Πλήθος ερωτηματικών από την αγορά με αφορμή την νέα απόφαση για την ανακύκλωση φωτοβολταϊκών – «Κλειδί» ο έλεγχος των «υπόχρεων παραγωγών» - Τι σχεδιάζει ο ΕΟΑΝ

Με ερωτηματικά ως προς την εφαρμογή της υποδέχθηκε η αγορά την πρόσφατη απόφασή του ΕΟΑΝ (Εθνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης) για την ανακύκλωση φωτοβολταϊκών με την οποία προσδιορίζει την ελάχιστη χρηματική εισφορά στα 132 ευρώ τον τόνο.

Ειδικότερα, ο βασικός προβληματισμός, όπως επισημαίνουν τόσο παράγοντες της αγοράς φωτοβολταϊκών όσο και πολύ περισσότερο εκπρόσωποι των συστημάτων εναλλακτικών διαχείρισης, εστιάζει στην αναφορά της απόφασης για τα «μη χρηματοδοτούμενα» απόβλητα, δηλαδή τα φωτοβολταϊκά πλαίσια που έχουν εισέλθει στην αγορά μετά το 2012 και δεν έχει καταβληθεί τέλος ανακύκλωσης για αυτά.

Διευκρινίζεται ότι, κατά την προσφιλή ορολογία του κλάδου, τα φωτοβολταϊκα πλαίσια που έχουν εισέλθει στην αγορά μετά τον Αύγουστο του 2012 χαρακτηρίζονται «μη χρηματοδοτούμενα», ενώ όσα έχουν εισέλθει πριν το 2012 χαρακτηρίζονται «ιστορικά». Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία, για τα απόβλητα προ του 2012 την ευθύνη την έχει ο κάτοχος.

Ως γνωστόν το μεγάλο πρόβλημα στην ελληνική περίπτωση εντοπίζεται στην κατηγορία των «μη χρηματοδοτούμενων», δηλαδή την περίοδο μετά το 2012 όταν και γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη ο κλάδος των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα.

Σε αυτή την περίπτωση, η ευθύνη καταβολής του τέλους ανακύκλωσης, κατά πως προβλέπει τόσο η σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία όσο και η τελευταία απόφαση του ΕΟΑΝ, βαραίνει τον «υπόχρεο παραγωγό», δηλαδή την εταιρεία που εισήγαγε κατασκεύασε το προϊόν και το έβαλε για πρώτη φορά στην ελληνική αγορά.

Σε ρόλο «ελεγκτή» τα συστήματα

Από την πλευρά του ο ΕΟΑΝ, όπως αναφέρεται σχετικά στην απόφαση, καλεί τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης να υποβάλουν προτάσεις για την διευθέτηση του ζητήματος εστιάζοντας στον τρόπο καταβολής των αναδρομικών χρηματικών εισφορών από το 2012 ή από το έτος κατά το οποίο οι υπόχρεοι παραγωγοί διέθεσαν φωτοβολταϊκά πλαίσια στην ελληνική αγορά.

Ο προβληματισμός, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, αφορά αρχικά στο, γεγονός ότι ο ΕΟΑΝ, με την εν λόγω «λιτή» αναφορά στην απόφασή του, αναγνωρίζει και αποδίδει «ακέραια» την ευθύνη στα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης να «βγάλουν άκρη» με τα μη χρηματοδοτούμενα, χωρίς την ίδια στιγμή, να υπάρχει κάποια πρόβλεψη για τον έλεγχο των υπόχρεων παραγωγών στην περίπτωση που οι τελευταίοι αρνηθούν να συμμορφωθούν είτε με την δήλωση των ποσοτήτων που έχουν φέρει στην ελληνική αγορά είτε και με τις πληρωμές που προκύπτουν σε συνέχεια των ποσοτήτων που δήλωσαν, πράγμα που με την σειρά του εγκυμονεί τον κίνδυνο να μείνει μετέωρο το όλο εγχείρημα.

Επιπρόσθετα, η διαδικασία του ελέγχου ως προς τις ποσότητες των υπόχρεων παραγωγών εκ μέρους των συστημάτων συνεπάγεται ένα κόστος που αφενός δεν συμπεριλαμβάνεται στην τιμή των 132 ευρώ τον τόνο και αφετέρου και το κυριότερο, δεν υπάρχει κάποια δέσμευση ότι θα καταλήξει κάπου, άπαξ και η όλη διαδικασία τελεί σε «ελεύθερο πλαίσιο» χωρίς συγκεκριμένους κανόνες και υποχρεώσεις στις περιπτώσεις που «παραβιαστεί» η βασική κατεύθυνση.

Η «επιτακτικότητα» του αποβλήτου

Από εκεί και πέρα, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, χρειάζεται πρόσθετη προσοχή ως προς τους διαθέσιμους τρόπους καταβολής (πχ εγγυητικές επιστολές, απευθείας καταβολή του ποσού ή επιταγές) αναλόγως της «επιτακτικότητας» του αποβλήτου με διαφορετικές ανάγκες να προκύπτουν στην περίπτωση ενός αποβλήτου που θα κληθεί να ανακυκλωθεί εντός πενταετίας και άλλες αν πρόκειται για δέκα και δεκαπέντε χρόνια μετά.

Με άλλα λόγια, όπως επισημαίνεται σχετικά, ο τρόπος καταβολής δεν μπορεί να είναι αυθαίρετος ή ενιαία φόρμουλα για «πάσα νόσο» παρά θα πρέπει να συναρτάται με τις ανάγκες που προκύπτουν από τις δηλώσεις των ποσοτήτων που θα κάνουν οι υπόχρεοι παραγωγοί.

Οι καθυστερήσεις θα επιμείνουν

Σε κάθε περίπτωση, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, η απόφαση του ΕΟΑΝ συνιστά ένα σημαντικό βήμα για να «ξεπαγώσει» η αγορά ωστόσο απέχει από το να αποτελέσει τελική και άμεση λύση τόσο λόγω των παραπάνω όσο και γιατί μέχρι να εγκριθούν τα νέα επιχειρησιακά σχέδια των συστημάτων που θα ενσωματώνουν την νέα ταρίφα των 132 ευρώ τον τόνο, συνεχίζει να ισχύει η προγενέστερη απόφαση των 300 ευρώ ο τόνος, πράγμα που με την σειρά του είχε καταλήξει να «αδρανοποιήσει» την αγορά εδώ και αρκετούς μήνες.

Σύμφωνα με την απόφαση του ΕΟΑΝ, τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης καλούνται να υποβάλλουν αναθεωρημένα επιχειρησιακά σχέδια λαμβάνοντας υπόψη την νέα ελάχιστη χρηματική εισφορά που με την σειρά της για λόγους ανταγωνισμού θα οδηγήσει κατά πάσα πιθανότητα, όλα τα συστήματα, σε πρώτη τουλάχιστον φάση, να «κλειδώσουν» στα 132 ευρώ τον τόνο.

Τι σχεδιάζει ο ΕΟΑΝ

Από την πλευρά του ο Εθνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, αναγνωρίζει την ανάγκη περαιτέρω «θωράκισης» του πλαισίου με την ατζέντα να περιλαμβάνει αρχικά το πάγιο αίτημα της αγοράς για «υποχρεωτικότητα» και σε δεύτερο χρόνο μια καλύτερη «χαρτογράφηση» της αγοράς ώστε να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα «μεγέθη» της αγοράς.

Αναλυτικότερα, ο ΕΟΑΝ εξετάζει σε συνεργασία με την Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων να καθιερωθεί ως προϋπόθεση για την ηλέκτριση ενός πάρκου η εγγραφή στο μητρώο ΕΜΠΑ, πράγμα που σημαίνει δήλωση ποσότητας και επιβολή τέλους ανακύκλωσης. Ένα τέτοιο μέτρο, όπως διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές, κρίνεται αναγκαίο, όταν οι free-riders στην οικεία αγορά ξεπερνούν το 90%, χωρίς κάποια βάσιμη προοπτική να αλλάξει αυτό σημαντικά το αμέσως επόμενο διάστημα και ενώ μετράμε διαρκώς νέα φωτοβολταϊκά πλαίσια στην αγορά.

Από εκεί και πέρα, ο ΕΟΑΝ σχεδιάζει να προχωρήσει σε νέα μελέτη με σκοπό την χαρτογράφηση της αγοράς, πράγμα που με την σειρά του θα επιτρέψει να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το «αντικείμενο», μιας και τώρα τα όποια «νούμερα» εδράζονται κατά βάση σε εκτιμήσεις.

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, ο βασικός στόχος είναι μέχρι τέλος του χρόνου να έχει μπει μια τάξη πράγμα που σημαίνει να έχει προχωρήσει η έγκριση των νέων επιχειρησιακών σχεδίων, καθώς και οι δύο πρωτοβουλίες του ΕΟΑΝ σχετικά με την «υποχρεωτικότητα» και την μελέτη, ώστε να αρχίσει να κινείται με περισσότερο βιώσιμο και ομαλό τρόπο η αγορά.