα μπορούσε να οδηγήσει σε έλλειψη δικαιωμάτων.

Ο Peter Liese, ανώτερο μέλος της επιτροπής και Γερμανός ευρωβουλευτής της κεντροδεξιάς, δήλωσε τον Ιούνιο ότι το Κοινοβούλιο θα μπορούσε να καταλήξει σε συμφωνία με το Συμβούλιο για το ζήτημα ήδη από τον Σεπτέμβριο.

«Η ακύρωση πρέπει να σταματήσει το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο Liese.

Η ψηφοφορία της επιτροπής θα μπορούσε επομένως να αποτελέσει μια πρώιμη ένδειξη για το πόσο μακριά είναι διατεθειμένοι να φτάσουν οι ευρωβουλευτές, προκειμένου να προσφέρουν στην αγορά πρόσθετη ευελιξία ως προς την προσφορά.

Ο μακρύς δρόμος έως το 2027

Η ψηφοφορία του Δεκεμβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα αποτελέσει, επομένως, σημαντικό ορόσημο και όχι το τέλος της διαδικασίας μεταρρύθμισης του ETS.

Η νομοθεσία θα πρέπει ακόμη να περάσει από διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο, όπου τα κράτη μέλη θα καταθέσουν τις δικές τους ανησυχίες σχετικά με τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, τη σταθερότητα της αγοράς άνθρακα, τις επενδύσεις και την κλιματική πολιτική.

Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να καθορίσει πόση ευελιξία θα δοθεί στην ευρωπαϊκή βιομηχανία, πόσο γρήγορα θα περιοριστεί η προσφορά δικαιωμάτων ETS και πόσο αποτελεσματικά θα μετατραπούν δισεκατομμύρια ευρώ από τα έσοδα της αγοράς άνθρακα σε επενδύσεις σε καθαρότερες τεχνολογίες.

Για τους traders και τις εταιρείες που καλύπτονται από το ETS, η συνάντηση της Πέμπτης με τον Hoekstra θα αποτελέσει μια πρώιμη ευκαιρία για να αξιολογήσουν την κατεύθυνση προς την οποία κινείται το Κοινοβούλιο. Η λεπτομερέστερη συζήτηση του Οκτωβρίου και η ψηφοφορία του Δεκεμβρίου θα προσφέρουν σαφέστερα μηνύματα.

Ωστόσο, η τελική μορφή της αγοράς άνθρακα είναι απίθανο να διαμορφωθεί πριν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Κοινοβουλίου και των κρατών μελών.

φωτογραφία: pixabay.com